სოფელში ძირითადი მაცხოვრებელი 380 კომლია. იგი ერთ-ერთი მდიდარი სოფელი იყო და მოსახლეობის 80 პროცენტი ჩაის ინდუსტრიაში იყო დასაქმებული. ახლა კი სოფელს არანაირი შემოსავალი არ აქვს და მცირე საოჯახო სიმდიდრეს, ძირითადად თხილი წარმოადგენს. მაჟორიტარი დეპუტატის თქმით, სოფელში ჯერ საგაზაფხულო სამუშაოები არ დაწყებულა და ისევე, როგორც ყველა სოფელს და გლეხს, ხეირი არც ნაგომარს აყრია. სოფელში მხოლოდ ერთი სავაჭრო მაღაზიაა. მძიმე ეკონომიკური პირობებით ხალხი არაქათგამოცლილია და, როგორც თვითონ ამბობენ, ყოველდღიურად ებრძვიან რთულ ყოფა-ცხოვრებას. ნაგომრელთა განცვიფრებას იწვევს ერთი, მხოლოდ ქართული რეალობისთვის დამახასიათებელი ფაქტი: გასულ წელს, სოფლის პროგრამით გათვალისწინებული თანხით, ევრორემონტი ჩაუტარდა ნაგომრის საბავშვო ბაღს, რომელსაც… აღსაზრდელები არ ჰყავს, ბაღი ცარიელია! შენობას ჰყავს ხელფასიანი დარაჯი, ვინც უბავშვებო, ევრორემონტჩატარებულ შენობას იცავს.
ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ნაგომარში მცხოვრები მანანა დათუნაშვილი “გურია ნიუსთან” სოფლის პრობლემების შესახებ საუბრობს:
_ პრობლემები ჩვენს სოფელში რომ არის, იმაზე მეტი სად იქნება?! ნაგომარი ადრე ძალიან ძლიერი სოფელი იყო, ყველაფერი გვქონდა, ახლა ძალიან უჭირს სოფელს, გზები ჩვენთან არაა და გაზი. არადა, გაზის მთავარი მილი აქ გადის. იყვნენ გამგეობიდან მოსულები, კრება ჩაატარეს, გვითხრეს, 30 000 ლარი გადმოირიცხებაო. ხალხმა გზის გაკეთება მოითხოვა, რადგან გაზის და წყლის შემოყვანას ეს თანხა არ ყოფნიდა. ბევრს აქვს ეზოში ჭა, მაგრამ ზაფხულის პაპანაქებაში შრება და მერე უწყლოდ არიან, საიდან ეზიდებიან მერე და როგორ წვალობენ, კაცმა არ იცის.
_ ახლა ჩვენი ყველაზე დიდი პრობლემა ხვნა-თესვასთან არის დაკავშირებული. ვერ აგიწერთ რა მდგომარეობაა; ამ პერიოდში ხალხს თავის გატანაც უჭირს. ზოგს აქვს პენსია და ერთეულებს _ დახმარება, მაგრამ დანარჩენმა ოჯახებმა რა უნდა ქნან? დილა რომ გათენდება, შევიკრიბებით მეზობლები და იწყება იმაზე მსჯელობა, რა უნდა ვქნათ, როგორ დავთესოთ ყანები, სად ვიშოვოთ საწვავი… შარშან გაკეთდა ბაღის შენობა სოფლის დახმარების პროგრამით, მაგრამ არ ფუნქციონირებს. რაში დახარჯეს ფული? ბევრი ოჯახია, რომ ბაღი სჭირდება. შენობა გაკეთდა და ბაღი არ ფუნქციონირებს. ამხელა სოფელში რომ ბაღი არ იქნება, სასაცილოა თუ სატირალი?! ასევე სტადიონი გააკეთეს და ნეტა, ნახავდეთ, ის თუ გაკეთებულია. რამხელა თანხა წავიდა სტადიონის გაკეთებაში და ფაქტიურად, ჭაობია. ბავშვებს მეტი გზა არ აქვთ, ჭაობში თამაშობენ. ფიზკულტურის გაკვეთილები რომ იქ ჩატარდება, ხან საქონლებთან ერთად, ხან _ ქათმებთან და ღორებთან, გაკვეთილი ჰქვია? დარბაზი არ აქვთ სკოლაში. არანაირი შემოსავალი, ცოტა თხილის გარდა, სოფელ ნაგომარს არ აქვს. ჩემი მეუღლე დასაქმებული არაა, თუ რაიმე ფიზიკური სამუშაო გამოჩნდება, პერიოდულად მუშაობს. მე პურის ფულს ვაკეთებ. მოიარეთ სოფელი, ნახეთ, რამდენი გაჭირვებულია.
