მასწავლებლის მომზადება – რა ცვლილებები შედის საუნივერსიტეტო განათლების პროგრამებში

მასწავლებლის საქმიანობის დაწყების, პროფესიული განვითარებისა და კარიერული წინსვლის სქემა, მასწავლებლის მომზადებისა და საქმიანობის დაწყების წესსაც განსაზღვრავს.

სქემის მესამე თავში საუბარია მასწავლებლის განათლებასა  და მასწავლებლობის უფლების მოპოვებაზე, რომელსაც "გურია ნიუსი" დეტალურად  გთავაზობთ.

"მასწავლებლის მომზადების ახალი აკადემიური პროგრამების მიზანია, მასწავლებლის პროფესიაში თანამედროვე მოთხოვნების შესაბამისი საუკეთესო ახალგაზრდების მოზიდვა და სისტემაში არსებული კვალიფიციური მასწავლებლების დეფიციტის აღმოფხვრა, განსაკუთრებით რეგიონებში.

მასწავლებლის  საუნივერსიტეტო მომზადება 2016-2017 სასწავლო წლიდან განხორციელდება ინტეგრირებული საბაკალავრო-სამაგისტრო საგანმანათლებლო აკადემიური პროგრამით, რომელიც მოიცავს არანაკლებ 300 კრედიტსა.

მასწავლებლის მომზადების ინტეგრირებული საბაკალავრო-სამაგისტრო საგანმანათლებლო აკადემიური პროგრამების სწავლის შედეგები შესაბამისობაში მოვა მასწავლებლის პროფესიული სტანდარტით განსაზღვრულ, სულ მცირე უფროსი მასწავლებლის კომპეტენციებთან. 

დაწყებითი განათლების მასწავლებლის მომზადების ინტეგრირებული საბაკალავრო-სამაგისტრო აკადემიური პროგრამა (არანაკლებ 300 კრედიტი), სადაც:

დაწყებითი საფეხურის საგნების/საგნობრივი ჯგუფების მოდული – მინიმუმ 180 კრედიტი; თავისუფალი კომპონენტების მოდული – მაქსიმუმ 60  კრედიტი;  სასკოლო პრაქტიკის  – მინიმუმ 60 კრედიტი; სასკოლო პრაქტიკის მოდული უნდა შედგებოდეს ორი ძირითადი კომპონენტისაგან: საგაკვეთილო პრაქტიკა და პრაქტიკის კვლევა.

პროგრამის დასრულების შემდეგ კურსდამთავრებულს მიენიჭება დაწყებითი განათლების მაგისტრის კვალიფიკაცია, საგნის/საგნების სწავლების უფლების მითითებით.

საგნის/საგნობრივი ჯგუფის მასწავლებლის მომზადება განხორციელდება ორი გზით: მიმდევრობითი პროგრამით, როდესაც აბიტურიენტი თავიდანვე არჩევანს აკეთებს მასწავლებლობის სასარგებლოდ; პარალელური პროგრამით, როდესაც სტუდენტი სწავლის პროცესში ირჩევს მასწავლებლის პროფესიას;

მიმდევრობითი პროგრამა – მასწავლებლის მომზადების ინტეგრირებული საბაკალავრო-სამაგისტრო აკადემიური   პროგრამა (არანაკლებ 300 კრედიტი), სადაც:  საგნის/საგნობრივი ჯგუფის მოდული   – 120 კრედიტი;  მასწავლებლის მომზადების მოდული  –  60 კრედიტი; თავისუფალი კომპონენტების მოდული – მაქსიმუმ 60  კრედიტი; სასკოლო პრაქტიკის მოდული – მინიმუმ 60 კრედიტი; სასკოლო პრაქტიკის მოდული უნდა შედგებოდეს ორი ძირითადი კომპონენტისაგან: საგაკვეთილო პრაქტიკა და პრაქტიკის კვლევა.

პროგრამის დასრულების შემდეგ კურსდამთავრებულს მიენიჭება განათლების მაგისტრის კვალიფიკაცია, შესაბამისი საფეხურის საგნის/საგნების სწავლების უფლების  მითითებით.

