"მაღალმთიანი რეგიონების განვითარების შესახებ" საქართველოს კანონის თანახმად, 1582 დასახლებას მაღალმთიანი დასახლების სტატუსი მიენიჭა. დასახლებათა ნუსხა, მთის განვითარების ეროვნული საბჭოს წარდგინებით, სხდომაზე საქართველოს მთავრობამ დაამტკიცა.
საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს ინფორმაციით, მაღალმთიანი დასახლების სტატუსი, ნუსხაში შეტანიდან 10 წლის განმავლობაში არ გადაიხედება.
სამინისტროს მიერ მომზადებული კანონის თანახმად, მაღალმთიან დასახლებად ითვლება დასახლება, რომელიც ზღვის დონიდან 1500 მეტრის სიმაღლეზე ან მის ზევით მდებარეობს. საქართველოს მთავრობა უფლებამოსილია, სხვადასხვა კრიტერიუმის (მთის ფერდობის დახრილობა, ინფრასტრუქტურის მდგომარეობა, კლიმატური პირობები და ბუნებრივი გარემო, სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის სიმცირე და სიმწირე, დემოგრაფიული მდგომარეობა, მათ შორის, გამწვავებული მიგრაციული პროცესები) გათვალისწინებით, მაღალმთიანი დასახლების სტატუსი მიანიჭოს დასახლებას, რომელიც ზღვის დონიდან არანაკლებ 800 მეტრის სიმაღლეზე მდებარეობს.
გამონაკლის შემთხვევაში, ამ პუნქტით განსაზღვრული კრიტერიუმების გათვალისწინებით, მაღალმთიანი დასახლების სტატუსი შეიძლება ზღვის დონიდან 800 მეტრის სიმაღლეზე ქვევით მდებარე დასახლებასაც მიენიჭოს.
მაღალმთიანის სტატუსი გურიაში მხოლოდ ორს _ ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სოფლებს: ზოტსა და ჩხაკაურას მიენიჭათ.
თუმცა, ამ სტატუსის მიღებაზე პრეტენზიები აქვთ ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სოფლების _ ქვაბღის, ნაბეღლავის, დიდივანის, შუასურებისა და ზემოსურების მოსახლეობას. სტატუსის მინიჭებას ითხოვს ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ მთისპირის, ასკანის, ვაკიჯვრის და ჯუმათის მოსახლეობა _ მათ პრემიერ-მინისტრს სპეციალური მიმართვა გაუგზავნეს და დღემდე პასუხის მოლოდინში არიან.
ოფიციალური ინფორმაციით, მაღალმთიანი დასახლებების ნუსხის გადახედვას მთის განვითარების ეროვნული საბჭო 2016 წლის 1 აპრილამდე გეგმავს.
გურიის გუბერნატორის გია სალუქვაძის თქმით, აქტიურად მიდის მუშაობა, რომ ზემოთ აღნიშნულ სოფლებს მაღალმთიანის სტატუსი მიენიჭოთ:
_ მთის კანონი პარლამენტმა მიიღო და მთის საბჭომ, რომელის წევრიც მე გახლავართ, მოიწონა. მაშინ, მაჟორიტარ დეპუტატთან ერთად დავსვით შეკითხვა, რა ბედი ეწეოდათ სხვა სოფლებს, რომლებიც ასევე მაღალმთიან ზონებში არიან. პირველად ნუსხაში შევიდა ის სოფლები, რომლებიც 1500 მეტრის სიმაღლეზე ან ზევით მდებარეობს. თუმცა, 1 აპრილამდე ნუსხაში ცვლილებები შევა. 4 კრიტერიუმია, რომლის დაკმაყოფილება უნდა შეძლოს სოფელმა სტატუსის მისაღებად. რამდენიმე დღის წინ გადავუგზავნე ჩოხატაურისა და ოზურგეთის მუნიციპალიტეტებს მოთხოვნა, რომ მომაწოდონ კონკრეტული ინფორმაცია სოფლების შესახებ. სტატუსის მისაღებად რამდენიმე ინფორმაციაა საჭირო _ მაგალითად, როგორია გზა, რა მანძილია სამედიცინო პუნქტამდე, როგორია დემოგრაფიული მდგომარეობა. მალე გადავუგზავნით დეტალურ მასალებს ინფრასტრუქტურის სამინისტროს _ იგი საკითხს მთის საბჭოზე გაიტანს, რომელიც საბოლოო გადაწყვეტილებას მიიღებს. პირდაპირ შემიძლია გითხრათ, რომ ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სოფლები _ ქვაბღა, დიდივანი, შუასურები და ზემოსურები აბსოლუტურად დააკმაყოფილებს ამ კრიტერიუმებს. ასევე, ვამუშავებთ ნაბეღლავის საკითხს, _ აღნიშნა ჩვენთან საუბრისას გია სალუქვაძემ.