_ ნორმალური გზა არ გვაქვს. ერთი თვის წინ დადიოდნენ, ხელს აწერინებდნენ _ თანხა არის შემოსული, გზას გავაკეთებთო. აქ რომ გაიაროთ, ნახავთ, როგორი საშინელი გზებია. ტრანსპორტი ჩვენამდე არ აღწევს, ბავშვებს უჭირთ ცუდ ამინდში სკოლაში სიარული. ამხელა სოფელში ყველაფერი დაინგრა. ჩვენ, ნაგომრის მოსახლეობა მიჩვეული ვიყავით ძალიან კარგ ყოფას _ ხალხი ჩაის კრეფდა და ფასი ჰქონდა ამ ყველაფერს. იყო ყველანაირი მაღაზია, არაჩვეულებრივი კულტურის სახლი გვქონდა… ახლა კი ხედავთ, როგორი დანგრეულია. გამკეთებელი არავინაა. მეთორმეტეკლასელებს ბოლო ზარის ზეიმის ჩატარება სად მოუწევთ, არ ვიცით. ჩამპალია იქ ყველაფერი. კარგად გვახსოვს, კულტურის სახლის შენარჩუნებაზე რომ იყო საუბარი, რამდენიმე სოფელი ერთმანეთს შეეჯიბრა. რომელი სოფელი მოახერხებდა შენარჩუნებას და იმდენი გავაკეთეთ, რომ კულტურის სახლი არ გაუქმებულიყო. ახლა წაშლილია ყველაფერი. სკოლას დარბაზი არ აქვს. ფიზკულტურის გაკვეთილს მასწავლებელი ვერ ატარებს იმის გამო, რომ დარბაზში ცემენტის მტვერია. ინსტრუმენტები გვქონდა, ხალხური საკრავები _ გაქრა ყველაფერი, _ ამბობენ ჩვენთან საუბარში ნაგომრის მცხოვრებნი.
ზური დოლიძე, სოფელ ნაგომრის მკვიდრი: _ რა მაწუხებს? ავადმყოფი მეუღლე მყავს სახლში. ყოველდღე წამლები სჭირდება, სად მაქვს ამდენი ფული? ვერსად ვერ ვმუშაობ; სად წავიდე, მოვიპარო?! ჩემი შემოსავალი რა არის? ერთი ძროხა მყავს, გავყიდი ყველს, ვიყიდი 14-ლარიან ქატოს, ქალაქში ჩავალ და ამოვალ, 3 ლარი გზაში მჭირდება… ესაა და ეს! ყანა რით დავთესო, საწვავი ხომ უნდა ვიყიდო?! საწვავი ორი ლარი და 25 თეთრია _ სად ვიშოვო ეს ფული, ვის მოვახვიო ჩემი გაჭირვება თავზე?! ან ვინ მოგხედავს, ყველას უჭირს. შარშან არ იყო მოსავალი, დაწვა მზემ ყველაფერი. ჩვენთან არ დათესავენ მაგ ყვითელ სიმინდს. ჩემ გაჭირვებას ყველგან ვიტყვი, არ მეშინია და არც მრცხვენია! სხვაზე რა ვილაპარაკო, სკოლაში ბავშვებს სასმელი წყალი არ აქვთ!
სოფელ ნაგომარში სკოლის პრობლემებითაც დავინტერესდით. ნაგომრის საჯარო სკოლის მოსწავლეები ჩვენთან საუბრისას ამბობენ, რომ მეთორმეტე კლასს წელს 16 მოზარდი ამთავრებს.
_ გულისწყრომას გამოვხატავთ, არ ვიცით, ბოლო ზარი როგორ გავაკეთოთ, კულტურის სახლში არ გაკეთდებაო. არ გვაქვს სტადიონი, აი, ნახეთ თუ ეტყობა ამ სტადიონს რამე გაკეთებულის! გასართობი სოფელში არაფერი გვაქვს. ბოლო ზარზე კლუბში კისერი მოვიტეხოთ? კი, ბატონო, სკოლას ხედი ნამდვილად კარგი აქვს, მაგრამ ეს კმარა?! _ ამბობენ ახალგაზრდები.
სკოლის დირექტორი ნოდარ წიტაიშვილი, სამწუხაროდ, კანონს არღვევს და სკოლა თავის კერძო საკუთრებად მიაჩნია _ სხვა შემთხვევაში, იგი საჯარო ადგილის _ სკოლის დარბაზის გადაღების უფლებას მოგვცემდა. იგი ამბობს, რომ სკოლაში რემონტი გაკეთდა, დარბაზში დაისხა ცემენტის იატაკი, წელს დააგებენ საფენს:
_ დარბაზში ხის იატაკის დაგება არ შეიძლებოდა; პრობლემების მეტი რა გვაქვს, რომ შემოხვალთ ამ ფოიეში, კი ხედავთ, რომ უამრავი რამ არის გასაკეთებელი, მაგრამ თანდათან გავაკეთებთ. მართალია სკოლას არ აქვს წყალი, მაგრამ მალე მოვაგვარებთ ამ საკითხს. ჩვენ ხომ ცალკე ბიუჯეტი გვაქვს და წელს იყო ჩასმული, რომ წყლის პრობლემა მოგვარდებოდა. პირველ რიგში, დარბაზის პრობლემაა, მეორეა _ წყალი. ასე რომ, აგვისტოსთვის წყალიც გვექნება. ვემზადებით ბოლო ზარისთვის. ღონისძიებაზე 14 ან 15 მაისს თქვენც გეპატიჟებით. ყველაფერი 100 პროცენტით არ კეთდება, ნაბიჯ-ნაბიჯ მივყვებით, შარშან ის გაკეთდა, წელს სხვა და ასე შემდეგ.
