გურიაში უკვე დასრულდა თხილის სეზონი. ე.წ. “ნაგერაც” არ იყიდება _ უფრო სწორად, თუ ვინმე მოახერხებს და თხილის პლანტაციებში შემორჩენილ ველური თხილის ნარჩენებს მაინც შეაგროვებს, სულ ცოტა, ერთ კილოგრამ თხილში ორი ლარი გარანტირებული აქვს! ხარისხიანი თხილი, საშუალოდ, 6-7 ლარი ღირს, თუ გატეხვის მეთოდით, საღი შვიდი გული მაინც აღმოჩნდება ე.წ. “სატეხელაზე“.
ამ დროისთვის, გურიაში, კერძოდ კი ოზურგეთში, თხილის და “ხამსას” ფასი ისე აეწყვნენ ტანდემში (“გარჩეული “ხამსა” გარჩეული=თხილის გული”), ქალაქის ცენტრალურ სივრცეში ანეკდოტური შინაარსითაც დაიტვირთა.
_ რა უჭირს, კაი დარია. თუ რაიმე ნარჩენს მოაგროვებ სათხილეში, შაქრის და ყავის ფულს მაინც იშოვი. ერთი კილო “ხამსას” ფულს მაინც გამოკრავ ხელს ან გაუცვლი… ფასში “დაძმაკაცდნენ“, ამასაც მოვესწარით. ყრია სადმე ფული? ერთ ლარს ვერ იშოვი სასესხებლად, _ გვეუბნება ოზურგეთელი ნინო ცელაძე. ის ამბობს, რომ პენსია ჯერ არ აქვს დანიშნული და იძულებულია, დროებითი სამუშაო ეძებოს. ახლახან დაასრულა მომვლელად მუშაობა და როგორც თავად გვითხრა, პურის ფულიც კი შემოელია. მცირე თხილის პლანტაციაში თხილის ნარჩენი მოსავალი შეაგროვა და ათიოდე ლარი აიღო.
როგორც აღვნიშნეთ, ოზურგეთში, ძირითადად, ბაზარში, მარკეტებში, სატრანსპორტო მოედნებზე ახლა ხშირად გაიგონებთ თხილისა და “ხამსას” (ქაფშიას” ) ფასზე შედარებით დახასიათებას, ირონიას, სარკაზმს…
_ ვერაფრით გაქაჩავს ფასებით ვერც ერთი პირველყოფილ ფორმაში. თუმცა, გარჩეულ–გასუფთავებული ქაფშია და თხილიც, საშუალოდ, ათი ლარი ღირს ერთი კილოგრამი. მოდი და ნუ გაიცინებ…
_ იცინე, რამდენიც გინდა. თუმცა, რა, ცოტა კი უნდა გაიცინო ადამიანმა _ მეტი სალაპარაკო ხომ არაფერია ახლა. კი, გვგონია, რომ “ხამსა” სასაცილო საკვებია და ე, ბატონო, დახლზე გადმოდებულ კარგი ჯიშს თევზებსაც გაუსწრო ფასით, თორემ თხილის ფასს, ახლა იმ ცნობილი გამოთქმის აზრიც აღარ აქვს, ჩალის ფასი რომ ჰქვია… აი, გარჩეული სახით კი, გაუთანაბრდნენ ერთმანეთს…
ასე მოსაუბრე გურულებს გაღიზიანებაც ეტყობათ ხმაში:
_ თხილს პროცენტებში არ უნდა ვყიდდეთ? სადმე, მსოფლიოში ცალობით ყიდიან თხილის გულს? ვინც გამოიგონა, გამოგონების ჯილდო მაინც თუ მიიღო? მსოფლიოში თხილი პროცენტებში არ იყიდება? აბა, როგორ ხდება თხილის ექსპორტი? არა და არ ეშველა ამ საქმეს. არა და არ სურს ვიღაცას, რომ თხილის ყიდვა–გაყიდვის პროცესი კულტურულ ფარგლებს დაექვემდებაროს და გლეხმა ამოისუნთქოს. ვინ გაბედავს უხარისხო თხილის გაყიდვას, მერე კი ხარისხიანის და უხარისხოს ერთმანეთში არევას, როგორც ამას უსინდისო გადამყიდველები ახერხებენ? ნება არ არის ზემოდან, ამიტომ სულ ასე იქნება. არადა, ფერმერთა ასოციაციები თუ რაღაც ორგანიზაციები ბრტყელ–ბრტყელს კი ლაპარაკობენ. 80 წელს გადაშორებული კაცი ვარ, არ მინახავს და გამიგია, რომ დამპალ მანდარინს, ხორცს, ყველს, ატამს ვინმე ყიდდეს. გამაგებინეთ, დამპალი თხილი რატომ იყიდება?! მერე კი კარგის ხარისხსაც აფუჭებენ სადღაც, კულისებში… არ მითხრათ ახლა, მთავრობამ და ხელისუფლებამ არ იცის და უძლურიაო. დიახ, მთავრობის საქმეა ეს და სადღაც იქედან ხდება ხარისხზე ინტერესის მიჩქმალვა. სალაპარაკოდ გამოფენენ მიმართვებს, რომ ზრუნავენ თხილის ხარისხზე, თხილის, როგორც მცენარის კულტურის გადარჩენაზე. ისემც გადარჩნენ მაგენი, _ გვეუბნება ოზურგეთელი რუდიკო ლომჯარია და ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ თხილის საქმე ერთ წელიწადში გამოსწორდება, ნება რომ იყოს ზემოდან.
