(გურია ნიუსი, ლანჩხუთი) _ ლანჩხუთის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში მუზეუმთა საერთაშორისო დღე აღინიშნა. ამ დღესთან დაკავშირებით, მუზეუმში ახალი ექსპონატები გამოიფინა და მისი ხილვა დამთვალიერებლებს უკვე შეუძლიათ. მართალია, ახალი გამოფენის შესახებ ინფორმაცია წინასწარ იყო გაჟღერებული, მაგრამ როგორც მუზეუმის დირექტორმა ნონა იმნაძემ თქვა, ეს არ აღმოჩნდა საკმარისი იმისთვის, რომ ხელისუფლებას რაიმე ფორმით დღევანდელი დღე ჩვენთვის მოელოცაო. სამაგიეროდ, მუზეუმს გუშინწინ დამთვალიერებლები არ აკლდა _ მას ძირითადად სკოლის მოსწავლეები სტუმრობდნენ და იმ სიახლეებსა თუ ისტორიის ფურცლებს ეცნობოდნენ, რომელიც შვიდმა თანამშრომელმა დღემდე სათუთად შეინახეს.
მუზეუმში შესვლისას პირველი, რაც თვალში მოგხვდებათ, ცნობილი ფირალის სისონა დარჩიას ქანდაკებაა. წლების მანძილზე თეატრში დადგმული ქანდაკება საკმაოდ დაზიანებული ყოფილა _ იგი მუზეუმში გადმოიტანეს და თამაზ ჩხაიძემ აღადგინა.
მუზეუმში მეგზურობას დირექტორი, ნონა იმნაძე გვიწევს და გვიყვება მუზეუმის უნიკალურ ფონდზე: _ სისონას ქანდაკება აფხაზეთის დამსახურებულმა მოქანდაკემ, ჭოლა კუკულაძემ შექმნა. ლანჩხუთში დაბადებული და გაზრდილი კაცი სოხუმში მოღვაწეობდა, მეგრელი ქალი შეირთო ცოლად და აფხაზეთში დასახლდა. როცა ომი დაიწყო, მან იარაღი აიღო ხელში და საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისთვის იბრძოდა. ქართულ გვარდიაში ყველაზე მხცოვანი ჯარისკაცი იყო. მიუხედავად ასაკისა, გვარდიის რიგებში ჩარიცხეს და ფრონტის ხაზზე გაუშვეს. შემდეგ ლტოლვილი გახდა და მისი მეუღლე სოხუმში დარჩა, თავად კი აქეთ ჩამოვიდა. როცა ცუდად გახდა, მოინდომა სოხუმში ჩასულიყო და სამუდამო განსასვენებელი იქ ჰქონოდა. არძინბამაც კი ვერ უთხრა უარი და ასე აღმოჩნდა ის სოხუმში, სადაც ამჟამად მისი სამუდამო განსასვენებელია.
მუზეუმის ერთ კუთხეში სიძველისგან გახუნებული სკამი დგას. იგი, დიდი ხანია კერძო საკუთრებაა და სამუზეუმო ექსპონატად ქცევა არ ეღირსა: _ ეს არის უნიკალური სკამი, რომელიც სუფსიდან გვათხოვეს. გოგუაძეების ოჯახში კიდევ არის რამდენიმე ასეთი სკამი, ასევე, სხვა უნიკალური ნივთები, რომლებიც, თავის დროზე, გურიელების საკუთრება იყო. ეს სკამი ძვირფასი რელიკვიაა და მას ოჯახი 4 ათას ლარად ყიდის. სამწუხაროდ, მისი შეძენა და მუზეუმისთვის გადმოცემა ვერ მოხდა. ეს სკამი მე-19 საუკუნეშია დამზადებული. როცა ბატონყმობა გადავარდა, გურიელებს ძალიან გაჭირვებიათ და ეს ავეჯი ორ საჟენ შეშაში გაუცვლიათ, _ ამბობს ქალბატონი ნონა.
მუზეუმში მრავლად მოიპოვება გასული საუკუნის 20-იანი წლების ლანჩხუთის ყოველდღიური ცხოვრების ამსახველი მასალები. ნოე ჟორდანიას პირადი ნივთები და იმდროინდელი ფინანსთა მინისტრის, ნოე ცინცაძის კუთვნილი სამელნეც აქ ინახება. აქვეა პირველი ვაჭრის, ირაკლი მშვიდობაძის პირადი კოლექცია, ასევე ვლასი ხაჯიბეგის ნივთები და ფოტოები. ამ ადამიანმა, თურმე, ლანჩხუთში კინოს პირველი აპარატი შემოიტანა. ცალკე განყოფილებაშია უნიკალური წიგნები, რომლებიც მე-19 საუკუნის დასაწყისშია დასტამბული. ახალგახსნილი გამოფენისთვის კი მუზეუმში ცალკე ოთახია გამოყოფილი.
