როგორ ვებრძოლოთ სარეველებს

“კარმიდამო ჩემის” მკითხველის თხოვნით, გთავაზობთ, ფერმერთა მომსახურეობის ცენტრ “ხელხვავის” სპეციალისტის გურამ ჩხაიძეს კონსულტაციას, თუ როგორ გავანადგუროთ სარეველები.

სარეველა ბალახები, ითვისებენ რა ნიადაგში არსებულ საკვებ ელემენტებს, წარმოადგენენ კულტურული მცენარეების კონკურენტებს. ბაღებსა და ბოსტნებში მათი არსებობა იწვევს მოსავლის რაოდენობის შემცირებას და ნაყოფის ხარისხის გაუარესებას. ამიტომ, ბუნებრივია, ოდითგანვე დიდი ყურადღება ექცეოდა სარეველებთან ბრძოლას. შეიძლება ითქვას, რომ მიწათმოქმედების ისტორია სარეველებთან ბრძოლის ისტორიაცაა.

სარეველებთან ბრძოლის ტრადიციულ, მექანიკურ მეთოდთან ერთად, ბოლო დროს, ფართოდ გამოიყენება ქიმიური მეთოდი, რომლის არსი მდგომარეობს შემდეგში: სარეველა მცენარეებზე მოქმედებენ განსაკუთრებული ქიმიური ნივთიერებით (ჰერბიციდით), რომელიც განაპირობებს შეუქცევად ფიზიოლოგიურ ცვლილებას მცენარეში, რაც, საბოლოოდ იწვევს მის დაღუპვას.

განასხვავებენ სელექციური და ტოტალური მოქმედების ჰერბიციდებს. სელექციური ჰერბიციდები განკუთვნილია ერთი რომელიმე (ან რამდენიმე) კულტურული მცენარის ნათესებში (ნარგავებში) გამოსაყენებლად; ჰერბიციდების ქიმიური შემადგენლობა გათვლილია ისე, რომ იგი არ მოქმედებს კულტურულ მცენარეზე და ამავე დროს, აზიანებს სარეველას.

სელექციური ჰერბიციდებისგან განსხვავებით, ტოტალური ჰერბიციდები მოქმედებენ ყოველგარ მცენარეზე, მათ შორის, კულტურულზეც, ამიტომ მათი გამოყენებას მემცენარეობაში გააჩნია გარკვეული თავისებურებები, რომლის გაუთვალისწინებლობას, შეიძლება, სავალალო შედეგები მოყვეს.

შევეცდებით, ფერმერთა ყურადღება გავამახვილოთ იმ ნიუანსებზე, რომელთა მხედველობაში მიღება უზრუნველყოფს ჰერბიციდების წარმატებულ გამოყენებას.

დღეს ყველაზე მეტად გავრცელებული ტოტალური მოქმედების ჰერბიციდები დამზადებულია გლიფოსტატის ბაზაზე, ამიტომ, მიუხედავად სახელების, დამამზადებელი ფირმების თუ ქვეყნების მრავალფეროვნებისა და მცირეოდენი განსხვავებისა, გამხსნელი და შემავსებელ ნივთიერებებში, მათ მსგავსი თვისებები და გამოყენების თავისებურებები ახასიათებთ. ეს ჰერბიციდებია: უტალი, რაუნდაპი, ურაგანი, კლინი, დომინატორი, შოკი, ტოტალი, ნოკდაუნი, გლიაცენტი და სხვა.

მოქმედების მექანიზმი

_ სარეველა მცენარის ფოთოლზე მოხვედრილი პრეპარატის წყალხსნარი თანდათან შეიწოვება და გადაადგილდება მცენარის ყველა ნაწილში, მათ შორის ფესვებში. მცენარე იღუპება სპეციფიკური ამინომჟავების სინთეზის პროცესის დარღვევის შედეგად:

_ ჰერბიციდების მოქმედების პირველი ნიშნები 4-10 დღეში გამოვლინდება _ მცენარე ყვითლდება და ჭკნება;

_ მცენარე ხმება 2-3 კვირაში, რაც დამოკიდებულია მის ფიზიოლოგიურ მდგომარეობაზე და კლიმატურ პირობებზე _ რაც უფრო ხელსაყრელ ნიადაგობრივ-კლიმატურ პირობებში იმყოფება მცენარე, მით უფრო სწრაფად იღუპება იგი ჰერბიციდის ზემოქმედების შედეგად.

