საქართველოში მოქმედი კანონმდებლობა სამეწარმეო საქმიანობასთან დაკავშირებით გარკვეულ შეზღუდვებს უწესებს თანამდებობის პირებს, მაგალითად: მათ შეუძლიათ ფლობდნენ წილს რომელიმე კომპანიაში, თუმცა ამ წილის მართვის უფლება დროებით სხვა პირს უნდა გადასცენ; ასევე, თანამდებობაზე ყოფნის დროს მათ ნებისმიერი კომპანიის ხელმძღვანელის პოზიციის დაკავება ეკრძალებათ. ამ შეზღუდვების მიზანია ინტერესთა შეუთავსებლობის შემთხვევების პრევენცია.
2019 წლის დეკემბრის მდგომარეობით, საქართველოს მთავრობას 11 მინისტრი და 53 მინისტრის მოადგილე ჰყავს. “საერთაშორისო გამჭვირვალობა – საქართველომ“ საჯარო მონაცემთა ბაზების გამოყენებით შეისწავლა ამ თანამდებობის პირთა სამეწარმეო საქმიანობა, ასევე, მათ მიერ საკუთარი ბიზნესინტერესების სავალდებულო გამჟღავნების პრაქტიკა და გარკვეული დარღვევები გამოავლინა.
“ოფიციალური მონაცემების მიხედვით, საქართველოს მინისტრებისა და მინისტრის მოადგილეების თითქმის ნახევარს – 64-დან 29-ს – უდასტურდება კომერციული ინტერესი (მას და/ან მის ოჯახის წევრს). შემაშფოთებელია ის ფაქტი, რომ ბიზნესინტერესის მქონე მინისტრებისა და მინისტრის მოადგილეების უმეტესობას (29-დან 22-ს), ამა თუ იმ ფორმით, დარღვეული აქვს კანონის ის მოთხოვნები, რომლებიც უკავშირდება კომერციული ინტერესის გამჟღავნებას და ინტერესთა შეუთავსებლობის თავიდან აცილებას,“ _ ნათქვამია კვლევაში.
კვლევის მიხედვით, 4 შემთხვევაში, თანამდებობის პირი იკავებს დირექტორის პოზიციას კერძო კომპანიაში: თავდაცვის მინისტრის მოადგილე ჯუანშერ ბურჭულაძე; ჯანდაცვის მინისტრის მოადგილე გიორგი წოწკოლაური; განათლების მინისტრის მოადგილე ბადრი მაისურაძე; გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრის პირველი მოადგილე გიორგი ხანიშვილი.
ჯუანშერ ბურჭულაძე, რომელიც თავდაცვის მინისტრის მოადგილეა, 2019 წლის მაისში შევსებული დეკლარაციის მიხედვით, ფლობს 10%-იან წილს შპს „ლუქსში,“ რომლიდანაც 2018 წლის განმავლობაში შემოსავალი არ მიუღია. კანონის მოთხოვნის მიუხედავად, მას ეს წილი მართვის უფლებით სხვა პირისთვის არ გადაუცია. ჯუანშერ ბურჭულაძეს დეკლარაციაში არ უხსენებია, რომ იგი შპს „ევრო ინვესტ გრუპის“ მეწილე და დირექტორია. დირექტორობიდან წასვლის განცხადება მან 2016 წლის ივლისში დაწერა, თუმცა რეესტრმა ხარვეზი აღმოაჩინა და რეგისტრაცია შეწყდა, რის გამოც ის ფორმალურად რჩება დირექტორად.
