თბილისში, კოლმეურნეობის მოედანზე, "ნაციონალური მოძრაობის" ერთ-ერთი ლიდერის, გივი თარგამაძის ავტომობილის აფეთქების ფაქტს უსაფრთხოების ექსპერტების ნაწილი ტერაქტის მცდელობად აფასებს, თუმცა აცხადებენ, რომ კლასიკური ტერაქტის შემთხვევაში მასშტაბები გაცილებით მძიმე იქნებოდა.
"ტერაქტი" თუ "დივერსია"? _ ამ კითხვაზე "გურია ნიუსთან" საუბრისას პოლიტიკურ მეცნიერებათა დოქტორი, ექსპერტი უსაფრთხოების საკითხებში ვახტანგ მაისია აცხადებს, რომ ეს იყო ტერაქტის მსგავსი აქტი, რომელიც ტერაქტამდე ძალიან შორს არის.
"ეს რომ კლასიკური ტერაქტი ყოფილიყო, გაცილებით მძიმე შედეგებს მივიღებდით. ეს იყო ტერაქტის იმიტაცია, რომელიც ბუნებრივია გათვლილი იყო გარკვეული პოლიტიკური ინსინუაციებისათვის. ჯერ ერთი, მუხტის ფორმულირება იყო საკმაოდ სუსტი, შესაძლოა, გამოყენებული იყო იმიტატორი, რომ არ მომხდარიყო გარკვეული პიროვნებების დაზიანება. მეორეც, მანქანაში მჯდომი ადამიანების ვერსიაშიც ეჭვი მეპარება, რადგან ასეთი მცირე აფეთქების შედეგადაც კი, ჯანმრთელობისთვის საკმაოდ კრიტიკული ზომის დაზიანებები უნდა მიეღოთ და არა ის, რაც ჩვენ ვიხილეთ. მანქანაში რომ ყოფილიყო გივი თარგამაძე, ის მიიღებდა გაცილებით მძიმე დაზიანებებს – დამწვრობას, მოტეხილობებს, მძიმე ფორმის კანტუზიას და ამ აფეთქებას მასზე შოკური ეფექტი ექნებოდა. მაგრამ როცა აფეთქება მოხდა, მე ვერ დავაფიქსირე ეს ეფექტი; თარგამაძე აბსოლუტურად გამართულად საუბრობდა პირდაპირი ჩართვისას აფეთქებიდან დაახლოებით 10-15 წუთში. შოკური ეფექტი მიღებული ჰქონდა იმ ხალხს, რომლებსაც თავი ჰქონდათ გატეხილი. არალოგიკურად აზროვნებდნენ და ა.შ. თარგამაძეს ეს შოკური ეფექტი არ ეტყობოდა. შოკის შემთხვევაში ასე კომენტარის ჩამოყალიბება ფაქტიურად შეუძლებელია მინიმუმ ნახევარი საათის განმავლობაში მაინც", _ აღნიშნავს მაისაია.
მისივე თქმით, ეს იმიტაციური მცდელობა ძალიან საეჭვოდ დაემთხვა "რუსთავი 2"-ის პირდაპირ ჩართვას და "ნაციონალური მოძრაობის" წინასაარჩევნო კამპანიის წარდგენას.
"გარდა ამისა, აფეთქება დაემთხვა რამდენიმე მაღალი დონის დელეგაციის ჩამოსვლასაც. ესეც ჩემი აზრით, შემთხვევითობა არ არის. კიდევ ერთი დამთხვევა კი, დღეს "ნაციონალური მოძრაობის" მიერ დაგეგმილი აქციაა. ამას ასევე ემთხვევა იარაღების სამალავების აღმოჩენა, რომელიც სწორედ დივერსიული ჯგუფებისთვის გამოიყენებოდა სიღრმისეული დაზვერვისთვის. იარაღის აღმოჩენა და ეს ფაქტი გარკვეულწილად უკავშირდება ერთმანეთს. საცავები განკუთვნილი იყო კარგად მომზადებული სიღმისეული დაზვერვის ჯგუფებისათვის, რომლებიც გაწაფულები არიან ასეთი ტიპის აქტების ჩატარებაში", _ აღნიშნავს მაისაია.
მაისაია ასევე არ გამორიცხავს, რომ "თავისუფალი ზონიდან" წასული აქტივისტების განცხადებები და მომხდარი ფაქტი ერთმანეთთან კავშირში იყოს.
