“მეორე მსოფლიო ომისდროინდელი პროპაგანდა” და ახალი ტექნოლოგიები

2016  წლის საპარლამენტო არჩევნებზე წინასაარჩევნო აგიტაციისთვისა და ამომრჩეველთა მისაზიდად საარჩევნო სუბიექტები ახალ-ახალ ტექნოლოგიებს იყენებენ.

რას სთავაზობს ტექნონოლოგიური პროგრესი საარჩევნო სუბიექტებს, უადვილებს თუ არა სოციალური ქსელები კანდიდატებს წინასაარჩევნო კამპანიის წარმოებას და რა ხარვეზები აქვს საარჩევნო კოდექსს აგიტაციის მიმართულებით, – ამ საკითხებზე "გურია ნიუსი" იურისტს და PR ტექნოლოგიის სპეციალისტს ესაუბრა.

როგორც საზოგადოებრივი კომუნიკაციების მართვის სპეციალისტი, არჩილ გამზარდია ამბობს, სოციალური მედიის გამოყენებით პოლიტიკურ სუბიექტებს ამომრჩევლებთან მუშაობის შესაძლებლობების გაფართოების საშუალება მიეცათ.

"რამდენიმე სიახლეა, რაც უშუალოდ ინტერნეტის ეპოქამ წარმოშვა; სოციალური მედიის აქტიური გამოყენება, ღია საკომუნიკაციო სივრცე აქტივისტებთან, ამომრჩევლებთან, ბუნებრივია, პოლიტიკურ სუბიექტებს აძლევს საშუალებას უფრო მეტი იმუშაონ,  სხვა კონტენტზეც იბრძოლონ, დიალოგში შევიდნენ. ასევე საინფორმაციო ნაკადის და იმიჯმეიკინგის კუთხით შეიძლება ბევრი სიახლის შეტანა; საინტერესო შესაძლებლობები ჩნდება სარეკლამო კამპანიის კუთხითაც," _ ამბობს გამზარდია და დასძენს, რომ სოციალურ მედიაში გაკეთებული რეკლამა  ამომრჩეველზე მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს:

"თუმცა, ამას რისკებიც ახლავს და შესაძლოა, ამა თუ იმ სუბიექტმა არასასურველი შედეგებიც მიიღოს. ანუ იმიჯმეიკინგის არასწორად წარმართვას ვგულისხმობ, როდესაც ამა თუ იმ სუბიექტის სასარგებლოდ ტარდება კამპანია და ორმხრივი ურთიერთობისას, შესაბამისი ქცევით არ გამოიხატება," _ აღნიშნავს გამზარდია.

სპეციალისტის შეფასებით, პოლიტიკური ინსტრუმენტების კუთხით, 2016 წლის საპარლამენტო არჩევნები სიახლეებით არ გამოირჩევა და მისივე თქმით, ყოფილი მმართველი გუნდი ისეთ პროპაგანდისტულ მეთოდს იყენებს, რასაც მე-2 მსოფლიო ომის დროს გერმანია იყენებდა:

"პოლიტიკური ინსტრუმენტების კუთხით სიახლეები ნაკლებადაა; პირიქით  ვიტყოდი, რომ ძალიან პროპაგანდისტული მეთოდოლოგიები არსებობს და შესაბამისად, ყოფილი მმართველი გუნდის პროპაგანდაში გამოიყენება მეთოდი, რომელიც  მე-2 მსოფლიო ომში გერმანიამ გამოიყენა, როდესაც  გერმანელები აგებდნენ და საბრძოლო სულის დამუშავების მიზნით, ცრუ რეალობების წარმოდგენით ამბობდნენ,  რომ იგებდნენ ამ ომს.  ამით ხდება ე.წ. საბრძოლო განწყობის და ბუნების ამაღლება".

მისივე თქმით, წინასაარჩევნო კამპანიის დროს ე.წ. ფარული ჩანაწერების გავრცელებაც ამომრჩეველზე გარკვეულწილად ზეგავლენას ახდენს:

"ე.წ. ჩანაწერები იარაღია, რომელიც ამომრჩევლებზე გავლენას ახდენს. ვიღაც იჯერებს, ვიღაც _ არა, თუმცა, ჩანაწერების ეფექტი ძალიან მაღალია,  ისეთ დროსაც, როდესაც მისი შინაარსის მიხედვით მკაფიო სიცრუესთანაც შეიძლება გვქონდეს საქმე", _ აღნიშნავს გამზარდია.

