საკონსტიტუციო სასამართლოს გადაწყვეტილების აღსრულებისთვის, რომლის მიხედვითაც, ოლქებში საკანონმდებლო ორგანომ ამომრჩევლების ხმებს თანაბრობის პრინციპი უნდა შექმნას, რათა ყველა ამომრჩევლის ხმას აბსოლუტურად იდენტური "წონა" ჰქონდეს, პარლამენტში მუშაობა უკვე დაწყებულია. ამის შესახებ ცვლილებები კოდექსში შესაძლოა სექტემბერში შევიდეს, შემდეგ კი, ცესკოს საზღვრების დადგენისთვის ვადა 2016 წლის 1 ივლისამდე ექნება.
საკონსტიტუციო სასამართლოს აღსრულებისკენ საკანონმდებლო ორგანოს ცოტა ხნის წინ ადგილობრივმა სადამკვირვებლო ორგანიზაციებმა საგანგებო განცხადებით მიმართეს, სადაც აღნიშნული იყო, რომ უნდა შეიქმნას სამუშაო ჯგუფი ყველა დაინტერესებული მხარის მონაწილეობით, რათა მიღწეული იქნას კონსენსუსი საარჩევნო სისტემის გასაუმჯობესებლად.
თუმცა, სამუშაო ჯგუფის შექმნამდე საპარლამენტო უმრავლესობა საკითხზე მსჯელობს და კანონში ცვლილებების შეტანასაც აპირებს.
როგორც უმრავლესობის დეპუტატი გია ჟორჟოლიანი "გურია ნიუსთან" საუბრისას აცხადებს ცვლილებები კანონში შესაძლოა სექტემბერში შევიდეს, რაზეც მუშაობა უკვე დაწყებულია.
გაითვალისწინებენ თუ არა უმრავლესობაში არასამთავრობო სექტორისა და არასაპარლამენტო ოპოზიციის ნაწილის რეკომენდაციებს ჯერჯერობით უცნობია. არც ის არის გადაწყვეტილი, კონკრეტულად რა სახის ცვლილებებს შეიტანენ კოდექსში საკონსტიტუციო სასამართლოს გადაწყვეტილების აღსასრულებლად.
"ჯერჯერობით არაფორმალურ ფორმატში, თუმცა აქტიურად ვმუშაობთ. უახლოეს ხანებში შესაბამის ცვლილებებს კანონმდებლობაშიც შევიტანთ. შესაძლოა, ზუსტად თანაბარი ოლქები არ იყოს და გამონაკლისებიც დავუშვათ, თუმცა მეტნაკლებად ამომრჩეველთა ხმების თანაბრობა დაცული იქნება. რაც შეეხება მრავალმანდატიან მაჟორიტარულ ოლქებს, კონსტიტუციაში წერია, რომ გვაქვს 73 ერთმანდატიანი ოლქი, სადაც ტარდება მაჟორიტარული არჩევნები. რასაც ვერ შევცვლით ამ ეტაპზე. საკონსტიტუციო სასამართლო გადაწყვეტილებას იღებს შეესაბამება თუ არა კანონი კონსტიტუციას, ამ შემთხვევაში კი მან თქვა, რომ დარჩეს 73-ვე ოლქი, მაგრამ გადანაწილდეს ამ ოლქებში ამომრჩეველთა ხმების თანაბრობა. რასაც უმრავლესობაც ვეთანხმებით", _ აღნიშნავს ჟორჟოლიანი.
რაც შეეხება საერთოდ სისტემის ცვლილებას, დეპუტატი განმარტავს, რომ ეს კონსტიტუციის შეცვლას გულისხმობს, რაც საკონსტიტუციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაში არ წერია.