"სავსებით რეალურია. ეს იყო გათვლილი იმაზე, რომ საზოგადოებაში მუხტი აწეულიყო, მაგრამ ორგანიზატორებმა ამას ვერ მიაღწიეს. ამას არ გამოუწვევია შემდგომი პროვოკაციული განვითარება. ვინც ამ ტერაქტის მცდელობის იმიტაციის უკან იდგნენ, ფაქტიურად ხახამშრალები დარჩნენ. ამან ვერც საარჩევნო კაპმანიაზე იმოქმედა და ვერც დაძაბულობა შექმნა", _ აღნიშნავს მაისაია.
მაისაიას მსგავსი მოსაზრება აქვს ექსპერტს უსაფრთხოების საკითხებში, ბესო ალადაშვილს, თუმცა ალადაშვილი გამორიცხავს, რომ ეს ტერაქტი ან დივერსია იყო.
"დივერსია აბსოლუტურად სხვა აქტია, ეს არის სხვა ქვეყნის მიერ სტრატეგიული ობიექტის წინააღმდეგ მიმართული მოქმედებები. ტერაქტიც სულ სხვა რამ არის, მისი ჩატარების მიზეზებიც და შედეგიც სხვა მასშტაბზე გადის. თუ ეს ერთი პიროვნების მიმართ იყო მიმართული, მაშინ ეს არ იქნება ტერაქტი და ეს გამოძიებამ უნდა დაადგინოს. ტერაქტის შემთხვევაში ასაფეთქებელი ნივთიერების მოცულობაც მეტი იქნებოდა და გამიზნული იქნებოდა არა მარტო ავტომანქანაში მყოფთა ლიკვიდაციისთვის, არამედ გარეშე პირების გასანადგურებლადაც. არ ვიცი დისკუსია აქეთკენ რატომ წავიდა, ამ შემთხვევაში უფრო მეტად საინტერესოა ვის აწყობდა მომხდარი და ვინ უფრო მეტ დივიდენდს მიიღებს", _ ამბობს ალადაშვილი.
პოლიტიკური ქულების დაწერა და მართვადი ქაოსის შექმნა – ვის აწყობს მომხდარი აფეთქება
რა მიზანი შეიძლებოდა ჰქონოდა თარგამაძის ავტომანქანის აფეთქებას და ვისი კვალი იკვეთება მომხდარში, ამ კითხვაზე ვახტანგ მაისაია გვპასუხობს, რომ "ეს აშკარად პოლიტიკური პრელუდიაა და შეიძლება კონტროლირდებოდეს წინა ხელისუფლების წარმომადგენლებისაგან".
"იარაღების აღმოჩენის ფაქტს რომ დავუბრუნდეთ, აშკარაა, რომ ეს მათ მიერ არის ჩადებული. როგორც ჩანს ამ შეიარაღების განახლება ხდებოდა და დაცვის პირობებიც საკმაოდ დაბალი იყო. თუ ეს ასე არ იყო, მაშინ იარაღს გაფუჭების ელემენტებიც უნდა ჰქონოდა. იმ ფორმაში, რა ფორმაშიც ჩვენ ეს იარაღები ვიხილეთ ვერ იქნებოდა, მათი განახლება რომ არ მომხდარიყო. როგორც ჩანს, ასეთი ტიპის სამალავები მსგავსი აქციებისთვის იქოს განკუთვნილი და არ გამოვრიცხავ რომ კიდევ არსებობდეს. 100%-ით ვერ ვიტყვი, მაგრამ არ გამოვრიცხავ, რომ ეს იყოს კუსტარულად დამზადებული ასაფეთქებელი ნივთიერება, რომელიც დისტაციურად იმართება. თავის დროზე, იური ვაზაგაშვილის ტერაქტთან დაკავშირებით ვთქვი, რა ტიპის ხელყუმბარით იყო აფეთქება მომხდარი, რომელიც შემდგომში გამოძიებამ დაადასტურა", _ აღნიშნავს მაისაია.
რაც შეეხება სხვა ქვეყნების სპეცსამსახურების კვალს მომხდარ აფეთქებაში, ექსპერტი ამბობს, რომ ეს რომ ასე იყოს, ისინი უფრო მძლავრი ტიპის მუხტს გამოიყენებდნენ და შედეგიც გაცილებით მძიმე იქნებოდა.
"ტერორისტული ქმედების იმიტაციაზე ისინი არ წავიდოდნენ. ეს იქნებოდა კარგად დაგეგმილი და გათვლილი, რომ პოლიტიკური ფონი გამძაფრებულიყო. მე ვიცი ძალიან კარგად რუსეთის სპეცსამსახურების ტაქტიკა, ომელიც სულ სხვანაირია. ეს ტაქტიკა კარგად გამოჩნდა ედუარდ შევარდნაძის ტერაქტისას, სადაც მძლავრი ტიპის ასაფეთქებელი ნივთიერება იყო გამოყენებული. ვერ გამოვრიცხავ, რომ სპეცსამსახურები ამ ტერაქტის დაგეგმვაში საერთოდ არ მონაწილეობდნენ, მაგრამ ხელწერის მიხედვით ეს არ ჰგავს რუსეთის სპეცსამსახურების ტაქტიკას", _ აღნიშნავს მაისაია.