როგორც მუზეუმის თანამშრომლებმა გვითხრეს, ზოგიერთი ნივთი პირველად არის დღის სინათლეზე გამოტანილი: _ დღეს პირველად გამოვფინეთ ფულის იშვიათი ნიმუშები _ მეფის რუსეთის ეპოქიდან დაწყებული, ჟორდანიას მთავრობის დრომდე. აქ არის გამოფენილი კუპონი, რომელიც ყველასთვის ცნობილმა “იმედის გმირმა” _ მარიამ მასწავლებელმა გადმოგვცა. აქვეა ვალოდია წულაძის ნიღაბიც. თეატრის სცენაზე დადგმული სპექტაკლების აფიშებისთვის ცალკე კუთხე გვაქვს გამოყოფილი.
_ როცა მუზეუმში მოდის დამთვალიერებელი, პირველ რიგში, უძველეს არქეოლოგიურ მასალას ვაჩვენებთ. სოფელ მამათიდან არის ყველაზე ძველი ნიმუში, რომელიც დაახლოებით 8 ათასი წლის წინანდელია. გვაქვს მუზარადი, რომელიც ქრისტეს შობამდე მეოთხე საუკუნით არის დათარიღებული. ჩვენთან სანადირო თოფების კოლექციაც იყო, მაგრამ წლების წინ მუზეუმი გაიქურდა და სამწუხაროდ მხოლოდ ერთი ეგზემპლარიღა შემოგვრჩა. სოფელ ღრმაღელეში ნაპოვნია ბრინჯაოს ჯვარი, რომელიც მე-6 საუკუნით თარიღდება. ეს იმის დასტურია, რომ ჩვენს რაიონში ქრისტიანობა ადრეულ ეპოქაში გავრცელდა. ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში აღმოჩენილი ბევრი ნივთი საქართველოს ცენტრალურ სახელმწიფო მუზეუმშია დაცული. მათ შორის არის სოფელ ჩიბათში აღმოჩენილი არქეოლოგიური მასალა. საერთოდ, ჩვენი რაიონის არქეოლოგიის კუთხით კიდევ უფრო შესასწავლია, _ გვიყვება მუზეუმის დირექტორი.
ჩვენს ყურადღებას მე-19 საუკუნის დროინდელი ნივთები იპყრობს. აქვეა გურული ჩოხა, რომელიც ომში დაღუპულ მეომარს ეკუთვნოდა.
საოჯახო ნივთები საკმაოდ ბლომად არის წარმოდგენილი მუზეუმში. ერთი კეცის შესახებ მუზეუმის თანამშრომელი საინტერესო ისტორიას გვიყვება: _ ახალ რძალს ხაჭაპურის გამოცხობა დაუწყია. ვერ გამოსვლია კარგი და სახლში შემოუთვლია, ჩემი კეცი გამომიგზავნეთ, თორემ ისე არაფერი გამომდისო. გურულ ქალებს სწორედ კეცს ატანდნენ ხოლმე მზითვში.
ბოლოს აღმოჩენილი არქეოლოგიური ნივთი, რომელიც მუზეუმს შეემატა, ახალი წელთაღრიცხვის მესამე საუკუნითაა დათარიღებული: მინის კოლბისებური ჭურჭელი, მინის სასმისი, რკინის ცული, რომაული მონეტები, ბრინჯაოს კოვზი, თიხის თასი, კერამიკული ჭურჭლის ნატეხები, ბრინჯაოს ფიბულა, რკინის შუბისპირი.
აღსანიშნავია ისიც, რომ წლების წინ ზღვაშიც აღმოაჩინეს ნივთები _ კერამიკული ამფორა მეთეევზეებმა შემთხვევით ნახეს. როგორც მუზეუმში ვარაუდობენ, მესამე საუკუნით დათარიღებული ნივთი კიდევ ერთხელ ადასტურებს, რომ მაშინდელ დროში ნაოსნობაც იყო განვითარებული, ამ ჭურჭელს კი სავარაუდოდ ზეთისთვის იყენებდნენ.
როგორც მუზეუმის დირექტორი, ნონა იმნაძე გვიყვება, პრობლემები დღესაც უამრავია: _ ყველანი ვცდილობთ რომ ის ფონდი, რომელიც მუზეუმს გააჩნია შენარჩუნდეს და გამდიდრდეს. ჩვენთან არსებული ექპონატები სათანადო პირობებში უნდა ინახებოდეს, ამის საშუალება კი არ გვაქვს. იყო დაპირება, რომ სპეციალური დარბაზი გაკეთდებოდა, მაგრამ სამწუხაროდ, ორი წელია, მხოლოდ დაპირება გვესმის, _ ამბობს ქალბატონი ნონა.
