მშობლები უდიდეს როლს თამაშობენ შვილების ემოციურ წონასწორობაში და ზოგჯერ მათი ქცევა – თუნდაც უნებლიე – ბავშვში შფოთვის განვითარებას უწყობს ხელს. გთავაზობთ მშობელთა მხირიდან დაშვებულ იმ შეცდომებს, რომლებიც ყველაზე ხშირად ხდებიან ბავშვის შფოთვის გაზრდის მიზეზები.
1. ზედმეტად იცავთ თქვენს შვილს.
ბავშვზე ზრუნვისა და მისი უსაფრთხოების დაცვის სურვილი მშობლის სრულიად ბუნებრივი იმპულსია. თუმცა, ზედმეტმა დაცვამ შეიძლება ხელი შეუშალოს ბავშვს სირთულეებთან გამკლავების სწავლაში. ბავშვები, რომელსაც მშობლები გამუდმებით ხელს აფარებენ, ყოველ ჯერზე შფოთვის მაღალი დონე აქვთ, როგორც კი უცნობი ან რთული ამოცანის წინაშე დგებიან.
2. თავადაც ბევრს შფოთავთ
ბავშვები მაგალითს მშობლებისგან იღებენ. თუ თქვენ მუდმივად ღელავთ ან ხშირად გამოხატავთ წუხილს, თქვენმა შვილმა შეიძლება თქვენი ქცევის ნიმუშები გაითავისოს. მაგალითად, თუ ბავშვის თხოვნაზე ხშირად პასუხობთ „ასე რომ მოხდეს, მერე?“, ნუ გაგიკვირდებათ, რომ ისიც ასე შეხედავს მოვლენებს სულ ექნება რაიმე ნაბიჯის გადადგმის შიში.
3. ძალიან ხშირად აკრიტიკებთ შვილს
მუდმივი კრიტიკა ან დიდი მოლოდინები ბავშვს ირგვლივ ისეთ გარემოს უქმნის, რომელშიც თავს ვალდებულად გრძნობს, რომ არარეალურად მაღალი სტანდარტების შესაბამისად იცხოვროს. მშობლების იმედგაცრუების ან მათი მოლოდინების შეუსრულებლობის შიშმა კი შეიძლება შფოთვა გამოიწვიოს. მაგალითად, თუ თქვენს შვილს აქვს რაიმე გატაცება, იქნება ეს ცეკვა თუ ფეხბურთი, და თქვენ მხოლოდ მის შეცდომებს ამჩნევთ და არასოდეს მის გამარჯვებებს, მაშინ ეს აქტივოა მას სიხარულს აღარ მიანიჭებს და მთელი მისი ძალისხმევა მხოლოდ თქვენს სიამოვნებაზე მიმართული იქნება. .
4. საკმარისად არ საუბრობთ თქვენს გრძნობებზე.
თუ თქვენ არ ხართ მიჩვეული ემოციების ღიად განხილვას და არ აძლევთ თქვენს შვილს უსაფრთხო სივრცეს, სადაც თავისემოციებს ღიად გამოხატავს. ამან შეიძლება მისი გრძნობების დათრგუნვა გამოიწვიოს, რასაც შფოთვის გაზრდა მოჰყვება. ბავშვმა უნდა იგრძნოს, რომ მას შეუძლია თავისი გამოცდილების გაზიარება განსჯის ან გაკიცხვის შიშის გარეშე.
5. არათანმიმდევრული ხართ
დისციპლინისა და თანმიმდევრულობის ნაკლებობა ბავშვებს აბნევს, რაც გაურკვევლობას და შფოთვას იწვევს. ხოლო თუ ბავშვმა იცის, რას ელოდება, თავს დაცულად გრძნობს. მაგალითად, თუ უთხარით შვილს, რომ ძალიან ბევრ დროს ატარებს ტელეფონთან და რაღაც სასარგებლო უნდა გააკეთოს, ამავდროულად კი თვითონ აკეთებთ იგივეს – რა თანმიმდევრობაზე შეიძლება ვისაუბროთ?
6. მუდმივად აკონტროლებთ მას
მუდმივად ერევით ყველაფერში, რასაც თქვენი შვილი აკეთებს და არ აძლევთ უფლებას, საკუთარი გადაწყვეტილებების შედეგები იწვნიოს. ბავშვებს დამოუკიდებლად სწავლისა და განვითარების შესაძლებლობა სჭირდებათ. დაე, დაუშვან საკუთარი შეცდომები და ისწავლონ მათზე, ცხოვრებისეული გამოცდილება მიიღონ.
7. ძალიან ხშირად ან/და ემოციურად აქებთ თქვენს შვილს.
მუდმივი კრიტიკა ზიანს აყენებს ბავშვს, მაგრამ მუდმივი აღფრთოვანება ყველაფერზე, რასაც აკეთებს, მასზე კარგად არ იმოქმედებს. ესეც შფოთვის მიზეზი გახდება – ბავშვი შეეჩვია, რომ სულ აქებთ და მუდმივად ფიქრობს იმაზე, აკეთებს თუ არა საკმარისს, რათა კვლავ შეაქოთ.
8. ძალიან პესიმისტი ხართ
თქვენ არა მხოლოდ ღელავთ, არამედ ყოველთვის ელით, რომ ყველაფერი ცუდად დამთავრდება. ასეთი აზრები, სიტყვები და ქცევა ბავშვის გარშემო სამყაროს არარეალურ შიშს უქმნის, რაც შფოთვის განვითარებას იწვევს. მშობლებმა არ უნდა დააშინონ შვილი, არამედ ასწავლონ მას რისკების სწორად შეფასება, რათა საფრთხეები დროულად აიცილოს თავიდან.