პარალელური პროგრამა – ეროვნული სასწავლო გეგმის შესაბამისი საგნის/საგნობრივი ჯგუფის ძირითადი საბაკალავრო პროგრამის ფარგლებში, სადაც: ეროვნული სასწავლო გეგმის  შესაბამისი საგნის/საგნობრივი ჯგუფის ძირითადი პროგრამის მოდული – 120 კრედიტი; მასწავლებლის მომზადების მოდული – 60 კრედიტი;  თავისუფალი კომპონენტების მოდული – მაქსიმუმ 60  კრედიტი; სასკოლო პრაქტიკის მოდული –  60 კრედიტი. სასკოლო პრაქტიკის მოდული უნდა შედგებოდეს ორი ძირითადი კომპონენტისაგან: საგაკვეთილო პრაქტიკა და პრაქტიკის კვლევა.

პროგრამის სრულად გავლის შემდეგ კურსდამთავრებულს მიენიჭება განათლების მაგისტრის კვალიფიკაცია, შესაბამის საფეხურზე საგნის/საგნობრივი ჯგუფის სწავლების უფლების მითითებით.
იმ შემთხვევაში, თუ სტუდენტი გაივლის პროგრამის ყველა მოდულს, გარდა სასკოლო პრაქტიკისა, მას მიენიჭება შესაბამისი საგნის/საგნობრივი ჯგუფის ბაკალავრის კვალიფიკაცია და მიეცემა მასწავლებლის სერტიფიკატი.

მასწავლებლის მომზადების ინტეგრირებული საბაკალავრო-სამაგისტრო აკადემიური პროგრამის წარმატებით გავლის შემდეგ სტუდენტი ადასტურებს საგნობრივ, მეთოდურ, კვლევით და პრაქტიკულ კომპეტენციებს, რის შედეგადაც კურსდამთავრებულზე გაიცემა დიპლომი, რომელიც მას აძლევს მასწავლებლობის უფლებას.  ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებაში მასწავლებლად მუშაობის დაწყების შემთხვევაში კურსდამთავრებული არის უფროსი მასწავლებელი ერთწლიანი გამოსაცდელი ვადით. უფროსი მასწავლებლის სტატუსი მიენიჭება მას შემდეგ, რაც ერთი სასწავლო წლის განმავლობაში წარმატებით გაივლის გარე   დაკვირვებას; თუ მასწავლებელი ერთი წლის განმავლობაში წარმატებით ვერ დაძლევს გარე  დაკვირვებას, შეიმუშავებს პროფესიული განვითარების ინდივიდუალურ გეგმას და მას ერთი წლით უხანგრძლივდება გამოსაცდელი პერიოდი გარე დაკვირვების გასავლელად.

მიმდევრობითი აკადემიური პროგრამების კურსდამთავრებულების პირველი გამოშვება იქნება 2020-2021 წელს. ამის გამო საჭიროა კვალიფიციური მასწავლებლების რიგების შევსება ალტერნატიული გზით – მასწავლებლის მომზადების საგანმანათლებლო პროგრამის დამოუკიდებლად ამოქმედება. საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრო განსაკუთრებულად იზრუნებს მის მიერ გამოვლენილი დეფიციტური მიმართულებების შევსებაზე.

