მას შემდეგ, რაც COVID-19 პანდემიის საფრთხე ერთი შეხედვით ქრება, მეცნიერები ცდილობენ დაადგინონ, რომელი პათოგენი შეუქმნის კაცობრიობას შემდეგ ფართომასშტაბიან საფრთხეს. ამის შესახებ ინფორმაციას fortune.com ავრცელებს.
COVID-ის ან ფრინველის გრიპის აღორძინების ნაცვლად, ეს შეიძლება იყოს ნაკლებად ცნობილი, მაგრამ საშინელი Langya ვირუსი, რომელიც იზიარებს მსგავსებას COVID-თან, _ ნათქვამია ახალ სტატიაში, რომელიც გამოქვეყნდა ამ თვეში ჟურნალში Nature Communications.
გავრცელებული ინფორმაციით, როგორც თავდაპირველად COVID-ის შემთხვევაში, აღნიშნული ვირუსიც იწვევს ცხელებას, მძიმე რესპირატორულ სიმპტომებს და შეიძლება გამოიწვიოს ფატალური პნევმონია. ასევე, COVID-ის მსგავსად, ის პირველად ჩინეთში ადამიანებში გამოვლინდა – გასულ წელს, როდესაც მან დააინფიცირა 35 ფერმერი და სხვა მაცხოვრებლები.
მკვლევარები გვაფრთხილებენ, რომ ეს არ იყო პირველი შემთხვევა, როდესაც ჰენიპავირუსი, რომელიც ლანგიას ოჯახს ეკუთვნის, ხალხში გავრცელდა და ეს არ იქნება უკანასკნელი შემთხვევა.
დოქტორმა არიელ აიზეკმა, ავსტრალიის ქვინსლენდის უნივერსიტეტის ქიმიისა და მოლეკულური ბიომეცნიერებების სკოლის მკვლევარმა თქვა, რომ კაცობრიობა იმყოფება “მნიშვნელოვან გზაზე” ვირუსების გვართან და შეუძლია “მოელოდეს უფრო მეტ შემთხვევებს, როდესაც ვირუსები ცხოველებიდან ადამიანებზე გადავა.”
მან აღნიშნა, რომ მნიშვნელოვანია, რომ გავიგოთ ამ განვითარებადი ვირუსების შინაგანი ფუნქციონირება.
აი, რა ვიცით შედარებით ახალი ვირუსის შესახებ, რომელსაც შეუძლია გამოიწვიოს ჯანმრთელობის გლობალური საგანგებო მდგომარეობა და ძალიან ჰგავს კორონავირუსს, რომელივ ადამიანებმა ახლახან გადაიტანეს.
ჰენიპავირუსები ყველაზე ლეტალურია პარამიქსოვირუსებს შორის, რომლებიც კლავს მათთან ინფიცირებულთა დაახლოებით 70%-ს. პირველი ორი ჰენიპავირუსი, რომელიც გამოვლინდა ადამიანებში, იყო ნიპაჰ ვირუსი, რომელიც პირველად დაფიქსირდა ღორებში მალაიზიასა და სინგაპურში 1980-იანი წლების ბოლოს, და ჰენდრა ვირუსი, რომელიც პირველად აღინიშნა ცხენებსა და ადამიანებში, ავსტრალიაში 1994 წელს.
ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის ინფორმაციით, ღორები, ხილის ღამურები, კატები, ძაღლები, ცხენები და ადამიანები ჰენიპავირუსების ბუნებრივი მატარებლები არიან.
ჯერჯერობით, ჰენდრას ვირუსის შემთხვევები ავსტრალიით შემოიფარგლება. თუმცა, ნიფამ უფრო დიდი პრობლემა შექმნა. 2000-იანი წლების დასაწყისში ბანგლადეშსა და ინდოეთში დამატებითი აფეთქებები – გამოწვეული ვირუსის განსხვავებული შტამით, ვიდრე თავდაპირველად იყო დაფიქსირებული – ითვლება, რომ მოხდა ხილის ან ხილის პროდუქტების მოხმარების გამო, როგორიცაა ნედლი ფინიკის პალმის წვენი “დაბინძურებული შარდით ან ნერწყვით. ინფიცირებული ხილის ღამურების მიერ“, – ნათქვამია ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის მიერ. ახალი კვლევის ავტორების თქმით, ეპიდაფეთქებები ბანგლადეშში თითქმის ყოველწლიურად ხდება.
უფრო შემაშფოთებელია, რომ ნიპას გადაცემა ადამიანებში დაფიქსირდა ავადმყოფთა ოჯახის წევრებსა და მომვლელებში,_ წერენ კვლევის ავტორები. (ფრინველის გრიპი ჯერჯერობით ვერ იქცა გლობალურ ჯანმრთელობის პრობლემად, ადამიანთა შორის ეფექტური გადაცემის უუნარობის გამო.)
