სოციალური სამართლიანობის ცენტრი ეხმაურება პოლიტიკური პარტიების ოფისებსა და სამოქალაქო აქტივისტების საცხოვრებლებში ჩატარებულ ჩხრეკა-ამოღებებს და მიიჩნევს, რომ საპროცესო მოქმედებების უკან დგას არა სისხლის სამართლის საქმის გამოძიების, არამედ პოლიტიკურად აქტიური პირებისა და პოლიტიკური ფიგურების სამართლებრივი ინსტრუმენტების თვითნებური გამოყენებით განეიტრალებისა და საპროტესტო აქციების დისკრედიტაციის ინტერესი.
“2024 წლის 4 დეკემბერს, შსს-ს მიერ გავრცელებული ინფორმაციით, გადაუდებელი აუცილებლობის საფუძველზე სამართალდამცავებმა განახორციელეს 6 პირის პირადი და საცხოვრებელი ადგილის ჩხრეკა. ამავდროულად იმავე დღის მეორე ნახევარში ჩხრეკა ჩატარდა მოძრაობა “ჯიუტის”, პოლიტიკური პარტიების – “დროას”, “გირჩის” (გირჩი – მეტი თავისუფლება) და “ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის” ახალგაზრდულ ოფისში. როგორც შინაგან საქმეთა სამინისტროს (შსს) განცხადებაშია ნათქვამი, სამართალდამცავებმა ამ ოფისებიდან “ჩაფხუტები, აირწინაღები, დიდი რაოდენობით პიროტექნიკა, ელექტროგადამცემი მოწყობილობები, კომპიუტერული ტექნიკა, ე.წ. “მოლოტოვის კოქტეილები”, საღებავები და სხვადასხვა სახის ხსნარები” ამოიღეს. გარდა შსს-ს მიერ მითითებული ორგანიზაციებისა, ჩხრეკა ასევე ჩატარდა მოძრაობა “ნაბიჯის” ოფისშიც. პოლიცია მიყო შესული “ახალის” ოფისშიც, სადაც მათ ჩხრეკა ვერ განახორციელეს და, მაღალი ალბათობით, ადმინისტრაციული წესით დააკავეს პარტიის ლიდერი, ნიკა გვარამია.
ნიშანდობლივია, რომ შინაგან საქმეთა სამინისტრო თავის განცხადებაში არ აკონკრეტებს, თუ რომელი ორგანიზაციის თუ პარტიის ოფისიდან რა ნივთები იქნა ამოღებული და მხოლოდ ზოგად ინფორმაციას ავრცელებს, ერთიანი ჩამონათვალის სახით. ამასთან, საზოგადოებისთვის ხელმისაწვდომია მხოლოდ 2 წუთიანი დამონტაჟებული მასალა, სადაც მხოლოდ ის ჩანს, თუ როგორ ატარებენ საგამოძიებო სამსახურის თანამშრომლები საპროცესო მოქმედებებს. კადრებში არ ჩანს არც პოლიციელთა შესაბამის ბინებში ან ოფისებში შესვლისა და სივრცეში მყოფი მოქალაქეების მიმართ ჩხრეკის საფუძვლის განმარტების პროცედურა და არც მათთვის გადაუდებელი აუცილებლობის საფუძველზე საპროცესო მოქმედების ჩატარების შესახებ დადგენილების ან მოსამართლის განჩინების წარდგენა. საგულისხმოა, რომ ამგვარი ვიდეომასალა, რომელსაც მტკიცებულებითი მნიშვნელობა არ გააჩნია და ტექნიკურად პოლიციის მიერ დამონტაჟებულ მასალას წარმოადგენს, არა საზოგადოების ინფორმირებულობას, არამედ მოქალაქეების დაშინებას და მათთვის განზრახ არასწორი ინფორმაციის მიწოდებას ისახავს მიზნად. მომეტებული საზოგადოებრივი ინტერესის დაკმაყოფილება სწორედ უწყვეტი, დაუმონტაჟებელი და რეალობის ამსახველი სურათით შეიძლება მოხდეს. ამასთან, აღსანიშნავია, რომ სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსი პოლიტიკური პარტიის ოფისის სივრცეში ჩხრეკისა და ამოღების პროცედურისთვის დამატებით გარანტიებს ქმნის და სამართალდამცავ ორგანოებს ამ საგამოძიებო მოქმედების ჩატარების უფლებამოსილებას მხოლოდ ადამიანის უფლებებისა და თავისუფლებების ყველაზე მინიმალურად შემზღუდველი ფორმით ანიჭებს. უფრო ზუსტად, ასეთ შემთხვევებში, სასამართლო უფლებამოსილია, გამოიტანოს განჩინება ჩხრეკის და ამოღების შესახებ მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც არსებობს აშკარა და დამაჯერებელი დასაბუთება, რომ აღნიშნული საგამოძიებო მოქმედების ჩატარება არ გამოიწვევს საქართველოს კონსტიტუციით დაცული სიტყვის, აზრის და სხვა თავისუფლებების ხელყოფას.
