ჭიათურის მუნიციპალიტეტში გარემოს დაბინძურების პრობლემა დიდი ხანია დგას. ოფიციალური მონაცემებით, 2013 წელს საქართველოში გარემოზე მიყენებულმა ზიანმა, დაახლოებით, 2 500 000 ლარი შეადგინა. აქედან ჭიათურის მუნიციპალიტეტზე 2 200 000 ლარი მოდის, ანუ გარემოზე მიყენებული ზიანის 80% მხოლოდ ერთი მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე ფიქსირდება. მოსახლეობა შველას ითხოვს.
ამ საკითხთან დაკავშირებით 26 მარტს თბილისის ადამიანის უფლებათა სახლის საკონფერენციო დარბაზში მრგვალი მაგიდა გაიმართა. დისკუსიაში – "ეკოლოგიური პრობლემები ჭიათურაში"- მონაწილეობა მიიღეს, როგორც არასამთავრობო ორგანიზაციების, ასევე ხელისუფლების და კომპანია "ჯორჯიან მანგანეზის" წარმომადგენლებმა.
არასამთავრობო ორგანიზაცია "ჭიათურელთა კავშირის" თავმჯდომარე შოთა გაფრინდაშვილი ყველაზე კარგად იცნობს იმ პრობლემებს, რომელიც ჭიათურაში, წლებია, არსებობს:
"2006 წელს შემოვიდა კომპანია "ჯორჯიან მანგანეზი" საქართველოში, რითაც "ბიზნეს-შეთქმულება" მოეწყო ჩვენი რეგიონის მიმართ. ჩვენ, რა თქმა უნდა, მივესალმებით ინვესტორების შემოსვლას, მაგრამ არ დავუშვებთ, რომ ინვესტიციებმა გაანადგუროს გარემო. "ჯორჯიან მანგანეზი" საქმეს უსიყვარულოდ აკეთებს. ასე გაკეთებულ საქმეს კი არ შეიძლება, შედეგი მოჰყვეს", _ამბობს გაფრინდაშვილი.
შეხვედრაზე ფილმის "ნაცრისფერი ჭიათურის" ჩვენება გაიმართა, სადაც აღწერილი იყო რეგიონში არსებული ვითარება. ფილმში კარგად ჩანს, როგორ გადაადგილდებიან მანგანუმით დატვირთული მანქანები ქალაქის ქუჩებში და ანაგვიანებენ გარემოს.
"ქალაქში უფრო მეტადაა ხალხი დაავადებული, ვიდრე სოფლებში. ჭიათურა მანგანუმის მტვერშია გახვეული. მანქანების საბურავები არ ირეცხება, ისე გადის ქალაქში. ეს არის მომწამვლელი მტვერი, რომელიც იმუნური სისტემის დაქვეითებას იწვევს. რაც შეეხება წყალს, წლების მანძილზე არ გაწმენდილა "ჯორჯიან მანგანეზის" კუთვნილი რეზერვუარები. მისახედია ქალაქი, მაგრამ ძვრას ვერ ვხედავ", _ ამბობს შოთა გაფრინდაშვილი.
2013 წლის 2 აგვისტოს გადაწყვეტილებით, ჭიათურის მუნიციპალიტეტის საკრებულომ ქალაქში მანგანუმით დატვირთული მანქანებით გადაადგილება აკრძალა. დაწესდა შეზღუდვები.
" ისევ დაიწყეს სიარული. საათში, მაგალითად, 6 მანქანას, რომ უნდა გაევლო, დადიოდა 26. "ჯორჯიან მანგანეზმა" საკრებულოს ეს გადაწყვეტილება სასამართლოში გაასაჩივრა. ამბობენ, რომ მეწარმეობის შესახებ კანონი ირღვევა. სასამართლო დავა მიმდინარეობს ახლაც. რა თქმა უნდა, ჩვენ გავიმარჯვებთ, რადგან გარდა სამეწარმეო კანონისა, არსებობს საქართველოს კონსტიტუცია, რომლის მიხედვით, ყველა ადამიანს აქვს ჯანსაღ გარემოში ცხოვრების უფლება", _ გვეუბნება "ჭიათურელთა კავშირის" თავმჯდომარე.
პროფკავშირების თავმჯდომარის მოადგილემ გოჩა ალექსანდრიამ აღნიშნა, რომ გარემოს დაბინძურებასთან ერთად ჭიათურაში, მაღაროს მუშებს გაუსაძლის პირობებში უწევთ თავისი საქმის განხორციელება და საქმე ორმაგ სტრესთან გვაქვს:
"მოწყობილობები, რომლებსაც ისინი იყენებენ, ძალიან ძველია. 2013 წლის შემოდგომაზე როდესაც მუშებმა გაფიცვები მოაწყვეს, იყო დაპირება, რომ ახალი დანადგარები შემოვიდოდა ქალქაში, მაგრამ რამდენიმე საშხაპე და გასახდელი თვალისასახვევად მოწესრიგდა. ბევრგან კი იგივე სიტუაცია დარჩა. საპირფარეშოში არ შეისვლება. ჭიათურელ მუშებს სტრესულ გარემოში უწევთ მუშაობა. ამას დაბინძურების პრობლემაც ემატება და ორმაგი დისკრიმინაციასთან გვაქვს საქმე. ძალიან ხშირად ხდება უბედური შემთხვევები. რამდენი უბედური შეთხვევაც მოხდა, სასამართლო დაგვჭირდა ყოველთვის. ადმინისტრაცია ისე არ მოდიოდა დათმობაზე. ადვოკატის დაქირავების ფული არ აქვთ. შრომის ინსპექცია არ არსებობს. ჩვენ უნდა ვიაქტიურთ, არასამთვარობო ორგანიზაციებს იურისტები ყველას გვყავს, ჩვენ თუ ველოდეთ აღმასრულებელ უწყებებს, კიდევ დიდხანს მოგვიწევს ლოდინი", _ განაცხადა გოჩა ალექსანდრიამ.
