რუსეთის გადაწყვეტილებამ, გასულიყო გაეროს შუამავლობით დადებული შეთანხმებიდან, რომელიც უზრუნველყოფდა უკრაინიდან სასიცოცხლო მნიშვნელობის მარცვლეულის ექსპორტის მქონე გემების უსაფრთხო გავლას, გამოიწვია „სერიოზული შეშფოთება“ გლობალური საკვების მიწოდების გამო იმ დროს, როდესაც მსოფლიო უკვე მზარდი შიმშილის კრიზისის წინაშე დგას.
უკრაინა მნიშვნელოვან როლს თამაშობს სურსათის გლობალურ ბაზარზე. გაეროს მონაცემებით, ქვეყანა, ჩვეულებრივ, მსოფლიოს ყოველწლიურად, დაახლოებით, 45 მილიონი ტონა მარცვლეულს აწვდის. უკრაინა ქერის, სიმინდისა და ხორბლის გლობალურ ექსპორტიორთა ხუთეულში შედის. ის, ასევე, არის მზესუმზირის ზეთის ყველაზე დიდი ექსპორტიორი, რომელიც მსოფლიო ექსპორტის 46%-ს შეადგენს.
როდესაც რუსეთმა თებერვლის ბოლოს დაიწყო უკრაინაში შეჭრა, მან, ფაქტობრივად, დააწესა ბლოკადა უკრაინის პორტებიდან გამოსულ გემებზე. ომის გავლენა სურსათის გლობალურ ბაზრებზე გარდაუვალი და უკიდურესად მტკივნეული იყო, განსაკუთრებით იმიტომ, რომ უკრაინა არის მარცვლეულის მთავარი მიმწოდებელი მსოფლიო სასურსათო პროგრამისთვის. სურსათისა და სოფლის მეურნეობის ორგანიზაციამ, გაეროს ორგანომ განაცხადა, რომ ომის გამო შესაძლოა 47 მილიონი ადამიანი მოხვდეს „მწვავე სასურსათო დაუცველობაში“.
„სასურსათო კრიზისი“ ყველაზე მეტად ღარიბ ქვეყნებს დააზარალებს
პარასკევს, 28 ოქტომბერს გაეროს გენერალურმა მდივანმა ანტონიო გუტერეშმა განაცხადა, რომ შავი ზღვის მარცვლეულის ინიციატივის განახლება გადამწყვეტია გლობალური სასურსათო კრიზისის თავიდან ასაცილებლად.
„ჩვენ ხაზს ვუსვამთ ამის აუცილებლობას, რათა ხელი შევუწყოთ სასურსათო უსაფრთხოებას მთელ მსოფლიოში და შევამსუბუქოთ ტანჯვა, რომელსაც ეს გლობალური ცხოვრების ხარჯების კრიზისი აყენებს მილიარდობით ადამიანს“, – თქვა მან განცხადებაში.
შავი ზღვის შეთანხმებამ საჭირო შვება უზრუნველყო. გაეროს შეფასებით, შეთანხმების შედეგად ძირითად საკვებზე ფასების შემცირებამ ირიბად შეუშალა 100 მილიონი ადამიანის უკიდურეს სიღარიბეში ჩავარდნას. ორშაბათის მდგომარეობით, გარიგების ფარგლებში 9,5 მილიონ ტონაზე მეტი საკვები პროდუქტი იყო ექსპორტირებული მას შემდეგ, რაც ის ძალაში შევიდა ზაფხულში.
IRC-ის აღმოსავლეთ აფრიკის საგანგებო სიტუაციების დირექტორმა შაშვატ სარაფმ განაცხადა, რომ მარცვლეულის ექსპორტის ნებისმიერი შეჩერება ყველაზე მეტად დააზარალებს მათ, ვინც „უკვე შიმშილის ზღვარზეა“ ისეთ ქვეყნებში, როგორიცაა იემენი.
„იემენის მსგავსად, აღმოსავლეთ აფრიკის რეგიონი ხორბლის იმპორტის დიდ ნაწილს ეყრდნობა რუსეთსა და უკრაინას და რადგან სომალი კატასტროფული შიმშილის ზღვარზეა, კრიტიკული მარცვლეულის ექსპორტის შემდგომმა შეფერხებამ შეიძლება სომალი გადალახოს ზღვარი და გავლენა მოახდინოს ხელმისაწვდომობაზე“ – ნათქვამია სარაფში განცხადებაში
მოკლევადიან პერსპექტივაში, ექსპერტებმა კვირას განაცხადეს, რომ რუსეთის ქმედებამ შეიძლება გამოიწვიოს მარცვლეულის მსოფლიო ფასების ზრდა. ეს განსაკუთრებით მტკივნეული იქნება იმ ქვეყნებისთვის, რომელთა მთავრობებს არ გააჩნიათ ძირითადი საკვები პროდუქტების სუბსიდირების საშუალება.
ექსპერტების თქმით, თუ რუსეთი დარჩება ამ გადაწყვეტილებაზე და გააგრძელებს უკრაინიდან მიწოდების ბლოკირებას, როგორც მსოფლიოს ერთ-ერთი უდიდესი საკვების ექსპორტიორის, ექსპერტების თქმით, შედეგები მძიმე იქნება.
Reuters წერს, რომ უკრაინული მზესუმზირის ზეთის ექსპორტზე პოტენციური ზემოქმედების შიშის გამო, რუსეთის გასვლამ მყისიერი გავლენა იქონია: ხორბლისა და სიმინდის ფასებზე, მსოფლიო სასაქონლო ბაზრებზე დღეს, ორშაბათს გაიზარდა. ხორბლის ფიუჩერსები ჩიკაგოს სავაჭრო საბჭოზე ორშაბათს, 31 ოქტომბერს 5,5%-ით გაიზარდა და 8,74 დოლარს შეადგენდა. სიმინდის ფიუჩერსები გაიზარდა 2.3%-ით და 6.96$-მდე ბუშელზე. ასევე გაიზარდა მალაიზიაში პალმის ზეთის ფიუჩერსული ვაჭრობა.
ავტორი
