აღნიშნული დასკვნა FactCheck.ge-ს ყოველკვირეულ მიმოხილვაშია მოცემული.
გამოცემამ სხვადასხვა გადამოწმებულ ფაქტზე, 19–დან 26 სექტემბრამდე, რამდენიმე კვლევა გამოაქვეყნა. სტატიები აღმასრულებელი ხელისუფლების წარმომადგენლების და პარლამენტის დეპუტატების განცხადებებს ეხებოდა.
ყველაზე პოპულარული სტატია, ვებგვერდზე მნახველთა რაოდენობის მიხედვით, ფინანსთა მინისტრის, ნოდარ ხადურის განცხადებას ეხებოდა. მისი თქმით, "8 თვის ბიუჯეტი შესრულებულია და არის გადაჭარბება. ასევე შესრულდება 9, 10, 11 და 12 თვის ბიუჯეტი".
ფაქტ–მეტრის კვლევამ აჩვენა, რომ საგადასახადო შემოსავლების ნაწილში ბიუჯეტის შესრულება წარმატებით მიმდინარეობს. თუმცა, შემოსულობების 100%-ით მობილიზება და დაგეგმილი ხარჯების სრულად ათვისება ნაკლებადაა მოსალოდნელი. ბიუჯეტის შესრულება კი, როგორც შემოსავლების, ასევე დაგეგმილი ხარჯების სრულად ათვისებას ნიშნავს.
2014 წლის 23 სექტემბრის მდგომარეობით, სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსულობებმა 6 228 მლნ ლარი შეადგინა, რაც 9 თვის გეგმის 95.2 %-ს შეადგენს. საგადასახადო შემოსავლების კუთხით შესრულება 100.5%-ია, მაგრამ შემოსულობების სრულად შესასრულებლად სექტემბრის ბოლო კვირაში 312 მლნ ლარის მობილიზებაა საჭირო, რაც სავარაუდოდ ვერ შესრულდება.
ხარჯების კუთხით 8 თვის შესრულება 82.3%-ია, ხოლო 23 სექტემბრის მდგომარეობით ფაქტიური გადასახდელების რაოდენობა გეგმას 868 მლნ ლარით ჩამორჩება. განსაკუთრებით, ჩამორჩენაა საინვესტიციო პროექტების დაფინანსებაში. 8 თვის ანგარიშის მიხედვით საინვესტიციო პროექტებზე რეალურად გაწეული ხარჯები დაგეგმილი ხარჯის 55.4%-ს შეადგენს. პირველი სამი კვარტლის ბიუჯეტის ხარჯვითი ნაწილის გეგმასთან მნიშვნელოვნად ჩამორჩენა, მაღალი ალბათობით განაპირობებს, რომ 2014 წლის ბიუჯეტი 100%-ით შეიძლება ვერ შესრულდეს.
ამ გარემოებების გათვალისწინებით ნოდარ ხადურის განცხადება მეტწილად მცდარად შეფასდა.
ბიუჯეტის თემას ეხებოდა ფაქტ–მეტრის მიერ გადამოწმებული კიდევ ერთი განცხადება, რომელიც ზურაბ ჯაფარიძემ პარლამენტში გააკეთა. ჯაფარიძის თქმით, "შარშან ბიუჯეტი 600-700 მლნ ლარით გაირღვა. წელს (6 თვეში), მთლიან შემოსულობებში 400 მლნ ლარი, ხოლო გადასახდელებში 100 მლნ ლარი აკლია. ინვესტიციების კატასტროფული კლებაა. მეორე კვარტალში ისეთი მაჩვენებელია, როგორიც 2005 წლის მეორე კვარტალში გვქონდა. მას შემდეგ, არცერთ მეორე კვარტალში ასეთი მაჩვენებელი არ ყოფილა".
ფაქტ–მეტრმა ეს მონაცემები გადაამოწმა.
2013 წელს სახელმწიფო ბიუჯეტს დაახლოებით 730 მლნ ლარი დააკლდა, როგორც ამას ზურაბ ჯაფარიძე მიუთითებდა. 2014 წლის 6 თვის მონაცემებით სახელმწიფო ბიუჯეტს შემოსულობების ნაწილში დაახლოებით 114 მლნ ლარი, ხოლო გადასახდელების ნაწილში 402 მლნ ლარი დააკლდა. დეპუტატი თავის განცხადებაში რიცხვებს პირიქით ასახელებს, კერძოდ, მისი თქმით, ბიუჯეტის დანაკლისმა შემოსულობების ნაწილში 400 მლნ ლარი, ხოლო გადასახდელების ნაწილში 100 მლნ ლარი შეადგინა. თუმცა, გასათვალისწინებელია ის გარემოება, რომ ეს მექანიკური შეცდომა იყო.