_ ერთ კილოგრამ “ხამსას” ათ ლარად ვყიდი. ვარჩევ. ერთი კილოგრამი რომ გამოვიდეს, კილონახევარი უნდა გავარჩიო. თუ გაურჩეველი გინდა, ექვს ლარად მოგცემ. რა ყველა ჩხუბობთ, ძვირიაო. ხომ არ გგონიათ, რომ ბჟუჟში დავიჭირე _ მეც ვყიდულობ და რაღაც ორიოდე ლარი ძლივს მრჩება. თუ მიხარია მთელი დღე ამ ლიფსიტების წმენდა? _ გვეუბნება ოზურგეთის ბაზარში ქაფშიას გაყიდვით დაკავებული, ყველასთვის საყვარელი ქალბატონი ბაბალე.
მიუხედავად იმისა, რომ რამდენიმე დღეა, ოზურგეთში თხილისა და “ხამსას” ფასზე საუბარმა კომიკური ელფერი შეიძინა, ადგილობრივები უმეტესად მაინც ბრაზობენ, რადგან ათეული წლებია, მათი თქმით, პრობლემას მეტ-ნაკლებად ეშველა. ან სანახევროდ მაინც. თხილის საქმე კი უკან და უკან მიდის.
_ ამასაც მოვესწარი 80 წელს მიღწეული ქალი _ “ხამსას” და თხილის ფასი გათანაბრდა. “ხამსამ” გაუსწრო კიდეც. მე ეროვნებით უკრაინელი ვარ, მაგრამ 17 წლის ასაკიდან აქ ვცხოვრობ. ქართველი მეუღლე მყავდა. ასეთი რამ არ მახსოვს. მიუხედავად ბევრი გასაჭირისა, _ გვეუბნება ოზურგეთელი ლიდა სემიონოვა.
სარწმუნო ინფორმაციით, თურქეთში ახლა ერთი კილოგრამი თხილის ფასი შვიდ დოლარამდეა:
_ ათჯერ მეტი რომ ღირს იქ, ხალხი რომ ამ კითხვებს მუდამ სვამს, ვიღაცას ხომ უნდა ესმოდეს, რომ აუცილებელია, რაღაც მოიმოქმედონ? ვითომ მოქმედებენ… თხილის დახმარების პროგრამა აამუშავეს… ეს ყველაფერი არის “ვითომ–ვითომ..” სინამდვილეში კი ეს მილიონებიც უხეიროდ იფანტება… წერე, რამდენიც გინდა, თუ ვინმემ არ დაისახა უპირველეს საქმედ თხილის მართლა რეაბილიტაცია, რასაც შედეგი მოჰყვება, _ ამბობენ რიგითი ოზურგეთელები: მანანა აბაშიძე, ლილი დოლიძე, ბაბილინა ჩხაიძე, გულნაზ კვერღელიძე და ბევრი სხვა, ვისაც საკუთარი ვინაობის გამხელა არ სურს.
ასე რომ, ჯერჯერობით, თხილის და ქაფშიას ფასის ტანდემი მაინც რწყილისა და ჭიანჭველის მსგავსად მიუყვებიან გზას. ისევ გურულების სარკაზმს თუ დავესესხებით, ეს გზა ისევ მათ ჯიბესთან მიიყვანს.
“აბა, მთავრობის ხალხი მაგას არ ჭამს, ძამა და ბიზნესად ისეც კი აქვს მათთან ვიღაცას მორგებული“, _ საკუთარ აზრს ღიად უზიარებენ ერთმანეთს.
ავტორი