_ პრეპარატს არ გააჩნია ნიადაგური აქტივობა, არ იწვევს თესლის გააქტიურებას. მისხურებიდან ერთი დღის შემდეგ, ამ ნაკვეთზე შეიძლება დაითესოს (ან დაირგოს) კულტურული მცენარეები.

პრეპარატი გამოიყენება:

_ ახალი ნაკვეთების ათვისების საწყის ეტაპზე, სარეველების ტოტალური განადგურებისთვის;

_ სარეველების გასანადგურებლად ღობეების, გზების გასწვრივ, სასოფლო-სამეურნეო ნაგებობებისა და საცხოვრებელი სახლების ირგვლივ;

_ სარეველების გასანადგურებლად მრავალწლიან ნარგავებში, ციტრუსის, თხილის ბაღებში და ვენახებში;

_ სარეველების გასანადგურებლად ბოსტანში კულტურის დათესვამდე 7-10 დღით ადრე;

_ სარეველების გასანადგურებლად კარტოფილის ნათესებში კარტოფილის ამოსვლამდე 2-5 დღით ადრე:

_ ხემცენარეების და ბუჩქნარის გაცეხვის შემდეგ წამოსული ამონაყრის გასანადგურებლად;

გამოყენების ვადები

_ ჰერბიციდები გამოიყენება მცენარის სავეგატაციო პერიოდში;

_ ერთწლიანი მარცვლოვანი და ორლებნიანი ფართოფოთლოვანი სარეველების მოსასპობად. საუკეთესო პერიოდია სარეველა მცენარის 2-3 ფოთლის ფაზა ან 10-15 სმ სიმაღლის მიღწევისას; მრავალწლიანი სარეველების განადგურებისას _ 5-6 ფოთლის ფაზა ან ყვავილობის დასაწყისი _ ბუტონიზაციის ფაზა. სხვა დროს, საჭიროა პრეპარატების დოზების მცირეოდენი მომატება, განსაკუთრებით, მრავალწლიანი სარეველების გამოყენებისას;

შესხურების ჩატარება, ამინდის პირებებთან დამოკიდებულება

_ შესხურება ტარდება დილის საათებში (ნამის აშრობის შემდეგ) და საღამოს, იმ ანგარიშით, რომ ჰერბიციდი შეაშრეს მცენარეს ნამის წარმოქმნამდე;

_ შესხურება არ ტარდება ძლიერი სტრესს-ფაქტორების ზემოქმედების დროს (მაგ: ხანგრძლივი გვალვებისას);

_ შესხურებიდან 2-4 საათის განმავლობაში არ უნდა გაწვიმდეს, რათა არ მოხდეს ჰერბიციდის ჩამორეცხვა; წინააღმდეგ შემთხვევაში შესხურებას იმეორებენ;

სამუშაო ჰერბიციდის გამოყენების წინ და შესხურების პროცესში

_ მრავალწლიან მცენარეებს ჰერბიციდების გამოყენების წინ, აჭრიან დაბლა დაშვებულ ტოტებს, რომლებსაც შესხურებისას შეიძლება კონტაქტი ჰქონდეთ შესაწამლ სარეველებთან;

_ განსაკუთრებულ ყურადღებას აქცევენ კულტურული მცენარეების (მაგ: ალუბალი, კივი, ვაზი) ფესვის ამონაყარს _ ფესვის ამონაყარზე მოხვედრილ ჰერბიციდი საერთო ფესვის საშუალებით, შეიძლება მოხვდეს კულტურულ მცენარეში და ზიანი მიაყენოს მას;

_ შესაწამლ აპარატებზე ამცირებენ გასხურების წნევას, ცვლიან გამასხურებელს ისე, რომ გამორიცხოს ნისლის და ძალიან მცირე წვეთების წარმოქმნა, რომლებიც შეიძლება ქარმა კულტურული მცენარეების ფოთლებზე გადაიტანოს;

_ თუ ჰერბიციდის ნაწილი მაინც მოხვდა კულტურული მცენარის ფოთლებზე, საჭიროა იგი ჩამოირეცხოს სუფთა წყლით ან მოიჭრას დასხურებული ფოთლები;

_ შესაძლებელია, კულტურული მცენარეების დაცვა ჰერბიციდის ხსნარის მოხვედრისგან ფანერის ფარებით ან პოლიეთილენის ფირის საშუალებით;

ვიმედოვნებთ, ყოველივე ზემოთქმული დაეხმარება ფერმერებს, გააზრებულად გამოიყენონ ტოტალური მოქმედების ჰერბიციდები და მიაღწიონ მაქსიმალურ ეფექტს.