შინაგან საქმეთა სამინისტროსთან ერთად, რომლის რეფორმის დაწყებაც პრემიერმა ღარიბაშვილმა უკვე დააანონსა, მთავრობა პროკურატურის რეფორმირებასაც იწყებს. თუმცა, ჯერჯერობით მთავრობა ჩამოყალიბებული არ არის, პროკურატურის ორგანოები აღმასრულებელი ხელისუფლების ფარგლებში უნდა იყოს თუ გამოეყოს. არც ისაა გააზრებული, გამოყოფის შემთხვევაში სად უნდა გადავიდეს უწყება, ვის მიმართ უნდა იყოს მთავარი პროკურორი ანგარიშვალდებული და შესაძლებელია თუ არა იუსტიციის მინისტრს, რომელსაც გენერალური პროკურორის უფლებამოსილება ჰქონდა და რეფორმის შემდეგ, 2013 წლის 25 ივნისს ჩამოერთვა, ისევ დაექვემდებაროს.
"კიდევ ერთი დანაპირები იყო პროკურატურის რეფორმა. ამ საკითხზე უკვე მქონდა პირველადი განხილვები თეა წულუკიანთან, ასევე პროკურატურასთან, მთავრობის წევრებთან. ჩვენი მთავარი ამოცანაა, პროკურატურის ორგანოები დანაშაულთან ბრძოლის ეფექტიან მექანიზმად ჩამოყალიბდეს, გაძლიერდეს, მაგრამ ამავე დროს ემსახურებოდეს კანონის უზენაესობის პრინციპის განმტკიცებას. პროკურატურა არის მართლმსაჯულების პროცესში მონაწილე ძალიან მნიშვნელოვანი ორგანო და ჩემთვის, როგორც პრემიერ-მინისტრისთვის, მნიშვნელოვანია, რომ არ დარჩეს არც ერთი უწყება, რომელსაც არ შეეხება ჩვენი რეფორმატორული კურსი, ჩვენი მმართველობის პირობებში არ გახდება უკეთესი, ვიდრე არის ახლა. გადავწვიტეთ, რომ გავცეთ ინსტრუქცია, დაიწყოს პროკურატურის ორგანოების ინსტიტუციურ რეფორმაზე მსჯელობა და ეს მსჯელობა წარიმართოს თუნდაც ევროკავშირთან თანამშრომლობით დაფუძნებულ სისხლის სამართლის უწყებათაშორის საბჭოში, რომლის შემადგენლობაში შევლენ ძალოვანი სტრუქტურები, თვითონ პროკურატურა, არაერთი სამინისტრო, ევროკავშირი, გაეროს განვითარების პროგრამა, საერთაშორისო ორგანიზაციები, არასამთავრობო სექტორი. მინდა ვთხოვო თეა წულუკიანს, რომ შექმნას სამუშაო ჯგუფი, რომელიც იმუშავებს აღნიშნულ რეფორმაზე", _ განაცხადა დღეს პრემიერ-მინისტრმა ირაკლი ღარიბაშვილმა და დასძინა, თუ რომელ მოდელს აირჩევს საქართველოს ხელისუფლება, "ეს უნდა აჩვენოს მუშაობის პროცესმა".
პრემიერის ინიციატვას, მთავრობაში ერთხმად ეთანხმებიან. საპარლამენტო უმრავლესობის წევრის, ზაქარია ქუცნაშვილის მოსაზრებით, „მთლიანად თავიდან არის გასააზრებელი მართლმსაჯულების მოწყობის სისტემა“. პარლამენტის იურიდიული კომიტეტის თავმჯდომარე ვახტანგ ხმალაძე მიიჩნევს, რომ პროკურატურის რეფორმა საერთო სამართალდამცავი სისტემის რეფორმირების ფარგლებში და სისტემურად უნდა განხორციელდეს, რომელსაც შს სამინისტროს რეფორმა, უშიშროების სამსახურის შსს-დან გამოყოფა, თავად პოლიციის სისტემური რეფორმა უკავშირდება.
საპარლამენტო უმრავლესობის ერთ-ერთი ლიდერის, ეკა ბესელიას შეფასებით კი, პროკურატურა ინსტიტუციურად უნდა გაძლიერდეს და მოხდეს მისი ფუნქციის უფრო მკვეთრად და მკაფიოდ ჩამოყალიბება.
"ჩვენ მივიჩნევთ, რომ უნდა განგვეხორციელებინა შს სამინისტროსა და პროკურატურის რეფორმა. ამის პირველი ეტაპი დავიწყეთ, როცა მნიშვნელოვანი ცვლილებები შევიდა "პოლიციის შესახებ" კანონში. ასევე პროკურატურის შესახებ კანონში შეტანილი ცვლილებებით მოხდა მისი ინსტიტუციური გამიჯვნა. ეს იყო რეფორმის პირველი ეტაპი. ახლა იგეგმება მეორე ეტაპი, რაც იმას ნიშნავს, რომ უფრო მკაფიოდ მოხდება პროკურატურის ფუნქციების, მისი როლის განსაზღვრა – იქნება ის ინსტიტუციურად აღმასრულებელ ხელისუფლებაში თუ სხვა ადგილას. ეს ერთ-ერთი საკვანძო საკითხია", _ აცხადებს ეკა ბესელია.
საქმე იმაშია, რომ პროკურატურა იუსტიციის სამინისტროს სისტემაში შემავალი უწყებაა, მაგრამ იუსტიციის სამინისტროს მასზე კონტროლის არანაირი მექანიზმი არ გააჩნია, რასაც დეპუტატების ნაწილი, მათ შორის ხმალაძეც არ ეთანხმება.
