“გურია ნიუსთან“ საუბრისას “სამოქალაქო ინტეგრაციის ფონდის“ აღმასრულებელი დირექტორი ზაურ ხალილოვი აღნიშნავს, რომ სეპარატიზმის საფრთხეზე საუბრები დიდი ხანია მიდის, მაგრამ არგუმენტების გარეშე.
“როცა რაღაც თეორიას ავრცელებ, მას საფუძველი უნდა ჰქონდეს, ან კონკრეტული ფაქტები უნდა არსებობდეს. რეალურად, დღეს რასაც ვუყურებთ, რეგიონებში ამის საფრთხე ნამდვილად არ არსებობს. აქედან გამომდინარე, თუ არგუმენტებს იტყვიან, მაშინ შესაძლოა კიდევ დავსხდეთ და დავილაპარაკოთ. ზოგადად ის, რომ საზოგადოებაში ეთნიკური უმცირესობების მიმართ ნდობა ძალიან დაბალია, ეს გასაგებია და სხვა საკითხია. წლების განმავლობაში ყველაფერს ვაკეთებთ, რომ ეს ბარიერი გადავლახოთ. ხელისუფლების მხრიდანაც გადაიდგა ნაბიჯები და საინტეგრაციო პროექტები განხორციელდა. რეალურმა თვითმმართველობამ, სადაც კი სეპარატიზმის საფრთხე იდგა, ეს საკითხი მეორე პლანზე გადაწია. თუ ადგილობრივი თვითმმართველობა ძლიერი იქნება, ძალებს, რომლებიც დამოუკიდებლობაზე ლაპარაკობდნენ, საქმის კეთების საშაულებას მისცემს და სეპარატიზმის სურვილს არ გააღვივებს. დღეს რეგიონებში, სამწუხაროდ, ძალიან ბევრი სოციალური პრობლემა ეთნიკურში გადაჰყავს, რადგან მათ ჰგონიათ, რომ ეს ეთნიკური უმცირესობების პრობლემაა რადგან არსებობს ენობრივი ბარიერი და ა.შ. მივცეთ ამ ადამიანებს იმის საშუალება, რომ საკუთარი სოფლის გზა, ბაღი, სკოლა ან ნებისმიერი ინფრასტრუქტურული პროექტი ამ ადამიანებმა გადაწყვიტონ. გარწმუნებთ, რომ არანაირი სეპარატიზმის საფუძველი აღარ დარჩება ამ ადამიანებს. ყოველთვის იქნება ძალა, რომელსაც ექნება სურვილი სხვა ქვეყანაში ცხოვრობდეს, მაგრამ როდესაც მაქსიმალურად უწყობს მთავრობა ხელს, რომ თვითონ იყოს თავისი პრობლემის გადაჭრის პროცესში ჩართული ეს ადამიანები, ეს საშაუალება უნდა მივცეთ. აბა, რა ვუყოთ ეთნიკურად დასახლებულ რაიონებს, ღობე შემოვავლოთ? თუ ვუთხრათ ამ ადამიანებს, რომ არ გვინდა ჩვენს ქვეყანაში რომ იცხოვროთ, თქვენგან მუდმივად საფრთხე გვაქვს და ქვეყნიდან წადითო. სტატისტიკურ მონაცემებს გეტყვით, ბოლო 3-4 წლის განმავლობაში სტუდენტების რაოდენობა გაიზარდა, ყველაფერი გაკეთდა იმისთვის, რომ უფრო მეტი ახალგაზრდა ჩაერთოს ინტეგრაციის პროცესში, სახელმწიფო ენის შესწავლის კურსები იყო, ყველა ცდილობს ქართულ სკოლებში მიიყვანონ ბავშვები და ინტეგრირება მოხდეს, მაგრამ თუ მაინც არ ვენდობით მათ, მაშინ ეს გულწრფელად უნდა ვუთხრათ. სეპარატიზმის საფრთხეზე ერთხელ და ორჯერ არ თქმულა, როცა მიწის რეფორმა განხორციელდა და მიწები საკუთრებაში გადაეცათ ეთნიკური უმცირესობების წარმომადგენლებს, ერთი ამბები იყო, წაიღებენ სომზები და აზერბაიჯანელები ამ მიწასო, სად უნდა წავიღოთ? ეს ჩემთვის ძალიან სასაცილოა. ის არგუმენტი, რომ ეთნიკური ნიშანი უკვე საფრთხეს ქმნის, აბსურდია. მაშინ ეს ადამიანები არც ჯარში გავუშვათ, არც ძალოვან და ადგილობრივ სტრუქტურებში მუშაობის უფლება მივცეთ,“ _ აცხადებს ხალილოვი.