გარდა პოლიტიკური პარტიების და მოძრაობების ოფისებისა, 4 დეკემბერს პოლიციამ ჩხრეკა ჩაატარა სამოქალაქო აქტივისტების სახლებშიც. გაჩხრიკეს ფეისბუქ-ჯგუფ “დაიტოვეს” დამფუძნებლების ილია ღლონტის და ნენსი ვოლანდის (ქრისტინა ბოტკოველი) სახლები. ილია ღლონტის სახლიდან ამოღებულ იქნა მობილური ტელეფონი და ლეტპოპი, ხოლო ნენსი ვოლანდის სახლიდან მხოლოდ აირწინაღი, წიწაკის სპრეი და ტელეფონი ამოიღეს. პოლიცია ჩხრეკის მიზნით შევიდა აქტივისტ საბა ჯანანიძის სახლშიც, ასევე მისი მეუღლის დედის ბინაში, რომელსაც სამართალდამცავები, როგორც მოქალაქეები ჰყვებიან, “გაზის კომპანიის” თანამშრომლებად გაეცნენ. იმავე დღეს, სისხლის სამართლის წესით დააკავეს მოძრაობა “დაფიონის” ხელმძღვანელი ზვიად ცეცხლაძეც, რომლის საცხოვრებელ სახლშიც შემდგომ ჩხრეკა განხორციელდა.
სისხლისსამართლებრივი დევნის ფარგლებში ჩხრეკა-ამოღების მოქმედებების განხორციელება წარმოადგენს საქართველოს კონსტიტუციითა და ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციით განმტკიცებული პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობის უფლებით დაცულ სფეროში ჩარევას. ევროპული კონვენციის მე-8 მუხლის ფარგლებში სტრასბურგის სასამართლო ხაზს უსვამს პირად ცხოვრებაში ჩარევის აუცილებლობის მკაცრი შეფასების მნიშვნელობას, განსაკუთრებით ისეთ შემთხვევებში, როდესაც ჩხრეკას დემოკრატიულ თავისუფლებებზე შეიძლება ჰქონდეს გავლენა. ევროპულმა სასამართლომ არა ერთ საქმეში აღნიშნა, რომ პოლიტიკურად ან სოციალურად აქტიურ პირებზე ჩარევა საჭიროებს მკაცრ დასაბუთებას. სასამართლოს მტკიცებით, სახელმწიფოს ქმედებები, რომლებიც ზღუდავს პოლიტიკურ აქტივობას, უნდა აკმაყოფილებდეს მაღალი დონის აუცილებლობას და პროპორციულობას. პირად ცხოვრებაში ჩარევის კონსტიტუციურობისთვის უფლებრივი სტანდარტები, მათ შორის, მოითხოვს, რომ ჩხრეკა ჩატარდეს ისეთი ფორმით, რომელიც არ არის შემაშინებელი, არ მოიცავს გადაჭარბებული ძალის გამოყენებას და ითვალისწინებს სხვა პირების ყოფნას ჩხრეკის ადგილზე. ჩხრეკისას ნეიტრალური პირების დასწრების მნიშვნელობა უკავშირდება სამართლებრივი პროცედურების ლეგიტიმურობასა და მტკიცებულებების მიღების სისწორეს.
4 დეკემბერს ჩატარებული მოქმედებების დროს პოლიციელებმა, მაგალითად, არ გაითვალისწინეს ერთ-ერთი მოქალაქის ბინაში ბავშვების ყოფნა, მათი მონათხრობით, ჩხრეკის ფორმა იმდენად შემაშინებელი იყო, რომ ადგილზე მყოფ კიდევ ერთ პირს სამედიცინო დახმარება დასჭირდა, რომ აღარაფერი ვთქვათ, პოლიციელების მიერ საკუთარი ვინაობის დამალვაზე, რაზეც მოქალაქეები ასევე უთითებენ.2024 წლის 4 დეკემბერს ჩატარებული საპროცესო მოქმედებები, მათ შორის, პროტესტში ჩართული მოქალაქეების საცხოვრებელი სახლების ჩხრეკა, მათი ჩატარების ფორმის და თანმდევი განცხადებების ფონზე, აშკარად მიუთითებს ხელისუფლების მხრიდან მოქალაქეების დაშინების და პროტესტის დისკრედიტაციის მიზანზე.
ამასთან, 4 დეკემბრის მოვლენები კიდევ ერთი დასტურია იმისა, რომ მმართველი გუნდი სრულად აკონტროლებს სამართალდამცავ ორგანოებს და მათ პარტიული ინტერესებისთვის იყენებს, ხოლო კანონით გათვალისწინებული სისხლისსამართლებრივი და ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობის მექანიზმები თვითნებურად და შერჩევითად გამოიყენება პოლიტიკური ოპონენტების მიმართ”,_ ნათქვამია სოციალური სამართლიანობის ცენტრის განცხადებაში.
