“საქართველოში ფასების აღვირახსნილი მატებაა”

ფასების ყოველდღიური ზრდა, რომელიც მოსახლეობის ბიუჯეტს უკვე დიდი ხანია მძიმე ტვირთად დააწვა, ოპოზიციურად განწყობილი პოლიტიკური გაერთიანებების აზრით, შესაძლოა, სოციალური აფეთქების წინაპირობა გახდეს. დამამშვიდებელ პროგნოზს არც ეკონომიკის ექსპერტები აკეთებენ.
ექსპერტი, გია ხუხაშვილი საკუთარ მოსაზრებებს გვიზიარებს, მოვლენების შესაძლო განვითარებაზე გვესაუბრება და ანალიზს უკეთებს ქართულ ეკონომიკაში შექმნილ დღევანდელ ვითარებას.
_ ბატონო გია, პროდუქტებზე და საერთოდ, ყველაფერზე, ფასები ყოველდღიურად იზრდება. თქვენი პროგნოზით, სადამდე გაგრძელდება ეს პროცესი და რა შედეგამდე შეიძლება მიიყვანოს მან ისეთი სუსტი ეკონომიკის მქონე ქვეყანა, როგორიც საქართველოა?
_ სადამდე შეიძლება გაგრძელდეს, ამის პროგნოზირება ცოტა რთულია, რადგან პროდუქტის თვითღირებულება ყალიბდება როგორც პოლიტიკური ისე ეკონომიკური ძალიან ბევრი ფაქტორიდან გამომდინარე.
ფასების ზრდას საქართველოში აქვს თავისი ობიექტური და სუბიექტური კომპონენტი. დავიწყოთ ობიექტურიდან _ მაღალი პოლიტიკური რისკები მთელ მსოფლიოში, გლობალური პოლიტიკის თვალსაზრისით. ეს იწვევს გარკვეულ დაძაბულობას ენერგეტიკულ ბაზარზე, რომელიც ეკონომიკის საბაზისო ელემენტია. ენერგომატარებლებზე ფასების ზრდა ჯაჭვურად იწვევს სხვა ნებისმიერ პროდუქტზე ფასების ზრდას, გამომდინარე იქედან, რომ ნებისმიერი პროდუქტის წარმოებაში ენერგოკომპონენტი მონაწილეობს.
გარდა ამისა, მსოფლიოში სოფლის მეურნეობის პროდუქტების, მარცვლეული კულტურების ძალიან ცუდი მოსავალი იყო, რაც გარკვეულწილად ფასების ზრდის მასტიმულირებელი გახდა. ეს გახლავთ ფასების ზრდის ობიექტური ფაქტორი, მაგრამ საქართველოში ძალიან ძლიერია სუბიექტური ფაქტორი _ ფასების ზრდის შემაკავებელი შიდაელემენტი გახლავთ ჯანსაღი კონკურენცია, რაც ბუნებრივია, ფასებს ნორმალურ დერეფანში ინარჩუნებს. საქართველოში არ არსებობს კონკურენცია. ფაქტობრივად, ყველა სფერო მონოპოლიზირებულია და ამ სიტუაციით ძალიან კარგად სარგებლობენ ეს მონოპოლიები. მათ შეუძლიათ, ნებისმიერი მოგება ჩადონ საქონლის ფასში, ხშირ შემთხვევაში _ ზღვარგადასული. ეს სუბიექტური ელემენტი მონაწილეობს ჩვენს ქვეყანაში ფასების აღვირახსნილ მატებაში. 
ბუნებრივია, დაძაბულობა გლობალურადაც დიდია, მაგრამ თუ ნორმალურ ქვეყნებში პირველადი მოხმარების საგნებზე ფასების ზრდის ინდექსი 5-10%-ის ფარგლებში მერყეობს, საქართველოში 20-30%-ია, რაც თავისთავად გულისხმობს, რომ ეს არამარტო საერთაშორისო კრიზისითაა გამოწვეული, არამედ არაჯანსაღი ეკონომიკური სიტუაციით.
_ თუ ისევ მივუბრუნდებით ობიექტურ ფაქტორს?
_ ობიექტურ ფაქტორთანაც მაქვს ჩემი კითხვები და პრეტენზიები, გამომდინარე იქედან, რომ ეკონომიკური უსაფრთხოებისთვის აუცილებელია, ქვეყანას ჰქონდეს შიდაწარმოება ძირითადი მოხმარების საგნებზე.
_ გარეფაქტორები რატომ მოქმედებს ასე მოჭარბებულად ქართულ ეკონომიკაზე?