მისივე თქმით, ყველა სოფლის შეფასება ინდივიდუალურად მოხდება:
_ მთის კანონის ძველ ვარიანტში ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის 4 სოფელი შედიოდა, მაგრამ მას შემდეგ ბევრი რამ შეიცვალა _ ზოგან გზა დაიგო და ა.შ. თუმცა, მაგალითად, სოფელ ასკანაში საკმაოდ მძიმე მდგომარეობაა _ არც გაზაა და მიგრაციაც დიდია. არ გამოვრიცხავ, რომ ლანჩხუთის რომელიმე სოფელიც მოხვდეს ნუსხაში _ მთავარია, კრიტერიუმი დააკმაყოფილოს. ჩვენ მალე დავასრულებთ მასალების დამუშავებას და დეტალურ ინფორმაციას მოგაწვდით იმის შესახებ, თუ რას გავაგზავნით ინფრასტრუქტურის სამინისტროში, _ გვითხრა სალუქვაძემ.
აღსანიშნავია, რომ მაღალმთიან დასახლებაში მუდმივად მცხოვრები პირი სარგებლობს საშემოსავლო გადასახადთან და ქონების გადასახადთან დაკავშირებით საქართველოს საგადასახადო კოდექსით დადგენილი საგადასახადო შეღავათებით.
საშემოსავლო გადასახადით არ იბეგრება მაღალმთიან დასახლებაში მუდმივად მცხოვრები პირის სტატუსის მქონე პირის მიერ ამავე მაღალმთიან დასახლებაში საქმიანობით კალენდარული წლის განმავლობაში მიღებული 6 000 ლარამდე დასაბეგრი შემოსავალი, გარდა საბიუჯეტო ორგანიზაციიდან ხელფასის სახით მიღებული შემოსავლისა; ასევე, საშემოსავლო გადასახადით არ იბეგრება მაღალმთიან დასახლებაში მუდმივად მცხოვრები მრავალშვილიანი პირის (რომლის კმაყოფაზეა 18 წლამდე ასაკის სამი ან სამზე მეტი შვილი) მიერ აღნიშნულ მაღალმთიან დასახლებაში საბიუჯეტო ორგანიზაციიდან კალენდარული წლის განმავლობაში ხელფასის სახით მიღებული დასაბეგრი შემოსავალი 3 000 ლარამდე; საშემოსავლო გადასახადი 50 პროცენტით უმცირდება მაღალმთიან დასახლებაში მუდმივად მცხოვრებ ერთ ან ორშვილიან პირს (რომლის კმაყოფაზეა 18 წლამდე ასაკის ერთი ან ორი შვილი), აღნიშნულ მაღალმთიან დასახლებაში საბიუჯეტო ორგანიზაციიდან კალენდარული წლის განმავლობაში ხელფასის სახით მიღებულ 3000 ლარამდე დასაბეგრ შემოსავალზე; მიწის გადასახადისაგან თავისუფლდება მაღალმთიან დასახლებაში მუდმივად მცხოვრები პირის სტატუსის მქონე პირის საკუთრებაში არსებული, ამავე მაღალმთიანი დასახლების ტერიტორიაზე მდებარე მიწის ნაკვეთი;
რაც შეხება მაღალმთიან დასახლებაში მუდმივად მცხოვრები პირის სტატუსს _ ფიზიკურ პირს მაღალმთიან დასახლებაში მუდმივად მცხოვრები პირის სტატუსი ენიჭება, თუ იგი აკმაყოფილებს შემდეგ კრიტერიუმებს: არის საქართველოს მოქალაქე; რეგისტრირებულია მაღალმთიან დასახლებაში; ყოველი კალენდარული წლის განმავლობაში, ჯამში 9 თვის ან 9 თვეზე მეტი ვადით, ფაქტობრივად ცხოვრობს მაღალმთიან დასახლებაში.