გარემოს დაცვის სამინისტროს წყლის რესურსების მართვის მთავარი სპეციალისტი ალექსანდრე მინდორაშვილი შეშფოთებულია ჭიათურაში არსებული სურათით და ამბობს, რომ ამ პრობლემას მარტო ერთი უწყება ვერ გადაჭრის. მისი თქმით, ამ შემთხვევაში სამინისტროების, და კომპანიის მხიდან კომპლექსური მიდგომაა საჭირო:
"ჯორჯიან მანგანეზი" გეგმავს ახალი ქარხნის შემოტანას. მისი ექსპლუატაციაში გაშვება მნიშვნელოვნად გააუმჯობესებს იქ არსებულ ეკოლოგიურ მდგომარეობას. საუბარია არამარტო ატმოსფერული ჰაერის დაცვაზე, არამედ წყლის რესურსების დაცვაზეც. ვფიქრობთ, რომ ეს მისასალმებელია. კომპლექსურად უნდა მივუდეთ ამ პრობლემას, რომ ჭიათურა არ იქცეს არამარტო ეკოლოგიური კატასტროფის ზონად, არამედ ადამიანური რესურსების ნაკლებობის ზონად. სახელმწიფო უწყებებს აქვს ვალდებულებები და მოვალეობები, მაგრამ უფრო მეტი ვალდებულებები აკისრია თავად საწარმოს", _ განაცხადა გარემოს დაცვის სამინისტროს წარმომადგენელმა.
"ჯორჯიან მანგანეზის" გადაწყვეტილება, შემოიტანოს ტექნიკა, რომელიც ხელს შეუწყობს წყლის რესურსების და ჰაერის დაცვას, დადებითად შეაფასა არასამთავრობო სექტორმა. თუმცა ისინი აღნიშნავენ, რომ პრობლემის გამოსწორებამდე ჯერ კიდევ შორია და ჭიათურელი ხალხის დასახმარებლად სერიოზული ნაბიჯების გადადგმას გეგმავენ.
"საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციას" ადამიანის უფლებების დაცვის კუთხით დიდი სამუშაოები აქვს ჩატარებული. ორგანიზაცია ამჟამადაც აპირებს, ჭიათურის პრობლემებს ადვოკატირება გაუწიოს:
"მნიშვნელოვანი საკითხია გარემოს დაცვა. გარემო სათანადოდ თუ არ არის დაცული, ირღვევა ადამიანის ბევრი უფლება, მათ შორის სიცოცხლის, ჯანმრთელობის და სხვა უფლებები. საიასთვის ეს ერთ-ერთი პრიორიტეტული საკითხია. ჩვენ მსგავს თემებზე გვიმუშავია. ადამიანები ზარალდებიან პროექტების განხორციელების შემთხვევაში, ერღვევათ საცხოვრებელი ადგილის, საკუთრების, ჯანმრთელობის უფლება. ხუდონჰესის და კაზრეთის პრობლემატიკასთან ერთად ვგეგმავთ, ჭიათურაში არსებული სიტუაციის შესწავლას, რომ დაზარალებულთა დაცვის მიზნით კონკრეტულ საქმეებზე ვიმუშაოთ" _ ამბობს საიას იურისტი ქეთი შუბაშვილი.
კავკასიის გარემოსდაცვითი არასამთავრობო ორგანიზაციების ქსელი (სენი) ჭიათურაში ნიადაგისა და წყლის დაბინძურების ხარისხის გასარკვევად ანალიზების ჩატარებას გეგმავს:
"ჩვენი ორგანიზაცია ამჟამად მუშაობს კვლევაზე, რომელმაც უნდა შეისწავლოს სასარგებლო წიაღისეულის მოპოვებას რა გავლენა აქვს ადამიანის ჯანმრთლეობაზე. გვინდა შევქმნათ თემატური პლატფორმა, რომლებშიც ჩაერთვებიან დაინტერესებული ის მხარეები, ვინც ჭიათურის საკითხზე მუშაობს. გაზაფხულზე გვინდა ჩავატაროთ ნიადაგის და წყლის ანალიზები, სინჯებს საზღვარგარეთ გავგზავნით", _ აცხადებს "სენის" წარმომადგენელი ნინო გაფრინდაშვილი.