დეპუტატი მართალია, როცა ინვესტიციების კლებაზე მიუთითებს, 2014 წლის მეორე კვარტალში პირდაპირმა უცხოურმა ინვესტიციებმა 151 მლნ აშშ დოლარი შეადგინა. 2006 წლიდან 2013 წლის ჩათვლით არცერთ მეორე კვარტალში მსგავსი დაბალი მაჩვენებელი არ დაფიქსირებულა. თუმცა, ზურაბ ჯაფარიძე ცდება განცხადების იმ ნაწილში, სადაც ამბობს, რომ 2014 წლის მეორე კვარტალში ისეთივე მაჩვენებელია, როგორიც იყო 2005 წლის მეორე კვარტალში. რეალურად, 2005 წლის მეორე კვარტლის მაჩვენებელი მნიშვნელოვნად ჩამოუვარდება 2014 წლის მეორე კვარტლის მაჩვენებელს.
შესაბამისად, ზურაბ ჯაფარიძის განცხადება მეტწილად სიმართლეა.
გასულ კვირას ფაქტ–მეტრმა კრიმინალის თემაც გამოიკვლია. შინაგან საქმეთა სამინისტროში გამართულ ერთ–ერთ ბრიფინგზე შს მინისტრის მოაგდილემ, ლევან იზორიამ განაცხადა: "მინდა ინფორმაცია მოგახსენოთ იმასთან დაკავშირებით, რომ ყველა მკვლელობა გახსნილია. ეს არის ერთი, და მეორე, მინდა ვუთხრა საზოგადოებას, არავითარი საფუძველი იმისთვის, რომ ვიფიქროთ, რომ კრიმინოგენური მდგომარეობა გაუარესებულია, არ არსებობს. ამისთვის, მე მინდა მოვიხმო სტატისტიკა. კერძოდ, 2011 წლის აგვისტოში, სამწუხაროდ, ზუსტად იგივე რაოდენობა იყო [მკვლელობების] – 11, რაც გვაქვს 2014 წლის აგვისტოში. აქედან გამომდინარე, ცალსახად შეიძლება ითქვას, რომ უწინ მათ გაშუქებას იშვიათად ჰქონდა ადგილი. დღეს თითქმის ყველა მკვლელობა შუქდება. ამაში ჩვენი საზოგადოებასთან ურთიერთობის სამსახური იჩენს აქტიურობას და საზოგადოებას აწვდის ინფორმაციას. ჩვენი პრესსამსახური მომავალშიც გააგრძელებს ამას".
კვლევის შედეგად გაირკვა, რომ შინაგან საქმეთა მინისტრის პირველი მოადგილის, ლევან იზორიას განცხადებით 2011 და 2014 წლის აგვისტოში მკვლელობების რაოდენობა ანალოგიური იყო. მართლაც, 2011 წლის აგვისტოსა და 2014 წლის ანალოგიურ პერიოდში მკვლელობების თითქმის თანაბარი რაოდენობა დაფიქსირდა.
რაც შეეხება განცხადების მეორე ნაწილს, მინისტრის მოადგილე აცხადებს, რომ დღეს მედია უფრო ხშირად აშუქებს მკვლელობის შემთხვევებს. მისი თქმით, ადრე მკვლელობები ტელევიზიით იშვიათად შუქდებოდა, მაშინ როდესაც დღეს, მკვლელობის თითქმის ყველა ფაქტი გადის ტელევიზიით. ლევან იზორია ამ შემთხვევაში ცდება. კვლევის შედეგად დადგინდა, რომ 2011 წელს მომხდარი მკვლელობების 58%, ხოლო 2014 წელს კი 55% გაშუქდა. როგორც ვხედავთ, 2011 წელს გაშუქების პროცენტული მაჩვენებელი უმნიშვნელოდ, თუმცა მაინც მაღალი იყო 2014 წელთან შედარებით.
ამ ფაქტორების გათვალისწინებით ლევან იზორიას განცხადება ნახევრად სიმართლედ შეფასდა.