მაღალმთიან დასახლებაში მუდმივად მცხოვრები პირის სტატუსს ანიჭებს შესაბამისი მუნიციპალიტეტი. სტატუსის მინიჭების მიზნით ფიზიკურმა პირმა, რომელიც მაღალმთიან დასახლებაშია რეგისტრირებული და ფაქტობრივად მცხოვრები, განცხადებით უნდა მიმართოს შესაბამისი მუნიციპალიტეტის გამგებელს/მერს.
ფაქტობრივად ცხოვრება ნიშნავს ფიზიკური პირის მაღალმთიან დასახლებაში მუდმივად ყოფნას, რაც დასტურდება შესაბამისი ადმინისტრაციული წარმოებისას მოპოვებული მტკიცებულებების და დადგენილი ფაქტების ერთობლიობით;
გარდა ამისა, მეწარმე სუბიექტი, რომელსაც, საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად, მინიჭებული აქვს მაღალმთიანი დასახლების საწარმოს სტატუსი, საქართველოს საგადასახადო კოდექსით განსაზღვრული ვადითა და წესით თავისუფლდება გადასახადებისაგან. იგი ვალდებულია, საქმიანობას ახორციელებდეს მხოლოდ შესაბამისი მაღალმთიანი დასახლების ტერიტორიაზე.
საშემოსავლო გადასახადით დაბეგვრისაგან თავისუფლდება მაღალმთიანი დასახლების საწარმოს სტატუსის მქონე მეწარმე ფიზიკური პირის მიერ მაღალმთიანი დასახლების საწარმოს სტატუსის ფარგლებში გახორციელებული საქმიანობით მიღებული შემოსავალი – შესაბამისი სტატუსის მინიჭებიდან 10 კალენდარული წლის განმავლობაში სტატუსის მინიჭების კალენდარული წლის ჩათვლით;
ასევე, მაღალმთიანი დასახლების საწარმოს მიერ ამავე მაღალმთიან დასახლებაში საქმიანობით მიღებული მოგება თავისუფლდება მოგების გადასახადით დაბეგვრისაგან შესაბამისი სტატუსის მინიჭებიდან 10 კალენდარული წლის განმავლობაში, სტატუსის მინიჭების კალენდარული წლის ჩათვლით;
ქონების გადასახადისაგან თავისუფლდება მაღალმთიანი დასახლების საწარმოს საკუთრებაში არსებული, ამავე მაღალმთიანი დასახლების ტერიტორიაზე მდებარე ქონება – შესაბამისი სტატუსის მინიჭებიდან 10 კალენდარული წლის განმავლობაში, სტატუსის მინიჭების კალენდარული წლის ჩათვლით;
მაღალმთიანი დასახლების საწარმოს სტატუსის მისანიჭებლად მეწარმე სუბიექტმა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურს უნდა მიმართოს.
მეწარმე სუბიექტს მაღალმთიანი დასახლების საწარმოს სტატუსი მიენიჭება თუ იგი ახორციელებს საქონლის გადამუშავებას და მიწოდებას. ასევე, საქართველოს მთავრობა უფლებამოსილია დადგენილებით განსაზღვროს აღნიშნული ეკონომიკური საქმიანობის ის სახეები, რომლებზედაც, აგრეთვე, გავრცელდება საგადასახადო შეღავათი.
