რეზო ჭეიშვილი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ მაკვანეთის მკვიდრია და ერთ-ერთი პიონერია ახლა მათ შორის, ვინც კოოპერატივების კანონის მიღების შემდეგ, ასეთი გაერთიანება შექმნა სამეზობლოსთან ერთად.
_ გინდ დაიჯერეთ, გინდ არა, კოოპერატივზე ფიქრი ასი წლის წინ დაიწყეს ჩემმა წინაპრებმა. და იცით, როგორ? ერთი სამეზობლო წისქვილი ჰქონდა ჩვენს უბანს. წლები მართლაც წუთებივით გაილია და ამ ოჯახებს შორის უბრალო შელაპარაკება არ მომხდარა. ჩემს ეზოში 1900 წელს დარგული მსხალი დგას, მასზე ექვსი სახეობის მსხალია დამყნილი სხვადასხვა ტოტზე და დღემდე ყველა ისხამს. არ ურევია ახლა ამაში ღმერთის ხელი? ასეთ დამოკიდებულებას გურულები "თვისეთ ყოფნას" ეძახდნენ ოდითგან. ხეც და ადამიანებიც საუკუნეა, შესისხლხორცდნენ. ამიტომ ვთქვი _ კოოპერატივს ყველაზე მეტად ასეთი განწყობა და ურთიერთდამოკიდებულება სჭირდება. როცა კოოპერატივის შექმნა მანდარინის შესანახი სამაცივრე დანადგარისთვის გადავწყვიტეთ, სწორედ ეს სამეზობლო შევიკრიბეთ. შედგა გეგმა, წარვადგინეთ და ძალიან ბევრს შორის ყურადღება მივიქციეთ, გვენდნენ და… საქმე ეს-ესაა დავიწყეთ, _ გვიამბობს ოჯახის უფროსი და ჭიშკართან მდგარ ას წელზე მეტი ხნის მსხალს გვაჩვენებს, თან ჩამოთვლასაც იწყებს, რომელი ჯიშებია ზედ დამყნილი: _ მამას ბაბუა ამბობდა თურმე, 40 წლის წინ დავამყენიო. ის 1945 წელს 85 წლისა გარდაცვლილა. ასე გამოვიანგარიშე პირველი მყნობის წელი. ექვსი ჯიშის მსხალია ზედ: ბამბა მსხალი, ბიამსხალი, საღომისკრეფო, ხატრის მსხალი, მსხალთავა, უსახელო. ასე შეხმატკბილებულად ისხამს ეს ხე, წისქვილი კი ფქვავდა, ახლაც ფქვავს და ვინც რა უნდა თქვას, ეს მსხალი ნამდვილად ისხამს ექვს სახეობას, მორიგეობით…
შემდეგ, რეზო ჭეიშვილი სახლის მარცხენა მხარეს სამაცივრე საწყობისთვის განკუთვნილ შენობას გვაჩვენებს, რომელზეც, გვერდითა მხარეს ამოშენება და ზემოდან დაშენება უნდა მოხდეს, გაფართოვდეს და 25 ტონა მანდარინის საცავი გაკეთდეს. თანხის 10% მათი წილია. ჯამში 80 ათას ლარამდე დასჭირდება ამ საქმეს და პროექტით სწორედ ასეა განსაზღვრული. _პროდუქციის ხარისხია მთავარი. აღარაა ის დრო, კომუნისტები რომ ყველანაირ ხილს იღებდნენ, _ ამბობს ბატონი რეზო, _ ხარისხია მთავარი და მერე უნდა იფიქრო მის გასაღებაზე. იმას რა სჯობს, მანდარინს რომ შეინახავ, არ დაგილპება, მიზანშეწონილ დროს გაყიდი… მანამდე კი ხარისხიანი უნდა მოიწიო, რასაც ჩათოხნა, შეწამვლა, გასხვლა და ბევრი რამ სჭირდება. ასე იქცევა საქმე ბიზნესად.