ბაკალავრის, მაგისტრის და/ან მათთან გათანაბრებული აკადემიური ხარისხის მქონე პირები, რომლებსაც მიღებული აქვთ ეროვნული სასწავლო გეგმის შესაბამისი საგნის/საგნობრივი ჯგუფის აკადემიური ხარისხი, მასწავლებლობის უფლების მოსაპოვებლად ვალდებული არიან წარმატებით გაიარონ უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულების მიერ განხორციელებული მასწავლებლის მომზადების აკრედიტებული საგანმანათლებლო პროგრამა. პროგრამაზე ჩარიცხვის წინაპირობად, გარდა საკვალიფიკაციო მოთხოვნისა, განისაზღვრება შესაბამისი საგნის გამოცდის ჩაბარება; აპლიკანტთა დაფინანსება განხორციელდება  სახელმწიფოს მიერ გამოცხადებული ქვოტების შესაბამისად;  მასწავლებლის მომზადების პროგრამის წარმატებით დასრულების შემდეგ პირზე გაიცემა შესაბამისი სერტიფიკატი, რომელიც ადასტურებს მის სამასწავლებლო კვალიფიკაციას და მას აძლევს მასწავლებლობის უფლებას; ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებაში მასწავლებლად მუშაობის დაწყების შემთხვევაში კურსდამთავრებული არის უფროსი მასწავლებელი ერთწლიანი გამოსაცდელი ვადით. უფროსი მასწავლებლის სტატუსი მიენიჭება მას შემდეგ, რაც ერთი სასწავლო წლის განმავლობაში წარმატებით გაივლის გარე   დაკვირვებას; თუ მასწავლებელი ერთი წლის განმავლობაში წარმატებით ვერ დაძლევს გარე  დაკვირვებას, შეიმუშავებს პროფესიული განვითარების ინდივიდუალურ გეგმას და მას ერთი წლით უხანგრძლივდება გამოსაცდელი პერიოდი გარე დაკვირვების გასავლელად.

მასწავლებლობის მსურველი, რომელსაც დიპლომის მიხედვით აქვს მასწავლებლობის უფლება, ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებაში მუშაობის დასაწყებად და უფროსი მასწავლებლის სტატუსის მოსაპოვებლად: მასწავლებლობის მსურველი აბარებს საგნის გამოცდას; ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებაში მასწავლებლად მუშაობის დაწყების შემთხვევაში კურსდამთავრებული არის უფროსი მასწავლებელი ერთწლიანი გამოსაცდელი ვადით. უფროსი მასწავლებლის სტატუსი მიენიჭება მას შემდეგ, რაც ერთი სასწავლო წლის განმავლობაში წარმატებით გაივლის გარე   დაკვირვებას; თუ მასწავლებელი ერთი წლის განმავლობაში წარმატებით ვერ დაძლევს გარე  დაკვირვებას, შეიმუშავებს პროფესიული განვითარების ინდივიდუალურ გეგმას და მას ერთი წლით უხანგრძლივდება გამოსაცდელი პერიოდი გარე დაკვირვების გასავლელად.

ეროვნული სასწავლო გეგმის შესაბამისი საგნის ან განათლების მიმართულების დოქტორის ან მასთან გათანაბრებული აკადემიური ხარისხის მქონე პირები, რომელთაც არ აქვთ ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებაში მუშაობის გამოცდილება ან, სულ მცირე, 2011 წლიდან არ უმუშავიათ ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებაში,  მოიპოვებენ მასწავლებლობის უფლებას მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების ეროვნული ცენტრის კურსის (პროფესიული უნარები და საგნის სწავლების მეთოდიკა), ან სხვა ორგანიზაციის მასწავლებელთა გადამზადების აკრედიტებული  კურსის (პროფესიული უნარები და საგნის სწავლების მეთოდიკა)  წარმატებით გავლის შემდეგ.
ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებაში მასწავლებლად მუშაობის დაწყებისას მას ენიჭება უფროსი მასწავლებლის სტატუსი; წამყვანი მასწავლებლის სტატუსის მისანიჭებლად საკმარისია საგაკვეთილო გარე დაკვირვების წარმატებით დაძლევა, უფროსი მასწავლებლის სტატუსის მისანიჭებლად განსაზღვრული ვადის განმავლობაში.

პირს, რომელსაც 2014 წლის ბოლომდე მოპოვებული აქვს მასწავლებლის სერტიფიკატი ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებაში მუშაობის დაწყებისას მიენიჭება უფროსი მასწავლებლის სტატუსი და ერთვება სქემაში.  თუ აღნიშნული მასწავლებელი ერთი წლის განმავლობაში წარმატებით ვერ დაძლევს გარე  დაკვირვებას, შეიმუშავებს პროფესიული განვითარების ინდივიდუალურ გეგმას და მას ერთი წლით უხანგრძლივდება გამოსაცდელი პერიოდი გარე დაკვირვების გასავლელად.