„ის, რომ იუსტიციის მინისტრი, რომელიც პოლიტიკური ფიგურაა, აღარ არის გენერალური პროკურორი, ეს არის სწორი. მაგრამ ის, რომ იუსტიციის მინისტრი პროკურატურის საქმიანობის კონტროლს ვეღარ ანხორციელებს, უკვე არასწორია. პროკურატურაზე სათანადო ზედამხედველობას ვერც პარლამენტი ანხორციელებს", _ ამბობს ხმალაძე და დასძენს, რომ "კარგი იქნება თუკი ე.წ. საგანგებო პროკურორის ინსტიტუტი შემოვა, რომელიც მუდმივი თანამდებობა არ იქნება და მხოლოდ დიდი სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის, ან მაღალი რანგის თანამდებობის პირთან დაკავშირებული საქმის გამოძიების მიზნით დაინიშნება, მას არლამენტი დანიშნავს და კი საქმის ძიების დასრულებისთანავე უფლებამოსილება შეუწყდება.
იუსტიციის მინისტრის პროკურატურისგან სრულად განიარაღებით პარლამენტს რომ ზედმეტი მოუვიდა, ამის შესახებ, 2014 წლის 6 ნოემბერს დავით უსუფაშვილმა განაცხადა, და აღნიშნა, რომ ის პასუხისმგებლობას იღებს.
საკითხი აქტუალური მას შემდეგ გახდა, რაც თავდაცვის სამინისტროს მაღალჩინოსნები ბიუჯეტის სახსრების გაფლანგვის ბრალდებით დააკავეს, პროკურატურამ გრიფი "საიდუმლო", რომელიც საქმეს ედო დროულად არ მოხსნა და ადვოკატებს დოკუმენტაცია არ გადასცა.
მაშინ უსუფაშვილმა აღნიშნა, რომ იუსტიციის მინისტრს, პროკურატურასთან მიმართებაში ჩამორთმეული გარკვეული უფლებამოსილება უნდა აღუდგეს და უნდა იყოს აღჭურვილი სათანადო ბერკეტებით, რომ გარკვეული ხარვეზები გამოავლინოს და შეძლოს ზომების მიღება, რაც გააუმჯობესებს სისტემის ეფექტურობას.
„მთავარ პროკურორს, ამ მის მოადგილეებს არ უნდა უწევდეს პოლიტიკურ საკითხებზე განმარტებების მიცემა ან რაიმე პოზიციების დაფიქსირება. ჩვენ უნდა მოვახერხოთ ის, რომ სამართალდამცავი სისტემა, მათ შორის პროკურატურა იყოს დაცული პოლიტიკური გავლენებისგან ან პოლიტიკურ ეპიცენტრში აღმოჩენისგან“, _ თქვა უსუფაშვილმა.
ცნობისთვის, 1995 წელს, როცა კონსტიტუცია შემუშავდა, პროკურატურა გამოცხადდა, როგორც სასამართლო დაწესებულება. გენერალურ პროკურორს წარადგენდა პრეზიდენტი და ამტკიცებდა პარლამენტი. ხელისუფლების შეცვლის შემდეგ „ნაციონალურმა მოძრაობამ“ პროკურატურა იუსტიციის სამინისტროს დაუქვემდებარა, რითაც ის აღმასრულებელი ხელისუფლების სტრუქტურად შეიქმნა.
2013 წლის აპრილში კი, „პროკურატურის შესახებ კანონში“ ცვლილებები უმრავლესობის წევრის, კობა დავითაშვილის ინიციატივით შევიდა. კანონის მიზანი იუსტიციის მინისტრისა და მთავარი პროკურორის უფლებამოსილებათა ერთმანეთისგან მკვეთრად გამიჯვნა და იუსტიციის სამინისტროს სისტემაში პროკურატურის დამოუკიდებელ ორგანოდ ჩამოყალიბება იყო. დავითაშვილის მიერ წარმოდგენილ კანონპროექტს მხარი უმრავლესობამ ერთხამად დაუჭირა, თუმცა მტავრობის წევრები ერთ წელიწადში მივიდნენ დასკვნამდე, რომ რეფორმა ეფექტური არ იყო.
პროკურატურის რეფორმირების საკითხში ჩართვის სურვილი დღესვე გამოთქვა არასამთავრობო როაგნიზაციების ნაწილმაც, ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის თავმჯდომარე კახა კოჟორიძე ამბობს, რომ „მთავარი პროკურორი არ უნდა იყოს დამოკიდებული პრემიერ-მინისტრის გადაწყვეტილებაზე. კონკრეტული ვადით უნდა ინიშნებოდეს და არ უნდა იყოს საარჩევნო ციკლს მიბმული, დღეს კი ასეთი დამოუკიდებელი ინსტიტუცია არ გვაქვს“.
უკვე გადაწყდა, რომ უწყების რეფორმირების მიზნით სამუშაო ჯგუფი შეხვედრას 26 დეკემბერს სისხლის სამართლის უწყებათაშორის საბჭოში გამართავს.
საბჭოს იუსტიციის მინისტრი ხელმძღვანელობს, მისი შემადგენლობა კი წარმომადგენლობითია და შედიან, როგორც თავად პროკურატურა, ისე შს სამინისტრო, მთავრობის საპარლამენტო მდივანი, პარლამენტის იურიდიული კომიტეტი, სასჯელაღსრულების სამინისტრო, არაერთი საერთაშორისო ორგანიზაცია თუ სამოქალაქო საზოგადოება.
