იმ დროს, როდესაც ომი ახშობს ევროპას, რუსეთის ქვეშ მოქცეული პატარა ქვეყანა მოულოდნელი ეკონომიკური ბუმით სარგებლობს.
reuters წერს, რომ წელს საქართველო აპირებს გახდეს მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე სწრაფად მზარდი ეკონომიკა, მას შემდეგ, რაც 100 000-ზე მეტი რუსის დრამატული შემოდინება მოხდა, მოსკოვის მიერ უკრაინაში შეჭრის და ვლადიმერ პუტინის მობილიზების მცდელობის შემდეგ, ომის რეკრუტების დასარტყმელად.
საერთაშორისო ინსტიტუტების თანახმად, რამდენადაც მსოფლიო რეცესიისკენ მიისწრაფვის, შავ ზღვასთან მოსაზღვრე ქვეყანა 3,7 მილიონიანი ადამიანით, მოსალოდნელია, რომ 2022 წლისთვის ეკონომიკური წარმოების მკვეთრი 10%-იანი ზრდა დაფიქსირდეს მოხმარებით გამოწვეული ბუმის ფონზე.
ეს ნიშნავს, რომ მოკრძალებული 19 მილიარდი დოლარის ეკონომიკა, რომელიც კარგად არის ცნობილი რეგიონში თავისი მთებით, ტყეებითა და ღვინით, აჯობა ზედმეტად დატვირთულ განვითარებად ბაზრებს, როგორიცაა ვიეტნამს და ნავთობის ექსპორტიორებს, როგორიცაა კუვეიტი, რომლებიც ძლიერდება ნედლი ნავთობის მაღალი ფასებით.
„ეკონომიკის მხრივ, საქართველო ძალიან კარგად მუშაობს. არის რაღაც ბუმი.
ყველა ინდუსტრია ძალიან კარგად მუშაობს მიკროორგანიზმებიდან დაწყებული კორპორაციამდე. მე ვერ წარმომიდგენია რაიმე ინდუსტრია, რომელსაც წელს პრობლემები ჰქონდეს.” – განუცხადა „როიტერს“ თბილისის შტაბ-ბინაში მიცემულ ინტერვიუში ქვეყნის უმსხვილესი ბანკის TBC-ის აღმასრულებელმა დირექტორმა ვახტანგ ბუცხრიკიძემ.
საზღვრის გადაკვეთის სტატისტიკა აჩვენებს, რომ წელს საქართველოში სულ მცირე 112 000 რუსი ემიგრაციაში წავიდა. პირველი დიდი ტალღა 43,000-მდე შეაფგინა, მას შემდეგ, რაც რუსეთი, 24 თებერვალს შეიჭრა უკრაინაში. საქართველოს მთავრობის თქმით, მეორე ტალღა მოვიდა მას შემდეგ, რაც პუტინმა სექტემბრის ბოლოს გამოაცხადა ეროვნული მობილიზაციის შესახებ.
საქართველოს ეკონომიკურმა ბუმმა, დააბნია ბევრი ექსპერტი, რომლებმაც დაინახეს ომის მძიმე შედეგები ყოფილი საბჭოთა რესპუბლიკისთვის, რომლის ეკონომიკური კეთილდღეობა მჭიდროდ არის დაკავშირებული მის უფრო დიდ მეზობელთან ექსპორტითა და ტურიზმით.
ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკმა (EBRD), მაგალითად, მარტში იწინასწარმეტყველა, რომ უკრაინის კონფლიქტი დიდ დარტყმას მიაყენებს საქართველოს ეკონომიკას. ანალოგიურად, მსოფლიო ბანკმა აპრილში იწინასწარმეტყველა, რომ ქვეყნის ზრდა 2022 წლისთვის 2.5%-მდე შემცირდება საწყისი 5.5%-დან.
„მიუხედავად იმისა, რომ ჩვენ გვქონდა მოლოდინი, რომ ეს ომი უკრაინაში მნიშვნელოვან უარყოფით გავლენას მოახდენს საქართველოს ეკონომიკაზე, ჯერჯერობით ჩვენ ვერ ვხედავთ ამ რისკების რეალიზებას.
