2014 წლის 3-4 ნოემბერს მაღალმთიანი აჭარის მუნიციპალიტეტებში სასარგებლო წიაღისეულის მოპოვები სექტორის მართვას საკითხებთან დაკავშირებით საველე შეფასება და სამუშაო შეხვედრები ჩატარდა. საველე შეფასებისა და შეხვედრების მიზანი იყო ინერტული მასალების მოპოვების შედეგად ბუნებრივ და სოციალურ გარემოზე არსებული და პოტენციური ზეგავლენის შეფასება.
ადგილზე სიტუაციის ანალიზის შედეგად მნიშვნელოვანი გარემოსდაცვითი პრობლემები ქედის მუნიციპალიტეტის სოფლებში დოლოგანში, კოკოტაურსა და მერისში გამოიკვეთა. მდინარე აჭარისწყლის ხეობაში ქვიშა–ხრეშის მოპოვების შედეგად მდინარის კალაპორში ხელოვნურად გაზრდილი ნატანი მასალის დაგროვება არღვევს მდინარის ჰიდროდინამიკას და იწვევს ადგილობრივი მოსახლეობის სასოფლო-სამეურნეო სავარგულების დატბორვას.
ამასთან ერთად, მდინარის სიმღვრივის კოეფიციენტის ზრდა უარყოფით გავლენას ახდენს, როგორც არსებულ იხტიოფაუნაზე, ასევე შინაური ცხოველებისთვის გამოყენებულ სასმელ წყალზე. აჭარის რეგიონში უხვნალექიანობა, ადვილად შლადი ქანების არსებობა და ამ საკითხებთან მიმართებაში არაგონივრული მიდგომა მნიშვნევლოვნად ზრდის ეროზიული პროცესების განვითარებისა და მოსალოდნელი ბუნებრივი კატასტროფების რისკს, რასაც ადგილობრივი მოსახლეობის მიგრაცია მოსდევს შედეგად.
ადგილობრივ მთავრობასთან შეხვედრისას გამოიკვეთა სასარგებლო წიაღისეულის მოპოვების მართვის პროცესებთან დაკავშირებული გამოწვევები. აღნიშნული სექტორის მართვა ქვეყანაში ცენტრალიზებულად ხდება და წიაღის მოპოვების ლიცენზიას გასცემს საქართველოს გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის სამინისტრო, ხოლო ადგილობრივი მთავრობის ჩართულობა გადაწყვეტილების მიღების პროცესში უგულებელყოფილია.
ადგილობრივი მთავრობა არ ფლობს ინფორმაციას მუნიციპალიტეტებში მომუშავე კომპანიებისა და მათთვის ლიცენზიის პირობებით დადგენილი რესურსის მოპოვების და გარემოსდაცვითი მოთხოვნების შესახებ. არის შემთხვევები, როდესაც ადგილობრივი მოსახლეობა სურვილს გამოთქვამს თვითონ განახორციელოს პრევენციული სამუშაოები, მაგრამ ადგილობრივ მთავრობას არ შეუძლია აღნიშნული უფლების მიცემა, რადგან სამუშაოები ბუნებრივი რესურსების სარგებლობის საკითხს უკავშირდება. შექმნილი სიტუაცია ხშირად ადგილობრივი კონფლიქტის წყაროს წარმოადგენს, სახელმწიფოს როლი კი დაზარალებული მოსახლეობისთვის ფინანსური კომპენსაციის გაცემით შემოიფარგლება, რაც ძირითადი პრობლემის მოგვარებისკენ გადადგმულ ნაბიჯს არ წარმოადგენს.
ადგილობრივ მოსახლეობაში შეშფოთებას იწვევს სოფელ მერისში ოქროს მოპოვებაზე გაცემული ძიება-მოპოვების ლიცენზია, რომლის პირობებზეც ადგილობრივ მოსახლეობას ინფორმაცია არ აქვს.
ადგილებზე ჩატარებული შეხვედრების ფარგლებში ყველა დაინტერესებულმა მხარემ აღნიშნულ საკითხებზე აქტიური დიალოგის საჭიროება აღნიშნა, რომლის შედეგი არსებულ კანონმდებლობასა და რეგულაციებში ბუნებრივი რესურსების მდგრადი მართვის პრინციპებზე დაფუძნებული ცვლილებები იქნება.
საველე შეფასება და სამუშაო შეხვედრები ჩატარდა BfW-ის მიერ დაფინანსებული პროექტის „გარემოსდაცვითი და სოციალური პასუხისმგებლობის განვითარების ხელშეწყობა სასარგებლო წიაღისეულის მართვის სექტორში" ფარგლებში, რომელსაც ახორციელებს კავკასიის გარემოსდაცვითი ორგანიზაციების ქსელი – CENN.