მისივე თქმით, “როცა ჩვენ კოდექსის ცალკეული თავების გაუმჯობესებაზე ვზრუნავდეთ, დღეს უკვე საუბარი იმაზე მიდის, გვჭირდება თუ არა საქართველოში თვითმმართველობა“.
“რაც შეეხება რეფორმას, ამაზე საუბარი 90-იანი წლებიდან მიდის და ყველა თანხმდება რომ თვითმმართველობა ქვეყნისთვის საჭიროა, მაგრამ რა ფორმით და როგორ განხორციელდება ეს რეფორმა ეგ სხვა საკითხია.
ჩემთვის ამ კოდექსში ბევრი საკითხი ღიაა და რამდენიმეზე კიდევ მიდის დისკუსია. მზად ვართ იყოს ადეკვატური დებატები გარკვეულ საკითხებთან დაკავშირებით, მაქსიმალურად ბევრი ადამიანი და სხვადასხვა ინსტიტუციები ჩაერთოს ამ პროცესში. ჩემი აზრით, ნამდვილად იყო გამჭვირვალე პროცესი, რეგიონებშიც გაიმართა შეხვედრაები, მაგრამ სეპარატიზმზე საუბარმა სიტუაცია შეცვალა. რაც შეეხება ჩვენს შენიშვნებს და რეკომენდაციებს, ეს უკვე დაიდო და ახლა ხელისუფლების გადასაწყვეტია რამდენად გაითვალისწინებს. ერთ-ერთი საკითხი, რაზეც შემიძლია ვისაუბრო გუბერნატორის ინსტიტუტია. ჩემთვის ის უფრო მისაღები იქნებოდა, რომ გუბერნატორი არჩევითი ყოფილიყო, ხვადასხვა მუნიციპალიტეტების საკრებულოს მიერ არჩეული, რაც მეტად დამოუკიდებელ თვითმმართველობას შექმნიდა. ამასთან, ბევრი ნიუანსია გასათვალისწინებელი, მათ შორის ფინანსური და ადამიანური რესურსები. ეს ყველაფერი უნდა გაითვალოს და შემდეგ დაიწყოს რეფორმა. ჩვენ ვხვდებით, რომ ამ საკითხის ფორსირება არ შეიძლება,“ _ აცხადებს ხალილოვი.
“მრავალეროვანი საქართველოს“ ხელმძღვანელი არნოლდ სტეპანიანი “გურია ნიუსთან“ საუბრისას ხალილოვის მსგავსად აღნიშნავს, რომ სეპარატიზმის საფრთხეებზე საუბარი არარეალურია და ამით კონკრეტული ჯგუფები არიან დაინტერესებული.