პირიქით, ჩვენ ვხედავთ, რომ საქართველოს ეკონომიკა მიმდინარე წელს საკმაოდ კარგად იზრდება, ორნიშნა მაჩვენებელით“, – თქვა დიმიტარ ბოგოვმა, EBRD-ის წამყვანმა ეკონომისტმა აღმოსავლეთ ევროპის საკითხებში
მიუხედავად ამისა, რომ ვარსკვლავური ზრდას ყველასთვის არ მოაქვს სარგებელი. ათიათასობით რუსი, ბევრი ტექნიკური პროფესიონალის ქვეყანაში ჩასვლით და უამრავი ნაღდი ფულით, ზრდის ფასებს და დევნის ზოგიერთ ქართველს ეკონომიკის ისეთი ნაწილებიდან, როგორიცაა საცხოვრებლის გაქირავების ბაზარი და განათლება.
ბიზნეს ლიდერები, ასევე შიშობენ, რომ ქვეყანა შეიძლება მძიმე დაცემის წინაშე აღმოჩნდეს, თუ ომი დასრულდება და რუსები სახლში დაბრუნდებიან.
საქართველოსკენ 1 მილიარდი დოლარით
თავად საქართველომ 2008 წელს რუსეთთან მოკლე ომი აწარმოა სამხრეთ ოსეთისა და აფხაზეთის გამო, ტერიტორიები, რომლებსაც რუსეთის მიერ მხარდაჭერილი სეპარატისტები აკონტროლებენ.
თუმცა, ახლა საქართველოს ეკონომიკა სარგებლობს ზესახელმწიფოსთან სიახლოვით, ორივეს საერთო სახმელეთო საზღვრის გადაკვეთა და ლიბერალური საიმიგრაციო პოლიტიკა აქვს, რომელიც საშუალებას აძლევს რუსებს და სხვა მრავალი ქვეყნიდან ჩამოსულ ადამიანებს იცხოვრონ, იმუშაონ და შექმნან ბიზნესი ქვეყანაში, მათ ვიზა არ ჭირდება.
გარდა ამისა, რუსეთის ომს გაქცეულებს თან ახლავს ფულის ტალღა.
საქართველოს ცენტრალური ბანკის მონაცემებით, აპრილიდან სექტემბრამდე რუსებმა საქართველოში 1 მილიარდ დოლარზე მეტი გადარიცხეს ბანკების და ფულის გადარიცხვის სერვისების საშუალებით, რაც ხუთჯერ მეტია, ვიდრე 2021 წლის იმავე თვეებში.
ამ შემოდინებამ ხელი შეუწყო ქართული ლარის გამაყრების უმაღლეს დონეს ბოლო სამი წლის განმავლობაში.
თიბისი ბანკის აღმასრულებელი დირექტორის ვახტანგ ბუცხრიკიძისა თქმით, ჩამოსული რუსების დაახლოებით ნახევარი ტექნიკური სექტორიდანაა.
თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის საერთაშორისო სკოლის უფროსმა მკვლევარის დავით კეშელავას თქმით, ქვეყანაშ ჩამოდიან მდიდარი ადამიანებ ბიზნეს იდეებით
„ესენი არიან მაღალი კლასის ადამიანები, მდიდარი ადამიანები… ჩამოდიან საქართველოში გარკვეული ბიზნეს იდეებით და მკვეთრად ზრდიან მოხმარებას.
ჩვენ ველოდით, რომ ომი ბევრ უარყოფით გავლენას მოახდენდა. მაგრამ ეს საკმაოდ განსხვავებული აღმოჩნდა, აღმოჩნდა დადებითი“, – თქვა კეშელავამ
ბინები არ არის თბილისში
არსად არ არის ისეთი მკაფიო გავლენა ახალ მოსახლეებზე, როგორც დედაქალაქის საბინაო გაქირავების ბაზარზე, სადაც გაზრდილი მოთხოვნა ამძიმებს დაძაბულობას.
თიბისი ბანკის ანალიზის მიხედვით, წელს თბილისში ქირა 75%-ით გაიზარდა და ზოგიერთი დაბალშემოსავლიანი და სტუდენტი აღმოჩნდება იმ მზარდი საბინაო კრიზისის ცენტრში, რასაც აქტივისტები ამბობენ.