მიუხედავად კოოპერაციულ საქმიანობაზე გადართვისა, ბატონი რეზო სხვა, მეურნისთვის საჭირბოროტო პრობლემაზეც საუბრობს და რჩევებსაც არ იშურებს მოწადინებულ ფერმერთათვის:
_ კარგია და კარგზე მეტიც, კოოპერატივების კანონი რომ შეიქმნა. იაფი სესხებია საჭირო, ხალხს თანადგომა და დახმარება სჭირდება. ჩემმა მეგობარმა ფერმერმა დათო თენიეშვილმა კავკასიური მთის ნაძვის გირჩები მომცა, ბახმაროს ნაძვსაც ეძახიან. ვთესავ და მერე ვყიდი. თუმცა, ბატონ დათოს შარშან ამაზე პრობლემა შეუქმნეს, რატომ ჰყიდიო და დააჯარიმეს… კი მოიგო სასამართლო შემდეგ, მაგრამ ასე რატომ უნდა გაამწარო მშრომელი კაცი? როცა ცნობაც მაქვს, მოწმეც მყავს, მოჭრას გადავარჩინე, დავთესე და ერთ მეტრ სიმაღლეს 8 წლის ასაკში ძლივს აღწევს, თუ გავყიდე, რად მსჯი? თან ფესვიანად ვყიდით, არ ვჭრი… ეს უზარმაზარი პრობლემაა, ფერმერისთვის მიზანმიმართულად შექმნილი. ამაზე რომ დაწერთ, ვინმე ყურში თუ შეუშვებს, კარგი იქნება…
რაც შეეხება ჭეიშვილისეულ რჩევებს _ მას სარეველა ბალახი გადასაყრელად ენანება, ხმელი ფოთლები კი დასაწვავად: _ რამდენჯერ უნდა ასწავლო მეზობელს, მტერს თუ მოყვარეს, რომ არ დაწვას, არ გადაყაროს, რომ ჩამპალი ბალახისგან მიღებული კომპოსტი ორგანულ ნაკელზე ბევრად უკეთესია? ამას რომ ვერ გაიგებს, იმან კოოპერატივზე კი არა, ორი ბატის მოვლაზეც არ უნდა იფიქროს.
ყვავილების სამოსახლოში, რომლითაც ნაწილ-ნაწილ არის დაყოფილი ჭეიშვილების კარმიდამო, ძირითადად ვარდების, კალას, შროშანის და თეთრი გეორგინების სამყარო მოჩანს.
_ ვინც ყვავილებით ვაჭრობს, უმჯობესია, ვარდისფერი ვარდი ახლა გასხლას, რადგან გაყიდვა ჭირს. ახლა გადასხვლა ამიტომ სჯობს. ნოემბრის ბოლოს უკვე კარგად შემოვა და გასაღების ბაზარიც მოთხოვნადი იქნება. კალას ახლა სჭირდება განსაკუთრებული მოვლა _ რაკი არ ყვავილობს, ზოგს ჰგონია, გაზაფხულამდე არაფერი უნდა. უნდა გამოიხშიროს ცუდი ფოთლები, შემოიბაროს, გაფხვიერდეს მიწა და რაც მთავარია, საჭირო ბიოპრეპარატები მიეცეს…
რეზო ჭეიშვილსა და მის მეუღლეს, 40 წელზე მეტია, მეყვავილეობის დარგში წარმატებული ბიზნესი აქვთ. მათ კვალს დაადგა შვილი, ჯაბა ჭეიშვილიც, რომელიც ბიოლოგიურ მეცნიერებათა ასოციაცია "ელკანას" წევრია დაარსების დღიდან და საფრანგეთშიც იმყოფებოდა სტაჟირებაზე ბიომიმართულებით _ "როგორ მოვიყვანოთ პროდუქცია პრეპარატების გარეშე." მამა-შვილს მიაჩნიათ, რომ დიდი პრაქტიკული გამოცდილება და თეორიული კურსი, რაც მათ ხან ერთად და ხანაც ცალ-ცალკე გაიარეს სამეურნეო საქმიანობაში, ყველაზე დიდ შანსს მისცემს წარმატებული კოოპერაციული საქმიანობისთვის.