კითხვაზე: რამდენად შეიძლება უკავშირდებოდეს მომხდარი აფეთქება კრიმინალურ გარჩევებს, მაისია გვპასუხობს: "ესეც ნაკლებ სავარაუდოა, რადგან ამ შემთხვევაშიც უფრო მძლავრი ასაფეთქებლის დამონტაჟება მოხდებოდა"
"_სხვა დონეზე განხორციელდებოდა, ეს რომ ასე ყოფილიყო. ერთადერთი მომენტი რჩება, ეს იყო პოლიტიკური პროვოკაციისთვის გამიზნული ტერაქტის იმიტაცია; დაახლოებით ისეთივე, როგორიც ხურჩის აფეთქება იყო, ძალიან ჰგავს მას, ფაქტიურად ერთიდაიგივეა. როგორც მოგეხსენებათ, ხურჩის ინცინდენტმა გამოიწვია სიტუაციის გამწვავება კონფლიქტის ზონაში, შემდგომ კი ხელისუფლებამ ახალი პოლიტიკური ინტერვენციის ახალი ტალღა წამოიწყო", _ აღნიშნავს მაისაია და დასძენს, რომ მსგავსი ფაქტების გამოძიება რთულია, თუმცა, ხელისუფლებამ პრევენციული ზომების გატარება უნდა უზრუნველყოს, რომ სიტუაცია ქვეყანაში არ დაიძაბოს.
"რეალური საშიშროება არსებობს, რომ რამდენიმე ასეთი ტიპის ქმედება განხორციელდეს საქართველოს სხვადასხვა რეგიონებში. ამიტომ ქვეყნის შესაბამისმა სამსახურებმა პრევენციაზე უნდა იმუშაოს და გამოძიება რაღაც დონეზე მაინც მიიყვანოს, რომ პოლიტიკური მღელვარება თავიდან ავიცილოთ", _ განაცხადა მაისაიამ.
კითხვაზე – ვის აწყობს მომხდარი აფეთქება? – უსაფრთოების ექსპერტი ბესო ალადაშვილი გამორიცხვის მეთოდით გვპასუხობს. მისი თქმით, მომხდარი ყველაზე ხელსაყრელი ყოფილი მმართველი ძალისთვისაა.
"უნდა გამოვრიცხოთ ხელისუფლების დაინტერესება და მონაწილეობა, რადგან მას არ აწყობს არჩევნებამდე 3 დღით ადრე დაძაბული საარჩევნო ფონი, როცა საქართველოში იმყოფებიან უცხოელი დამკვირვებლები, საერთაშორისო ორგანიზაციები და ა.შ. მგონი, თვითონ თარგამაძეც გამორიცხავს ხელისუფლების მონაწილეობას, ყველაზე მეტად ხელისუფლება დაზარალდა მასთან ერთად ამ ფაქტით.
რჩება ორი ვარაუდი – ქვეყნის შიგნით რომელიმე პოლიტიკური ძალის ინტერესი, რომელსაც ამ დანაშაულით უნდოდა გარკვეული დესტაბილიზაციის გამოწვევა და დივიდენდების, ქულების და ხმების მიღება. აქ "ნაციონალურ მოძრაობას" ვგულისხმობ.
შემდეგი ვერსია, უცხო ქვეყნის სპეცსამსახურების მონაწილეობაა. აქ უკვე ბევრი დივიდენდი შეიძლება ჰქონდეს უცხო ქვეყნის სპეცსამსახურს. გვახსოვს, რომ თარგამაძეს საკმაოდ დაძაბული ურთიერთობა ჰქონდა რუსეთის გარკვეულ წრეებთან 2-3 წლის წინ. უკრაინაში გადაღებული ვიდეოკადრები რომ გავიხსენოთ. თარგამაძეზე როგორც მახსოვს რუსეთში სისხლის სამართლის საქმეა აღძრული. გარდა ამისა, რუსეთს ეს აწყობდა მართვადი ქაოსის შესაქმნელად და საქართველოს კიდევ ერთხელ წარმოჩენა არშემდგარ სახელმწიფოდ. გარკვეულწილად კი, ეს ხელისუფლების გაფრთხილებასაც შეიძლება ემსახურებოდეს", _ აღნიშნავს ალადაშვილი.