როგორც 19 წლის სტუდენტი ნანა შონია ამბობს რუსეთის უკრაინაში შეჭრამდე, რამდენიმე კვირით ადრე, ქალაქის ცენტრში მქონე ბინის მეპატრონესთან 2 წლიანი კონტრაქტი ქონდა, თვეში 150 დოლარადა, მისმა მემამულემ ის ბინიდან გააძევა და აიძულა გადასულიყო ქალაქის განაპირა უბანში საცხოვრებლად
“ადრე 10 წუთი მჭირდებოდა სამსახურში მისასვლელად. ახლა მინიმუმ 40 წუთი მჭირდება, ავტობუსით და მეტროთი მიწევს სიარული და ხშირად საცობებში ვრჩები”, – თქვა მან
ნანა შონიამ, ეს ბაზრის დინამიკის ცვლილების ტალღას მიაწერა
ჰელენ ხოსე, 21 წლის სამედიცინო უნივერსტიტეტის სტუდენტი ინდოეთიდან, ამბობს , რომ ზაფხულის არდადეგებზე მისი ქირა გაორმაგდა.
“ადრე ძალიან ადვილი იყო ბინის პოვნა. მაგრამ ჩემს ბევრ მეგობარს უთხრეს წასულიყვნენ, რადგან არიან რუსები, რომლებიც მზად არიან ჩვენზე მეტი გადაიხადონ”, – თქვა მან.
თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის საერთაშორისო სკოლის უფროსმა მკვლევარის დავით კეშელავას თქმით, სტუდენტების მნიშვნელოვანი რაოდენობა, თბილისში სწავლას ვერ ახერხებენ იმის გამო, რომ მათ არ შეუძლიათ ქალაქში საცხოვრებლი ბინის ქირის გადახდა.
თიბისი ბანკის გენერალური დირექტორის ვახტანგ ბუცხრიკიძის თქმით, ის ხედავს პოტენციალს ახალ ჩამოსულებში, რათა შეავსონ საქართველოს ეკონომიკაში არსებული უნარების ხარვეზები.
„ისინი ძალიან ახალგაზრდები არიან, ტექნოლოგიებში განათლებულები და აქვთ ცოდნა ჩვენთვის და სხვა ქართული კომპანიებისთვის ეს საკმაოდ სასარგებლო შესაძლებლობა.
აჩვენთვის მთავარი გამოწვევა არის ტექნოლოგია. სამწუხაროდ, ამ მხრივ ჩვენ კონკურენციას ვერ ვუწევთ მაღალტექნოლოგიურ კომპანიებს შეერთებულ შტატებსა და ევროპაში. სწრაფი გამარჯვების მისაღწევად, ეს მიგრანტები კი, ძალიან გვეხმარებიან“, – განაცხადა მან.
მიუხედავად ამისა, ეკონომისტები და ბიზნესი კვლავ შეშფოთებულნი არიან ომის გრძელვადიანი უარყოფითი შედეგებით და ფიქრობენ რა შეიძლება მოხდეს, თუ რუსები სახლში დაბრუნდებიან.
„ჩვენს სამომავლო გეგმებს არ ვაშენებთ ახალმოსახლეებზე“, – ამბობს შიო ხეცურიანი, საქართველოს უძრავი ქონების დეველოპერების ერთ-ერთი უმსხვილესი კომპანიის აღმასრულებელი დირექტორი
იჯარის ფასების ზრდის პირობებშიც კი, ხეცურიანი ამბობს, რომ დეველოპერულ კომპანიებს არ სურთ ზედმეტად ინვესტირება საბინაო ბაზარზე, განსაკუთრებით მასალებისა და აღჭურვილობის ფასების ზრდის გამო. მიუხედავად იმისა, რომ მემამულეებმა შესაძლოა გაზარდონ მზარდი ქირა.
ეკონომისტები, ასევე აფრთხილებენ, რომ ბუმი შეიძლება არ გაგრძელდეს და მოუწოდებენ საქართველოს მთავრობას გამოიყენოს ჯანსაღი საგადასახადო შემოსავლები ვალების დასაფარად და უცხოური ვალუტის რეზერვების შესაქმნელად, სანამ მათ შეუძლიათ.
„ჩვენ უნდა ვიცოდეთ, რომ ყველა ეს ფაქტორი, რომელიც ზრდის, წლევანდელ ზრდას დროებითია და ეს არ იძლევა მდგრადი ზრდის გარანტიას მომდევნო წლებში, ამიტომ სიფრთხილეა საჭირო. გაურკვევლობა ჯერ კიდევ არსებობს და კრიზისმა შეიძლება დაგვიანებით დაარტყას საქართველოს“, – თქვა ბოგოვმა EBRD-ს ექსპერტმა.
ავტორი