ფაქტ–მეტრმა ირაკლი ღარიბაშვილის განცხადებებიც გადაამოწმა. ერთ–ერთი მათგანი პრეზიდენტის და პრემიერის უფლებების გამიჯვნას ეხებოდა. ღარიბაშვილი აღნიშნავდა: "ეს არის ჩვეულებრივი მუშა პროცესი, რათა ყველა კანონი მოვიყვანოთ შესაბამისობაში ახალ კონსტიტუციასთან. ამაში რას ხედავთ განსაკუთრებულს, არ მესმის. მე ვსაუბრობ იმ ცვლილებებზე, რაც ახალი კონსტიტუციის ძალაში შესვლის დღიდან განხორციელდა და ხორციელდება. მე მინდა ეს კარგად აგიხსნათ და ძალიან გთხოვთ, აუხსენით ეს საზოგადოებას, რომ აქ არ ხდება ერთის [პრეზიდენტის] უფლებების შეზღუდვა და მეორის [პრემიერის] გაძლიერება. ეს არის წმინდა სპეკულაცია".
ფაქტ–მეტრი ამ განცხადებით დაინტერესდა და გამოიკვლია, რომ პარლამენტში ინიცირებული კანონპროექტების დამტკიცების შემთხვევაში, პრეზიდენტის, როგორც უმაღლესი მთავარსარდლის უფლებამოსილება, იზღუდება. პრეზიდენტი აღარ დაამტკიცებს გაერთიანებული შტაბის დებულებას, შტაბის ხელმძღვანელი აღარ იქნება ანგარიშვალდებული პრეზიდენტის წინაშე, პრეზიდენტი ვეღარ წარუდგენს ეროვნული უსაფრთხოების კონცეფციის პროექტს დასამტკიცებლად პარლამენტს, ვეღარ დაარეგულირებს საქართველოს სამხედრო ძალების სამობილიზაციო გეგმას და ა.შ. ასევე, იზღუდება (მინიმუმ დუბლირება ხდება) პრეზიდენტის საკონსულტაციო ორგანოს, უშიშროების საბჭოს უფლებამოსილება – საგანგებო, საომარი, კრიზისული და სხვა განსაკუთრებული სიტუაციების დროს წარმართოს ეროვნული თავდაცვის დაგეგმვის უწყებათშორისი კოორდინაცია. აღნიშნული უფლებამოსილებას პრემიერ-მინისტრის სათათბირო ორგანო, სახელმწიფო უსაფრთხოების და კრიზისების მართვის საბჭო განახორციელებს.
მცდარია მოსაზრება, რომ კანონებში ცვლილებების შეტანა და პრეზიდენტის უფლებამოსილებების შემცირება უსაფრთხოების და თავდაცვის სფეროში კანონების კონსტიტუციასთან შესაბამისობაში მოსაყვანად არის საჭირო, ვინაიდან ამ მხრივ რაიმე პრინციპული ცვლილებების აუცილებლობა არ არსებობს.
შესაბამისად, ირაკლი ღარიბაშვილის ეს განცხადება მცდარად შეფასდა.
პრემიერის კიდევ ერთი განცხადება განათლების სფეროს ეხებოდა. ირაკლი ღარიბაშვილის თქმით, "2012 წლიდან მოყოლებული იზრდება ინვესტიციები განათლებასა და მეცნიერებაში… 60%-ით არის შემცირებული ოჯახის წლიური დანახარჯი ზოგად განათლებაზე“.
2004-2014 წლებში განათლებისა და მეცნიერების მიმართულებით სახელმწიფოს მხრიდან გაღებული თანხის მატების დინამიკა ყოველწლიურად ფიქსირდება. ზრდის ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი 2006 წელს (391%) იყო, ყველაზე დაბალი კი – 2011 წელს (1.5 %). 2013 წლიდან განათლებისა და მეცნიერების მიმართულებით ბიუჯეტიდან გაღებული თანხის ზრდის მაჩვენებელი უფრო მაღალია, ვიდრე 2010, 2011 და 2012 წელს დაფიქსირებული მონაცემები.
ფაქტ-მეტრის მიერ ჩატარებული კვლევის შედეგად გამოვლინდა, რომ მოსწავლის მშობლის მხრიდან ზოგად განათლებაზე გაღებული ხარჯის 64% სასკოლო წიგნებზე მოდის. პრემიერ-მინისტრის განცხადების კონტექსიც სწორედ ის იყო, რომ მას შემდეგ, რაც სახელმწიფომ უფასო სახელმძღვანელოების პროგრამა აამოქმედა, ოჯახის ზოგად განათლებაზე დახარჯული თანხა 60%-ით შემცირდა.
შესაბამისად, პრემიერ–მინისტრის ეს განცხადება სიმართლეა.