"ის ვერც დააყენებს საკითხს, რომ კონსტიტუციაში შევიდეს ცვლილება. მრავალმანდატიანი მაჟორიტარული ოლქები შესაძლოა ჩვენ განვიხილოთ, მაგრამ ეს თვითონ სისტემის შეცვლაა. უმრავლესობა ამის წინააღმდეგი არ არის, მაგრამ ამას 113 ხმა სჭირდება კონსესუსისთვის, რომ კონსტიტუცია შეიცვალოს. საკონსტიტუციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას პარლამენტის მიერ კი 71 ხმა სჭირდება", _ აღნიშნა ჟორჟოლიანმა.
შეგახსენებთ, რომ საკანონმდებლო ორგანოს თავიანთ რეკომენდაციებს არასამთავრობო სექტორიც აძლევდა, თუმცა ის ჯერ არ გაუთვალისწინებიათ.
"სამოქალაქო საზოგადოების და დემოკრატიის განვითარების ცენტრის" თავმჯდომარე ვლადიმერ ბოჟაძე ამბობს, რომ აუცილებელია ყველა დაინტერესებულული მხარისთვის მინიმუმ ერთი წლით ადრე მაინც იყოს ცნობილი თამაშის წესები, რაღა არჩევნებისთვის მომზადება მოხდეს. ცვლილებების დროში გაწელვამ კი შესაძლოა, პრობლემა შექმნას.
"კანდიდატმა თუ ერთი წლით ადრე არ იცის სად იყრის კენჭს მხოლოდ ყაზბეგში თუ ყაზბეგში და თიანეთში ერთად, ან ყაზბეგში, თიანეთში და დუშეთში ერთდროულად, ეს პრობლემებს შექმნის. არასამთავრობოებმა ვურჩიეთ ცესკო–ს რომ ამ საკითხზე მუშაობა დროულად დაიწყოს. რამდენჯერმე შედგა შეხვედრა ცესკოში, თუმცა კონკრეტულად რაიმე საკითხზე მუშაობა არ დაგვიწყია. ცესკო პარლამენტის გადაწყვეტილებას ელოდება და შესაბამისად იმოქმედებს", _ აღნიშნავს ბოჟაძე.
რაც შეეხება პარლამენტის მიერ კანონში შესატან ცვლილებებს, ბოჟაძე რამდენიმე ვარიანტს განიხილავს.
"თუ პარლამენტი მხოლოდ კრიტერიუმებს განსაზღვრავს, მაგალითად მაღალმთიანი პრინციპი შეიქმნას, ან სხვა რაიმე პრინციპი, ეს ცესკოს აძლევს უფლებას თავად განსაზღვროს ოლქების საზღვრები, რაც იმას ნიშნავს, რომ ყველა შესაძლო პრობლემის შემთხვევაში ჯოხი ცესკოზე გადატყდება.
ან არის სხვა ვარიანტიც, რომ თვითონ პარლამენტმა დაყოს და ჩაიწეროს კოდექსში ოლქის საზღვრები, როგორც მაგალითად, დედაქალაქში იყო. ამ პროცესებში ახლა ჩართულები არ ვართ და კრიტერიუმების განსაზღვრისას ფართო ჩართულობა შესაძლოა საჭირო არ იყოს, მაგრამ აუცილებელია ცესკოსთან ერთად ჩავერთოთ შემდგომ პროცესში და მასთან ერთად შევიმუშაოთ კომპრომისული ვარიანტი", _ აღნიშნავს ბოჟაძე.
მისივე თქმით, ეს აუცილებელია იმისთვის, რომ მუნიციპალიტეტები ისე გაიყოს, არც ხმების თანაბრობის პრინციპი დაიკარგოს და არც მოსახლეობას შეექმნას პრობლემა.
"ყველაფერია შესაძლებელია, მაგალითად, რაჭას იმერეთის ნაწილთან ერთად მოუწიოს მაჟორიტარის არჩევა, მესტიას სამეგრელოს ნაწილთან ერთად.
ამასთანავე, შესაძლოა მარნეული და გარდაბანი გაიყოს და ოთხი დეპუტატი ჰყავდეთ; მაგრამ ნინოწმინდა და ახალქალაქი გაერთიანდნენ, შესაძლოა მიიმატონ ახალციხის ნაწილი და ერთი დეპუტატი აირჩიონ.
