უფრო მეტიც, საქართველოს არასამთავრობო სექტორის გარკვეული ნაწილი საერთაშორისო საფინანსო ინსტიტუტებს ეწინააღმდეგება, რომ მათ ენერგოპროექტებში ფული არ დააბანდონ და აგრესიული აქციებით ცდილობენ ინვესტორების წინააღმდეგ მოქმედებას.
ეს შეიძლება ავხსნათ: 1.ენერგოდამოუკიდებლობის მნიშვნელობაში გაუთვითცნობიერებლობით ან 2. გამიზნული ქმედებებით, რომელიც შესაძლოა უკავშირდებოდეს სხვა ქვეყნის ინტერესების გატარებას ან ვიწრო მერკანტილურ ინტერესებს.
სამწუხაროდ, ამ დისკუსიის გამო დროში ჭიანურდება ენერგეტიკული პროექტების განხორციელება, რომელიც სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია ქვეყნის ეკონომიკური განვითარებისთვის და ენერგოდამოუკიდებულების უფრო მაღალი ხარისხის მისაღწევად.” _ აცხადებს ექსპერტი ეკონომიკის საკითხებში ირაკლი ლექვინაძე “გურია ნიუსთან” საუბრისას.
მისი განცხადებით, ძალიან მნიშვნელოვანია ქართულმა საზოგადოება იცოდეს რუსეთის ახალი ენერგოდოქტრინის შესახებ, სადაც ხაზგასმით არის აღნიშნული, რომ უახლოეს წლებში, განვითარებული ბაზრის მოცულობა მცირდება და ამის ფონზე უნდა მოხდეს განვითარებადი ქვეყნების დამოკიდებულების გაზრდა რუსეთის ენერგომატარებლებზე, ეს მას მისცემს საკუთარი პოლიტიკის და გავლენების გამოყენების უფრო აქტიურ საშუალებას.
“უკრაინაში მიმდინარე მოვლენები კარგი მაგალითია იმისა, თუ რა შედეგებამდე შეძლება მივიდეს ქვეყანა ერთ მიმწოდებელზე მაღალი ენერგოდამოკიდებლობის გამო.
საქართველო, უკრაინის სახელმწიფოს განსხვავებით, ენერგეტიკულად არ არის დამოკიდებული რუსეთზე და რუსეთს ობიექტური გარემოებიდან გამომდინარე, დესტრუქციული ზემოქმედების სურვილის შემთხვევაში, საქართველოს წინააღმდეგ ასეთი ქმედითი ეკონომიკური ბერკეტი არ გააჩნია. თუმცა, დამოკიდებულება მაღალია აზერბაიჯანის სახელმწიფო ნავთობკომპანია “სოკარზე”, როგორც საწვავის, ასევე ბუნებრივი აირის მოწოდების ნაწილში.
_თქვენ ყურადღება გაამახვილეთ რუსეთის ახალ ენერგეტიკულ დოქტრინაზე, რას გულისხმობს აღნიშნული დოქტრინა და რამდენად შეიძლება გავლენა მოახდინოს საქართველოს ენერგოდამოუკიდებლობაზე?
_ რუსეთის ახალი ენერგეტიკული დოქტრინა ნამდვილად საყურადღებოა. მასში ნათქვამია, რომ განვითარებულ ბაზრებზე ენერგომატარებლებზე მოთხოვნა იკლებს და რუსეთმა მთელი ფოკუსი უნდა გააკეთოს რეგიონში განვითარებად ქვეყნებზე. გარდა ბიზნეს ინტერესებისა, რუსეთი აქტიურად ცდილობს ენერგოდამოკიდებულება აქციოს პოლიტიკურ ინსტრუმენტად და გავლენის სფეროდ, ამიტომ მათი ინტერესი საქართველოს არ გახდეს ენერგოდამოუკიდებელი, დიდია, შესაბამისად, მის ინტერესებშია არ მოხდეს საქართველოში ჰიდროპოტენციალის ათვისება.
_ არის თუ არა საფრთხის შემცველი ის ფაქტორი, რომ საქართველო დამოკიდებულია ერთი კონკრეტული ქვეყნის ენერგომატარებლებზე?
_ მომწოდებლების დივერსიფიკაცია აუცილებელია, რადგან ერთი ქვეყნის მოწოდებაზე დამოკიდებულება საფრთხის შემცველია, დღესაც საქართველო ერთ მომწოდებელზეა დამოკიდებული ბუნებრივი აირის და და საწვავის სფეროში, მათ აქვთ მონოპოლიური მდგომარეობა და ძალაუფლება ადგილობრივ ბაზარზე. ეს ქვეყანა დღეს ძალიან კეთილგანწყობილია, თუმცა აუცილებელია რისკების დაზღვევა, თან რუსეთი აქტიურად მუშაობს აზერბაიჯანში გავლენების მოპოვებაზე, ცდილობს აზერბაიჯანული ენერგომატარებლები საკუთარი ტერიტორიის გავლით გაატაროს და ფასებითაც მანიპულირებს. გარდა ამისა, თბოელექტროსადგურები მუშაობს გაზზე და მართალია ელექტროენერგია ადგილზეა წარმოებული, მაგრამ ნედლეული იმპორტირებულია და ეს დამოკიდებულებას ზრდის.