ორივე Hendra და Nipah ვირუსები შეიძლება გამოვლინდეს რესპირატორული დაავადებით და მძიმე გრიპის მსგავსი სიმპტომებით და შეიძლება გადაიზარდოს ენცეფალიტში – თავის ტვინის ანთებამდე – სხვა ნევროლოგიურ სიმპტომებთან და სიკვდილთან ერთად.
უფრო მეტიც, ახალი ჰენიპავირუსები რეგულარულად ვლინდება ცხოველებში, მათ შორის კედარის ვირუსი ხილის ღამურებში ავსტრალიაში, განას ვირუსი ღამურებში აფრიკაში, Gamak & Daeryong ვირუსები კორეაში და Mòjiāng ვირუსი ვირთხებში, ჩინეთში. ავტორების თქმით, არსებობს ეჭვი, რომ განას ვირუსი შეიძლება გადავიდეს ადამიანებზე, როგორც ეს ხდება Nipah, Hendra და Langya ვირუსების შემთხვევაში. გავრცელებული ინფორმაციით, Mòjiāng ვირუსმა ასევე დააინფიცირა ადამიანები.
2016 წელს ჯანმო-ს მიერ გამოქვეყნებული ინფორმაციის თანახმად, ჰენიპავირუსების უნარმა „დააინფიციროს მასპინძლების ფართო სპექტრი და შექმნას დაავადება, რომელიც იწვევს ადამიანებში მნიშვნელოვან სიკვდილიანობას, საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის პრობლემად აქცია“.
როგორც გავრცელებულ ინფორმაციაშია ნათქვამი, ლანგია ყველაზე მჭიდროდ არის დაკავშირებული Mòjiāng ვირუსთან, რომელიც ვლინდება საოცრად მსგავსი სიმპტომებით, რაც თავდაპირველად COVID-19-ს ჰქონდა. ცნობილია, რომ ლანგია და მოჯიანგი იწვევენ მძიმე პნევმონიას.
Mòjiāng ვირუსი აღმოაჩინეს 2012 წელს, როდესაც მან დაავადდა ექვსი მაღაროელი და მოკლა სამი, რომლებიც შეხება ჰქონდათ ღამურებთან ტონგუანის მაღაროში, ჩინეთში. 2020 წელს სტატიის ავტორებმა აღნიშნეს, რომ ერთსა და იმავე მაღაროში აღმოჩნდა COVID-19-თან მჭიდროდ დაკავშირებული კორონავირუსი, რომელიც უფრო მეტ კითხვას ბადებს, ვიდრე პასუხებს, ორი ვირუსის მსგავსი პრეზენტაციის გათვალისწინებით.
არსებობს თუ არა ვაქცინა ან მკურნალობა ლანგიას ვირუსის ან სხვა ჰენიპავირუსების წინააღმდეგ?
ახლა არა. ვირუსების ჯგუფი შეტანილია ჯანმო-ს იმ დაავადებების სიაში, რომლებსაც იგი პრიორიტეტს ანიჭებს საკვლევად. ეს ნაწილობრივ გამოწვეულია ვირუსების სიკვდილიანობის მაღალი მაჩვენებლით, ისევე როგორც იმ ფაქტით, რომ ხილის ღამურები, რომლებიც იცავენ მათ, მიგრირებენ გლობალურად, რაც ხელს უწყობს ფართო გავრცელებას.
ჰენდრა ვირუსის საწინააღმდეგო ვაქცინა ამჟამად ხელმისაწვდომია ცხოველებზე და მსგავსი ვაქცინის ცდები მიმდინარეობს ადამიანებზე, ავტორების თქმით. ავტორებმა აღნიშნეს, რომ ჰენდრას ვირუსის ვაქცინა ლანგიაზე არ იმუშავებს. ასევე ნაკლებად სავარაუდოა, რომ ის იმუშავებს Mòjiāng-ის წინააღმდეგ, რომელიც უფრო ჰგავს ლანგიას, ვიდრე ჰენდრას.
ისააკსი და მისი გუნდი გეგმავენ გააგრძელონ მუშაობა ფართო სპექტრის ვაქცინების შემუშავებაზე, რომლებსაც შეუძლიათ ადამიანებში ჰენიპავირუსების თავიდან აცილება.
„ეს არის ვირუსები, რომლებსაც შეუძლიათ გამოიწვიონ მძიმე დაავადებები და აქვთ კონტროლიდან გამოსვლის პოტენციალი, თუ ჩვენ სათანადოდ არ ვიქნებით მომზადებული“, -ამბობს დოქტორი დანიელ უოტერსონი, ქვინსლენდის უნივერსიტეტის ქიმიისა და მოლეკულური ბიომეცნიერებების სკოლის კიდევ ერთი მკვლევარი და ავტორი.
„კოვიდ-19-თან ერთად ჩვენ დავინახეთ, თუ რამდენად მოუმზადებელი იყო მსოფლიო ფართოდ გავრცელებული ვირუსული გავრცელებისთვის და გვსურს უკეთესად ვიყოთ აღჭურვილნი შემდეგი აფეთქებისთვის“,_ განაცხადა მან.