წარმოიდგინეთ მაღალმთიანმა რეგიონებმა და ბარის რეგიონებმა ერთი მაჟორიტარი რომ აირჩიონ. დეპუტატი კი საარჩევნო კამპანიის დროს მთაში არც ავიდეს, რადგან ამ ამომრჩევლების ხმები მას არაფერს გადაუწყვეტს. სამაგიეროდ, თბილისს ეყოლება 19 მაჟორიტარი და წარმომადგენლობა გაუორმაგდება. რაჭა–ლეჩხუმ–ქვემო სვანეთს კი ფაქტიურად, დეპუტატი არ ეყოლება", _ ამბობს ბოჟაძე და ერთ-ერთ პრობლემად საკონსტიტუციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაში დაწესებულ 10-15 %-იან ბარიერებს ასახელებს, რომლის მიხედვითაც ოლქებში ამომრჩეველთა ხმების თანაბრობა ამ პრინციპითაც უნდა დაიცვან.
აპირებს თუ არა საკანონმდებლო ორგანო ან ცენტრალური საარჩევნო კომისია არასამთავრობო სექტორის რეკომენდაციების გათვალისწინებას, ჯერჯერობით უცნობია. როგორც ცესკოს სპიკერმა ანა მიქელაძემ "გურია ნიუსთან" საუბრისას განმარტა, ოლქების საზღვრების დადგენისთვის ვადა 2016 წლის 1 ივლისამდე აქვთ.
"ახალი ოლქების საზღვრების დასადგენად, რა თქმა უნდა, სამუშაოები უკვე მიმდინარეობს. იმართება სხვადასხვა ტიპის შეხვედრები როგორც ცესკოში, ასევე მის ფარგლებს გარეთ. მაგრამ მხოლოდ მას შემდეგ, რაც შესაბამისი კანონმდებლობა იქნება მიღებული, ცესკო, საქართველოს საარჩევნო კოდექსის 110-ე მუხლის მიხედვით, დააზუსტებს ოლქების საზღვრებს საქართველოს პარლამენტის არჩევნებისთვის. კანონის პირველ ნაწილში წერია, რომ საქართველოს პარლამენტის არჩევნებისთვის იქმნება 73 ერთმანდატიანი მაჟორიტარული საარჩევნო ოლქი, მათ შორის, თბილისში 10 მაჟორიტარული ოლქი. მეორე ნაწილში კი აღნიშნულია, რომ საქართველოს პარლამენტის არჩევნებისთვის ერთმანდატიან მაჟორიტარულ საარჩევნო ოლქებს ქმნის და მათ საზღვრებს დადგენილებით ადგენს ცესკო არაუგვიანეს საქართველოს პარლამენტის მორიგი არჩევნების წლის 1 ივლისისა.
ვიცით, რომ საქართველოს პარლამენტის მორიგი არჩევნები უნდა ჩატარდეს 2016 წელს, შესაბამისად, ცესკოს 2016 წლის 1 ივლისამდე აქვს ვადა ოლქების საზღვრები დაადგინოს.
ზოგადად, საარჩევნო სისტემის ცვლილება, ეს არ არის ცესკოს კომპეტენცია, ესაა საქართველოს პარლამენტის პრეროგატივა. საქართველოს პარლამენტი იღებს შესაბამის კანონს. რა საკანონმდებლო ჩარჩოც იქნება შემოთავაზებული, რა კანონსაც მიიღებს საქართველოს პარლამენტი, ცესკო იხელმძღვანელებს იმ კანონმდებლობით", _ აღნიშნა მიქელაძემ "გურია ნიუსთან" საუბრისას.
ამავე თემაზე:
როგორ გადანაწილდება ამომრჩეველთა ხმები ოლქებში თანაბრობის პრინციპის გათვალისწინებით
ცვლილებები საარჩევნო კოდექსში – ოპოზიციის მოთხოვნა და ხელისუფლების პასუხი