გიორგი ხანიშვილი, გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრის პირველი მოადგილე, 2019 წლის ივნისში შევსებული დეკლარაციის მიხედვით, წილს 7 კომპანიაში ფლობს: შპს “მროვი“ – 100%; შპს “აგრო -1959“ – 100%; შპს “ჰელსი ფუდი“ – 70%; შპს “ჩხავერი“ – 50%; შპს “კავკასუს ლაითი“ – 25%; შპს “ლანჩ ტაიმი“ – 25%; შპს “საქართველოს საინვესტიციო ჯგუფი“ – 2%. გიორგი ხანიშვილმა შვიდივე კომპანიის წილი მართვის უფლებით, კანონის შესაბამისად, სხვა პირს გადასცა. 2019 წლის იანვარში მან ასევე დატოვა დირექტორის თანამდებობები შპს „ჰელსი ფუდში“. თუმცა, მას არასწორად აქვს შევსებული 2019 წლის დეკლარაცია – მითითებული აქვს, რომ წილებს შპს “აგრო -1959-სა“ და შპს “ლანჩ ტაიმში“ მისი არასრულწლოვანი შვილი (ასევე გიორგი ხანიშვილი) ფლობს, მაშინ, როდესაც, საჯარო რეესტრის მიხედვით, ამ წილების მფლობელი თავად არის. გიორგი ხანიშვილი ფორმალურად რჩება კიდევ ერთი კომპანიის – შპს “დავით სარაჯიშვილი ალკოს“ დირექტორად. დირექტორობიდან წასვლის განცხადება მან 2019 წლის იანვარში დაწერა, თუმცა რეესტრმა ხარვეზი აღმოაჩინა, რის გამოც რეგისტრაცია ვერ დასრულდა. გიორგი ხანიშვილი ინარჩუნებს წილებს ისეთ კომპანიებში, რომელთა საქმიანობა მისი სამსახურის კონტროლს ექვემდებარება, რაც კანონდარღვევაა (მუხლი 13(11)). კერძოდ, შპს “ლანჩ თაიმი“, შპს “ჰელსი ფუდი“, შპს “მროვი“ და შპს “აგრო 1959“ კვების ობიექტები და საკვების მწარმოებელი კომპანიებია, რომელთა საქმიანობის კონტროლსაც გარემოს დაცვის და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სისტემაში შემავალი სსიპ “სურსათის ეროვნული სააგენტო“ ახორციელებს. გარდა ამისა, გიორგი ხანიშვილის კიდევ ერთი კომპანიის – შპს “ჩხავერის“ საქმიანობა, რომელიც მოიცავს ყურძნის გადამუშავებასა და სხვადასხვა ალკოჰოლური და უალკოჰოლო სასმელის წარმოებას, ექვემდებარება სამინისტროს სისტემაში შემავალ სსიპ “ღვინის ეროვნული სააგენტოს“ კონტროლს.
საინტერესოა, რომ გიორგი ხანიშვილის ბიზნესპარტნიორები პოლიტიკური შემომწირველები არიან. შპს “ჰელსი ფუდის“ 20%-იანმა წილის მფლობელმა ნიკოლოზ ბახტაძემ 60 000 ლარი შესწირა “ქართულ ოცნებას“ 2014 წელს და 10 000 ლარი – სალომე ზურაბიშვილს 2018 წელს. გარდა ამისა, 2018 წელს მან დამატებით შესწირა 85 000 ლარი სალომე ზურაბიშვილს მისი კომპანიის – შპს “ემ თი ჯი ჯორჯიას“ გამოყენებით. შპს “კავკასუს ლაითის“25%-ის მფლობელმა იოსებ ახალკაცმა “ქართულ ოცნებას“ 53 000 ლარი შესწირა 2016 წელს. თავად გიორგი ხანიშვილმა 2012 წელს 40 000 ლარი “ერთიან ნაციონალურ მოძრაობას“ შესწირა.
ჯანდაცვის მინისტრის მოადგილეს გიორგი წოწკოლაურს არ აქვს დეკლარირებული, რომ არის შპს “P.B. Import-ის“ დირექტორი და 100%-ის მფლობელი, ასევე შპს “საფეხბურთო კლუბი ლიდერი-2009“-ის დირექტორი და 50%-ის მფლობელი. კერძო კომპანიებში დირექტორის პოზიციის დაკავებით გიორგი წოწკოლაური ეწევა თანამდებობასთან შეუთავსებელ საქმიანობას.
განათლების მინისტრის მოადგილე ბადრი მაისურაძე, 2019 წლის ოქტომბრის დეკლარაციის მიხედვით, ფლობს შპს “მაინერის“ 10%-ს და იკავებს ამ კომპანიის დირექტორის პოზიციას. კანონის მოთხოვნის მიუხედავად, ბადრი მაისურაძეს საკუთარი წილი მართვის უფლებით არ გადაუცია სხვა პირისთვის. კერძო კომპანიაში დირექტორის პოზიციის დაკავებით ბადრი მაისურაძე ეწევა თანამდებობასთან შეუთავსებელ საქმიანობას, – ნათქვამია კვლევაში.