აფეთქების მასშტაბი, მიღებული დაზიანებები და პასუხგაუცემელი კითხვები
რაც შეეხება აფეთქების მასშტაბებზე მსჯელობას და კითხვის ნიშნებს, თუ რატომ არ აქვს ავტომანქანაში მყოფ პირებს გაცილებით მეტი დაზიანებები და რა ტიპის მოწყობილობით შეიძლებოდა განხორციელებულიყო აღნიშნული აფეთქება, მწირი ინფორმაციის საფუძველზე დასკვნების გაკეთება ძნელია.
"გურია ნიუსთან" საუბრისას დამოუკიდებელი ექსპერტი ზაზა ალთუნაშვილი ამბობს, რომ სავარაუდოდ, ასაფეთქებელი მოწყობილობა ავტომანქანის საბარგულის ქვეშ, გარედან იყო დამონტჟებული, რის გამოც, მანქანაში კყოფმა პირებმა ნაკლები დაზიანებები მიიღეს.
"არანაირი კადრები არ არის გავრცელებული, ავტომანქანის სურათებსაც კი ვერ მივაკვლიე. ამიტომ ძნელია დასკვნების გაკეთება. ადგილზე უნდა ინახოს ძალიან ბევრი რამ. ჯერ ისიც არ არის ცნობილი კუსტარულად დამზადებულია თუ ქარხნული წესით ეს ასაფეთქებელი მოწყობილობა. იმასაც დიდი მნიშვნელობა აქვს ავტომანქანაში საბარგულში იყო ეს მოწყობილობა თუ საბარგულის გარეთ. სად იყო კონკრეტულად დამონტაჟებული?! ერთადერთი სურათია, სადაც ჩანს ავტომანქანის საბარგულის მხარე, რომელიც გაწეულია და საბურავი გდია იქვე. როგორც ჩანს, ეს იყო საბარგულის ქვეშიდან დამონტაჟებული", _ აღნიშნავს ალთუნაშვილი.
ექსპერტი თავის ვარაუდს ავტომანქანაში მყოფი პირების დაზიანებებითაც ამყარებს და ამბობს, რომ აფეთქებისას მსხვრევადი ნაწილაკები მათ მოხვედრილი არ აქვთ.
"როგორც ჩანს მსხვრევადი ნაწილაკები წინა მხარეს ვერ მოხვდა. დაზიანებებიც სახეზე ამიტომ არ ეტყობათ. უფრო გარეშე პირებს აქვთ დაზიანებები მიღებული. გარდა ამისა, საინტერესოა რა სახის დაზიანებები აქვთ გარეშე პირებს, ეს ინფორმაციაც არსად არ არის. რისგან აქვთ მათ დაზიანება მიყენებული ავტომანქანის ნაწილებისგან თუ თვითონ ასაფეთქებელი მოწყობილობისგან?! ამიტომ წინასწარ დასკვნების გაკეთება, როცა დეტალები არ ვიცით, ძალიან ძნელია. ავტომანქანაში მყოფ პირებს სავარაუდოდ კანტუზია აქვთ მიღებული, როგორც ეტყობათ ტელევიზიით გავრცელებულ კადრებში. თუ არ დადგინდა მექანიზმი, საუბარი გაგვიჭირდება როგორც დაზიანების ხარისხზე, ასევე მასშტაბებზე. 1992 წლიდან რაც აფეთქებებია მომხდარი ქვეყანაში, ყველას მოკვლევაში ვმონაწილეობდი. თუმცა, ამ აფეთქების შედარება ხურჩის აფეთქებასთან არასწორად მიმაჩნია, რადგან ხურჩაში საბრძოლო მასალით მოხდა ეს აფეთქება. გამოყენებული იყო ე.წ. ნაღმტყორცნი, სამხედრო ოპერაცია იყო. მეტად არაპროფესიონალური განცხადებაა ის, რომ დისტანციური პულტით მოხდა აფეთქება. აფეთქების ხერხი მრავალნაირია, მაგრამ ამის დამამტკიცებელი მასალები ამოღებული უნდა იყოს", _ ამბობს ალთუნაშვილი და დასძენს, რომ მხარის სურვილის შემთხვევაში მზად არის პროცესში ჩაერთოს.
შეგახსენებთ, რომ მომხდართან დაკავშირებით შინაგან საქმეთა სამინისტროში გამოძიება 19-109-ე მუხლით მიმდინარეობს, რაც დამამძიმებელ გარემოებაში განზრახ მკვლელობის მცდელობას გულისხმობს.