პიარტექნოლოგიის სპეციალისტი ამომრჩეველზე ზეგავლენის მოსახდენ დავიწყებულ მეთოდებზეც ამახვილებს ყურადღებას და ამბობს, რომ წინასაარჩევნო კამპანიაში იუმორისტული პოლიტიკა აღარ გამოიყენება.

"ძალიან ეფექტურია იუმორისტული პოლიტიკაც, რადგან იუმორს ადამიანის ცნობიერება წინააღმდეგობას ვერ უწევს და მოდუნებულია. ერთ დროს  "დარდუბალა" ძალიან კარგად აირეკლა მომხმარებლებზე, თუმცა იგივე ეფექტი "ქერის უბანს" აღარ აქვს. შესაძლოა, ასეთი ეფექტი აღარც მუშაობს,  მაგრამ ზოგადად იუმორის პოლიტიკა აღიარებულია. იგივე ეფექტურობით გამოირჩევა ე.წ. გასართობი შოუები", _ აღნიშნავს გამზარდია და დასძენს, რომ მსოფლიოში აპრობირებული მეთოდები, რომელსაც პოლიტიკოსები აქტიურად იყენებენ, საქართველოში ნაკლებად გამოიყენება და წინასაარჩევნო პერიოდი კარგად მოძველებული მეთოდებით მიმდინარეობს.

მისივე შეფასებით, ქართველი პოლიტიკოსები ამომრჩევლის მოზიდვისთვის ახალი ეფექტების გამოყენებას არც ცდილობენ:

"ამერიკასა და  ევროპაში, სადაც საზოგადოება  პოლიტიკურ ლიდერებს, მათ შეხედულებებსა და მოსაზრებებს უყურებს, მათ ქარიზმას უფრო ღრმად შეისწავლის; რეიტინგები თოქშოუდან თოქშოუმდე იქმნება. ჩვენთან ეს პროცესი, ფაქტობრივად, უკუგდებულია, მიუხედავად იმისა, რომ დებატები იმართება ტელეეთერში, რადიოებში, პრესასა და ბეჭდური მედიაში, ინტერნეტმედიაში;  იბეჭდება შედარებითი მიმოხილვები და ასე შემდეგ, არ იძლევა ისეთ  ეფექტს, როგორც განვითარებულ ქვეყნებში. ამ შემთხვევაში ჩვენი ქვეყანა უფრო პროპაგანდულ მეთოდებზეა აგებული, ვიდრე ამომრჩეველთან ურთიერთობის წინასაარჩევნო ინსტრუმენტებზე," _ ამბობს გამზარდია.

არის თუ არა კანონთან შესაბამისი ის მეთოდები, რომლებსაც პოლიტიკოსები წინასაარჩევნო პერიოდის განმავლობაში იყენებენ და რა ხარვეზები აქვს კანონმდებლობას აგიტაციის კუთხით, ამ საკითხზე  საია-ს საარჩევნო პროექტების კოორდინატორი, იურისტი ირმა პავლიაშვილი "გურია ნიუსთან" საუბრისას აღნიშნავს, რომ კანონმდებლობა დასახვეწია. იგი ტექნოლოგიურ პროგრესზე ამახვილებს ყურადღებას და ამბობს, რომ დაფიქსირდა რამდენიმე შემთხვევა, როდესაც საჯარო მოხელეები უკანონო აგიტაციისთვის სოციალურ ქსელებს აქტიურად იყენებენ:

"ისინი სამუშაო საათებს აგიტაციისთვის აქტიურად იყენებენ და საკუთარი "ფეისბუქის" გვერდებზე სხვადასხვა სააგიტაციო ინფორმაციას აზიარებენ. იყო შემთხვევები, რომ საჯარო მოხელეებს გაზიარებული ჰქონდათ "ქართული ოცნების" ყრილობის ფოტოები, ასევე  კანდიდატის ფოტო წარწერით "ხმა მიეცით"; შესაბამისად, სასამართლოს და საარჩევნო ადმინისტრაციას მივმართეთ. განვმარტავდით, რომ აგიტაცია, ეს არის ნებისმიერი საჯარო მოქმედება, რომელიც ხელს უწყობს ან ხელს უშლის სუბიექტის არჩევას. შესაბამისად, საჯარო მოქმედებად ითვლება, როდესაც პირი აზიარებს ინფორმაციას საჯაროდ, ნებისმიერი დამატებითი სტატუსის გარეშე; თუმცა, სასამართლომ და საარჩევნო ადმინისტრაციამ არ დააკმაყოფილეს ჩვენი განცხადებები და მოთხოვნა, იმ მოტივით, რომ ამ საჯარო მოხელეებს მინაწერების გარეშე ჰქონდათ გაზიარებული ინფორმაცია. სასამართლომ არ ჩათვალა ეს აგიტაციად. მათ თავისი აზრი დამატებით არ ჰქონდათ გამოთქმული, პირდაპირ სურათი ჰქონდათ გაზიარებულიო. ჩვენი განმარტებით ეს არის აგიტაციაა," _ ამბობს პავლიაშვილი.