_ ბატონო ნოდარ, ბოლო ზარი სად ჩატარდება? ბავშვები ამბობენ, რომ დანგრეულ კლუბში ღონისძიების გამართვა შეუძლებელი იქნება.
_ სკოლაში ჩატარდება, ჩვენ გვაქვს ოთახი გამოყოფილი, სადაც სცენაც გამოვყავით. აი, ნახავთ, ბოლო ზარამდე ღონისძიებას ვგეგმავთ და თუ რაიმე არ მოგეწონებათ, მერე შეგიძლიათ თქვათ. პრობლემა არ იქნება. შარშანაც ასე იყო კულტურის სახლი, მაგრამ მოვაწესრიგეთ და იქ ჩატარდა. კულტურის სახლი ყველამ დაანგრია _ ხელისუფლებას არ დაუნგრევია, ეს ყველაფერი დრომ მოიტანა. სკოლა ნებისმიერი ადამიანის საზრუნავია. ფიზკულტურის გაკვეთილებიც ჩვეულებრივ რეჟიმში მიმდინარეობს. დღეს სულ 126 ბავშვი სწავლობს. ახლა 9 პირველკლასელი გვყავს, მომავალი წლისთვის კი 10 ბავშვის ინფორმაცია გვაქვს.
ბატონი ნოდარი წუხს, რომ მაღალი მიგრაციაა და სოფელი იცლება.
სოფლის რწმუნებულს ვანო კიღურაძეს შევეხმიანეთ, რომელმაც არ მოისურვა ჩვენს კითხვებზე პასუხი გაეცა. მისი თქმით, ჯერ თათბირზე იყო და მერე კი, არ იცოდა, გამონახავდა თუ არა ჩვენთვის დროს.
_ თუ კითხვები გაგაჩნიათ, წერილობით მოგვმართეთ, _ “მსხვილ” ჩინოვნიკებს სასაცილოდ მიბაძა სოფლის რწმუნებულმა.
_ ბატონო ვანო, სად გამოგიგზავნოთ კითხვები?
_ ჩვენთან ნაგომარში, კოლმეურნეობის შენობაში, მოგვმართეთ წერილობით. არ მცალია, თათბირზე ვარ და გადარბენაზე… ახლა უნდა გავთიშო რა, თორემ ამისთვის საყვედურს მივიღებ, _ “კოლმეურნეობაში” წერილობითი კითხვების დატოვებისკენ მიგვასწავლა “გადარბენაზე” მყოფმა კიღურაძემ, რომელსაც “გურია ნიუსთან” საუბრის გამო “უფროსების” საყვედურის უფრო ეშინია, ვიდრე სოფლის უმძიმეს მდგომარეობაში ყოფნის! სულ ცოტა ხნის წინ, გურიაში უმსხვილესი სოფლის, რომელსაც ევრორემონტიანი ბაღის დაკეტილი შენობა კი აქვს, მაგრამ პირველ კლასში მხოლოდ 9 პატარა დაუდის!
ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ნაგომრის მაჟორიტარი დეპუტატი გიორგი ბოლქვაძე “გურია ნიუსთან” საუბარს არ გაურბის და ამბობს, რომ შარშან სოფლის დახმარების პროგრამით განსაზღვრული თანხით საბავშვო ბაღს ევრორემონტი ჩაუტარდა.
_ მართალია, ევრორემონტი ჩატარდა, მაგრამ საბავშვო ბაღი დღეს არ ფუნქციონირებს _ ბიუჯეტში არ არის საკმარისი თანხა მისი ფუნქციონირებისთვის. პედაგოგების ხელფასებსა და ბავშვების კვებას ხომ საკმაო თანხა სჭირდება?
მე დამნაშავედ მოსახლეობასაც მივიჩნევ და იცით, რატომ? როცა რეალობის წინაშე დადგებიან, მაშინ ატეხენ ფუსფუსს, მითქმა-მოთქმას, მაგრამ მერე, უცებ, ერთ კვირაში მაინც გამონახავენ ყანების დასათეს საშუალებას, თუმცა, წლეულს ჯერ საგაზაფხულო სამუშაოები მართლაც არ დაწყებულა…
შარშან და შარშანწინ სოფლის დახმარების პროგრამით ჭა და სტადიონი გავაკეთეთ. მართალია, რომ ნაგომარს მხოლოდ თხილის მცირე შემოსავალი აქვს, ციტრუსი ნაკლებად ხარობს, ნაგომრის მიწას სერიოზული დამუშავება უნდა, რაღაც შედეგი რომ მიიღო.