_ იმიტომ, რომ ფაქტობრივად ვიქეცით მომხმარებელ ქვეყნად და მთლიანად იმპორტზე ვართ დამოკიდებული. შესაბამისად, ჩვენ ამ ობიექტური ფაქტორების შეჩერების ან შემსუბუქების არანაირი მექანიზმი არ გვაქვს. ეს არის სწორედ ხელისუფლების არასწორი ეკონომიკური პოლიტიკის შედეგი.
_ შეიძლება თუ არა ეს არასწორი პოლიტიკა გახდეს სოციალური აფეთქების მიზეზი, როგორც ამას ხშირად პროგნოზირებენ პოლიტიკოსები?
_ როდესაც საშუალო სტატისტიკური მოქალაქე გაკოტრებულია, ბუნებრივია, ეს სოციალურ რისკებს ძალიან ზრდის და სოციალური აფეთქების შანსიც მაღალია. თუმცა, აქ არის წმინდა სუბიექტური ფაქტორი, რის გამოც მე არ ვფიქრობ, რომ საქართველოში მხოლოდ სოციალური ნიშნით შესაძლებელია დაიწყოს მსგავსი პროცესები, გამომდინარე, ისევ ჩვენი მენტალიტეტიდან _ ქართველი არასოდეს არ გამოვა ქუჩაში მასობრივად იმის გამო, რომ მას შია. მაგრამ, მოიძებნება ნებისმიერი სხვა თემა, რასაც ეს სოციალური თემა მიებმება. მეტსაც გეტყვით _ ნებისმიერი საპროტესტო ტალღის, რევოლუციის დროს, რომელიც სულ სხვა ლოზუნგებით მიმდინარეობდა, იქნებოდა ეს სიტყვის თავისუფლება თუ დემოკრატიული პროცესები, ან ადამიანების უფლებები, ბაზისი ყოველთვის იყო სოციალური ნიშანი. ანუ, ადამიანების უდიდესი ნაწილი ამ სოციალურ სიდუხჭირეს უფრო გამოჰყავდა პოლიტიკური ლოზუნგების ქვეშ, ვიდრე ფასეულობათა ჭიდილს, თუმცა ისინი ეფარებოდნენ ამ ფასეულობების თემას. ეს ცუდი არ არის, მე არ ვუწოდებ ამას უარყოფით თვისებას. რაც შეეხება მოლოდინს, მე ველოდები, რომ წმინდა სოციალური აფეთქება არ მოხდება, მაგრამ ნებისმიერი პოლიტიკური რყევების დროს, სოციალური თემა იქნება არა გაცხადებული, მაგრამ _ წამყვანი.
_ ექსპერტები ქვეყანაში არსებულ ინფლაციას შემაშფოთებელს უწოდებენ. სად უნდა ვეძებოთ, თქვენი აზრით, ამ პროცესის შემაკავებელი ფაქტორი?
_ სამწუხაროდ, ვერ ვხედავ ინფლაციის შემაკავებელ რეალურ ფაქტორებს. თუ ეროვნულ ბანკს აქვს მექანიზმები, ხელისუფლება შეეცდება შეარბილოს ეს პროცესი ადმინისტრაციულად. მაგრამ თუ ეკონომიკაში არ გაჩნდა შეჩერების რეალური სისტემური ფაქტორები, ეროვნული ბანკი ვერ დაიწყებს ფოკუსების ჩატარებას. სისტემური ცვლილებები ეკონომიკაში ჯერ არ ჩანს და მითუმეტეს პრიორიტეტები, რაც ხელისუფლებას აქვს დასახული, ინფლაციურია. იგივე ინფრასტრუქტურული და ტურისტული პროექტები, რაზეც ხშირად გვესაუბრებიან, არის ინფლაციის გამაძლიერებელი და არა შემასუსტებელი.
ამ ყველაფრიდან გამომდინარე, დამამშვიდებელი პროგნოზის გაკეთება არ შემიძლია. მეორეს მხრივ, არ მინდა აპოკალიპტური სურათი დავხატო, მაგრამ სიტუაცია ძალიან რთულია.
პრობლემა საკუთრივ ინფლაციაში არ გახლავთ. პრობლემა არის ის, რომ არ ჩნდება ინფლაციის პარალელურად მოსახლეობის შემოსავლების ინდექსაცია. როდესაც  ეკონომიკა არ გაქვს და არის მაღალი ინფლაცია, სიღარიბის ზღვარს მიღმა ყოველდღიურად უფრო მეტი და მეტი ადამიანი რჩება. ბუნებრივია, ამას ქვეყანა ძალიან მაღალი რისკის ზონაში შეჰყავს.