საია-ს იურისტის შეფასებით, ასევე უკანონო აგიტაციაა, როდესაც უცხო ქვეყნის მოქალაქე სოციალური ქსელის მეშვეობით, ამა თუ იმ პარტიის სასარგებლოდ მოწოდებებს აკეთებს.

როგორც პავლიაშვილი განმარტავს, საარჩევნო კანონმდებლობის მიხედვით, მიხეილ სააკაშვილის მონაწილეობა აგიტაციაში კანონდარღვევაა, თუმცა საარჩევნო ადმინისტრაცია და სასამართლო ამ ფაქტს კანონდარღვევად არ მიიჩნევენ:

"მიხეილ სააკაშვილის მონაწილეობა სააგიტაციო ღონისძიებებში, როდესაც ის "ფეისბუქით" აზიარებს საჯარო შეხვედრებს, ვიდეო მიმართვას და ა.შ., უკანონოა. რამდენიმე დღის წინაც იყო და ახლაც გრძელდება ვიდეოების ტრანსლირება სოციალური ქსელების მეშვეობით, გაზიარება და საჯარო შეხვედრებზე მოქალაქეებისთვის ამის ჩვენება. ჩვენი კანონმდებლობით, უცხო ქვეყნის მოქალაქეებს ეკრძალებათ აგიტაციაში ჩართვა, პოლიტიკური უფლება შეზღუდული აქვთ, რასთან დაკავშირებითაც. მივმართეთ ადმინისტრაციას და სასამართლოსაც, თუმცა ამ შემთხვევაშიც, საარჩევნო ადმინისტრაციამ და სასამართლომ არ გაიზიარეს ჩვენი მოთხოვნა და განმარტეს, რომ რადგან სამართალდარღვევა არ მომხდარა საქართველოს ტერიტორიაზე, მართალია დარღვევაა, მაგრამ პირს ვერ დაეკისრება ამ შემთხვევაში პასუხისმგებლობა. ამ რეგრესულმა განმარტებამ გააჩინა რისკები, რომ მთელ რიგ შემთხვევებში საარჩევნო დარღვევები შესაძლოა გადავიდეს ინტერნეტსივრცეში, გაჩნდეს სხვადასხვა მოწოდებები, მიმართვები და რეალურად ჩვენ ვერ დავიცვათ ვერც საარჩევნო გარემო და  ვერ სუბიექტები უთანაბრო საარჩევნო გარემოსგან და დარღვევებისგან ", _ ამბობს იურისტი.

პავლიაშვილის თქმით, ამ მიმართულებით საარჩევნო კოდექსში მთელი რიგი საკანონმდებლო ცვლილებებია გასახორციელებელი, რომ სხვა დროს ტექნიკური პროგრესიც გაითვალისწინონ და საარჩევნო დარღვევების ბუნებაც:

"სოციალური ქსელების სააგიტაციოდ გამოყენება არის ახალი მეთოდი, რაც ტექნოლოგიურ პროგრესთან ერთად ვითარდება. აქედან გამომდინარე, ვფიქრობთ, მთელი რიგი საკანონმდებლო ცვლილებები უნდა მომზადდეს და შევიდეს საარჩევნო კოდექსში, რომ სხვა დროს გათვალისწინებული იქნეს ტექნოლოგიური პროგრესიც და საარჩევნო დარღვევების ბუნებაც, რადგან ის განსხვავდება სხვა ადმინისტრაციულ დარღვევებისგან. სასამართლომაც და საარჩევნო ადმინისტრაციამაც სხვაგვარად უნდა იმსჯელონ, ბუნდოვანების საფუძველი აღმოფხვრან და დაარეგულირონ მსგავსი ტიპის დარღვევები," _ ამბობს პავლიაშვილი.

სტატია ქვეყნდება პროექტის _ "გაცნობიერებული არჩევანი _ დემოკრატიის ფუნდამენტი" ფარგლებში.

ავტორის/ავტორების მიერ საინფორმაციო მასალაში გამოთქმული მოსაზრება, შესაძლოა, არ გამოხატავდეს ფონდ "ღია საზოგადოება _ საქართველოს" პოზიციას. შესაბამისად, ფონდი არ არის პასუხისმგებელი მასალის შინაარსზე.