“კონკრეტულად სეპარატიზმთან დაკავშირებით, ერთი კარგი მაგალითი შემიძლია მოგიყვანოთ და მთავრობამ ამაზე მიპასუხოს. თუ მთავრობა საუბრობს იმაზე, რომ ასოცირებული პარტინორობის ხელშეკრულების რატიფიცირების შემდეგ ჩვენ ცალი ფეხით ევროპაში ვართ და ეს საკმაოდ სერიოზული ბერკეტია იმისთვის, რომ ოსებმა და აფხაზებმა აქეთ გადმოიხედონ და ჩვენს ნავში ჩასხდნენ, რატომ ფიქრობენ იმას, რომ სხვა ეთნიკურ უმცირესობებს გაუჩნდებათ სურვილი, რომელიც საქართველოს მოქალაქეა უკანასკნელი 23 წლის მანძილზე სამჯერ ჰქონდა სეპარატიზაციის საშუალება, მაინცდამაინც ახლა გადაწყვეტენ ამის გაკეთებას?! იმ ხალხს შეეკითხონ, რა უნდათ, საბაჟო პერიფერიაზე ცხოვრება თუ ევროპაში შესვლა? რა თქმა უნდა, ერთმნიშვნელოვანი პასუხი იქნება. მერეც, არანაირი სეპარატიზმის საფრთხე არ არსებობს რეგიონებში, იმის გამო, რომ ასე მოაზროვნე ხალხი არ არის. ლიდერები ყველა ქართულ პოლიტიკურ სივრცეში ცხოვრობს, ამასთან, არცერთი ჩვენი მეზობელის ინტერესებში, რომელსაც შეუძლია დისონანსი შეიტანოს ქართულ რეალბაში, სეპარატიზაცია არ შედის, რომ ამისთვის ძალები დააფინანსონ. კიდეც რომ მოუნდეთ, ძალიან გაუჭირდებათ. ამიტომ ძალიან მიკვირს როცა ხელისუფლება ამაზე საუბრობს. ამასთან, რამდენადაც ჩემთვის ცნობილია, შსს-ს მართლაც ორი შენიშვნა ჰქონდა ამ კანონპროექტთან დაკავშირებით, რომელთაგან ერთ-ერთი სწორედ ეთნიკურად არაქართული წარმოშობის საქართველოს მოქალაქეებისთვის “ზედმეტი“ უფლებების მინიჭებას ეხებოდა, ამაში იგულისხმებოდა ის, რომ სეპარატიზმის საფრთხე არსებობს. თუმცა სხვა რეგიონების უმრავლესობასთან მიმართებაში ეს არგუმენტი მიზეზად არ იყო ნახსენები. სახეზეა მოქალაქეების სეგრეგაციული აღქმა. ეს ჩვენი რეალობაა და ამას ბევრი არგუმენტით ვეწინააღმდეგები. ის ადამიანები, რომლებიც ამაზე საუბრობენ შსს-ში სააკაშვილის ძველი კადრებია, რომლებიც წინა წელისუფლების დროსაც საუბრობდნენ ამაზე, მაგრამ მაშინ გარკვეული საფრთხეები არსებობდა. შემდეგ როცა ყველა პროცესი თავის თავზე მოირგეს და ყველაფრის გაკონტროლება დაიწყეს, საფრთხე აღარ ყოფილა. ეჭვი მაქვს, რომ ამ ადამიანებს პირადი ინტერესი აქვთ. ეჭვი მაქვს და ეს ინფორმაციები უნდა გადავამოწმო, ამიტომ ჯერჯერობით მათი დასახელებისგან თავს შევიკავებ. შემიძლია გითხრათ ის, რომ შსს-ს მოქმედი მაღალჩინოსნები არიან. ისინი დღესაც აკონტროლებენ ამ რეგიონებში სიტუაციას, ისე არა, როგორც ადრე, მაგრამ მაინც ახერხებენ კონტროლს და დიდი ეჭვი მაქვს, რომ პირადი ინტერესები აქვთ,” _ აცხადებს სტეპანიანი.
მისივე თქმით, რაც შეეხება თავად რეფორმას, მისი განხორციელების შემთხვევაში, “ადამიანებს ნამდვილად ექნებათ იმის საშაულება, რომ თავიანთი სოფლის პრობლემა ადგილზე გადაწყვიტონ და არა თბილისში“.
“მთავარი ამ ეტაპზე სწორედ ეს არის. ეს ბაზა თუ შეიქმნა და პრეცენდენტი დავუშვით, რომ სეპარატიზმის საფრთხე არ არის, შემდეგ ყველა ერთად შევძლებთ სხვა საკითხებზე საუბარს. ზოგადად რეფორმაზე შემიძლია ის ვთქვა, რომ ერთ-ერთი საუკეთესო პოლონეთის მაგალითია, მაგრამ ჩვენ მიუხედავად იმისა, რომ საკმაოდ კარგი კანონპროექტი დაიწერა ამისგან მაინც შორს ვართ. კიდევ გვაქვს სამუშაო ჩასატარებელი, რომ ნამდვილი თვითმმართველობა გვქონდეს, ეს არის რაღაც შუალედური ვარიანტი, თუმცა ესეც კარგია,” _ აცახდებს სტეპანიანი.
(R)