_ გამოდის, რომ სანამ ქვეყანა დამოკიდებულია ელექტროენერგიის იმპორტზე, ეს შეიძლება მომწოდებლის მხრიდან მუდმივი სპეკულაციის თემა იყოს?
_საქართველოში ჰიდროენერგიის გენერაციის სტრუქტურას რომ გადავხედოთ, წარმოებული ენერგიის 44% მოდის მხოლოდ ენგურჰესზე. ერთ ობიექტზე მსგავსი მასშტაბის დამოკიდებულება საფრთხის შემცველია ბევრი რისკფაქტორის გამო, ამიტომ აუცილებელია გენერაციის დივერსიფიცირება. უნდა დაიწყოს მსხვილი, საშუალო და მცირე ჰესების მშენებლობა, რათა გენერაციის სექტორი იყოს ეფექტური. გარდა ამისა, ენგურჰესის ნაწილი არის ოკუპირებული აფხაზეთის ნაწილზე. მართალია, დღეს ეს პროცესი დარეგულირებულია, მაგრამ რისკები არსებობს და საჭიროა მისი ალტერნატივების არსებობა” ამ საფრთხეების და გამოწვევების ფონზე აუცილებელია გრძელვადიანი ენერგეტიკული სტრატეგია, სადაც წამყვანი საკითხი იქნება ჰიდრორესურსების პოტენციალის ეფექტური ათვისება, ალტერნატივების შესწავლა, მდინარეების სიმძლავრეების შესწავლა და საინვესტიციო პროექტების შესაბამისად მომზადება. მსოფლიოში ენერგიაზე ფასები იზრდება, თუ ჩვენი ქვეყანა იქნება იმპორტზე დამოკიდებული ეს იქნება საკმაოდ ნეგატიური შედეგი ქვეყნისთვის, საქართველო დღეს ახორციელებს გაზის და ნავთობის 100%-ით იმპორტს, ასევე ელექტრო ენერგიის გარკვეულ რაოდენობას სეზონების მიხედვით. შიდა ბაზარზე მოთხოვნა მზარდია, განსაკუთრებით ბიზნესების და ინდუსტრიების მხრიდან. ამ სექტორის და მოთხოვნის ზრდის პარალელურად საჭიროა იქნება მიწოდების გაზრდაც. მსოფლიოში და რეგიონშიც მზარდია ფასები. ენერგია რომ არ იქცეს სხვა ქვეყნების მხრიდან მანიპულაციების ინსტრუმენტად საჭიროა ადგილობრივი ჰიდრორესურსების ათვისება.
_ რაც შეეხება აზერბაიჯანულ კომპანია “სოკარს”,თქვენი განცხადებით, ის ცდილობს ბაზარზე მონოპოლიის მოპოვებას. რაში გამოიხატება ეს?
_როდესაც მაგ თემაზე ვსაუბრობთ, აუცილებლად გვინდა შევეხოთ გაზმომარაგების, გაზის ხარისხის, კალორიულობის, წნევის რეგულირების და მომხმარებელთა უფლებების დაცვის საკითხებს. არის თუ არა საქართველოში ბუნებრივი აირის შემადგენლობის და ხარისხის შესახებ ინფორმაცია, რომ მოსახლეობის უსაფრთხოება იყოს დაცული, ასევე, რამდენს ვიხდით რეალურად ტარიფს, მაშინ როდესაც წნევის ცვალებადობის (დაწევა) შედეგად შესაძლებელია გაიზარდოს ბუნებრივი აირის სიმკვრივე, მისი მასა კუბურ მეტრში და რეალურად გაიზრდება ფასი. გაზის მოწოდება ხდება აზერბაიჯანული “სოკარის“ მიერ. დღეს არ არსებობს ინფორმაცია მოწოდებული გაზის ხარისხობრივი მაჩვენებლების შესახებ, კომპანია არის გაზის იმპორტიორიც და გაზგამანაწილებელი ქსელების მფლობელი რიგ რეგიონებში, რაც დომინანტურს ხდის მის მდგომარეობას და საკუთარ პირობებს კარნახობს სხვა გაზგამანაწილებელ ქსელებსაც. ვფიქრობთ, მნიშვნელოვანია ამ საკითხის აქტიური მონიტორინგი და გარკვეული სტანდარტის შექმნაც.
