“საპროცესო გარიგება არის ჩვეულებრივი რეკეტი და ვაჭრობა!”

ამასთან დაკავშირებით “გურია ნიუსი” სისხლის სამართლის პროცესის სპეციალისტს, კავკასიის საერთაშორისო უნივერსიტეტის ლექტორს, საქართველოს ყოფილ მთავარ პროკურორს, საკონსტიტუციო სასამართლოს თავმჯდომარის ყოფილ მოადგილეს,  სამართლის დოქტორს, პროფესორ გია მეფარიშვილს ესაუბრა.

_ ბატონო გია, ბოლო პერიოდში საქართველოში სისხლის სამართლის პროცესში, საპროცესო გარიგების ფორმა დაინერგა. რამდენად მისაღებია ეს ფორმა თქვენთვის?

_ ეს ერთ-ერთი მახინჯი ფორმა და მტკივნეული საკითხია, რომელიც წინა ხელისუფლებამ კანონმდებლობაში დანერგა.

_ როგორც ამბობენ, საპროცესო გარიგების ფორმა ირაკლი ოქრუაშვილის ინიცირებული იყო

_ არა მარტო ოქრუაშვილის. ნუ დავმალავთ, აღვადგინოთ ყველა ის მომქმედი გმირი, რომელიც ამ გადაწყვეტილებას ღებულობდა და რეკლამას უკეთებდა. ზოგი ახლა ოპოზიციაშია, ზოგი არ არის ოპოზიციაში. ზოგი იყო ოპოზიციაში და მერე ციხეში. მოკლედ, მე პერსონალიებზე აღარ ვილაპარაკებ.

_ რა იყო ამ ნორმის შემოტანის აუცილებლობა?

_ეს იყო ჩვეულებრივი რეკეტი, რომელიც მხოლოდ პოლიტიკური ნიშანს იყო მიბმული. სამწუხაროდ, სუბარია ხალხისგან თანხების გამოძალვაზე.  ჩვენ თუ ამ ნორმას შევინარჩუნებთ, ჩნდება  კითხვა, რისთვის არის ის საჭირო?! თუ თქვენ ვინმე გეტყვით, რომ მთელს მსოფლიოში ასეა, მე გეტყვით რომ არსად ასე არ არის და ბრალზე ასეთი ფორმით არსად არ მიმდინარეობს გარიგება, როგორი ფორმითაც  საქართველოში. მე მოვისმინე რამდენიმე გამოსვლა, სადაც საუბარი იყო თითქოს უნდა შევინარჩუნოთ  და გავაკეთილშობილოთ ეს იდეა. მე ვარ მისი კატეგორიული მოწინააღმდეგე, რადგან მიმაჩნია, რომ ეს არის მხოლოდ და მხოლოდ ვაჭრობა.  კორუფციის ლეგალურად შემოტანის შესაძლებლობა სისხლის სამართლის პროცესში. საპროცესო შეთანხმება უნდა გაუქმდეს. არ დაგავიწყდეთ, ეკონომიური ეფექტი აქვს. ერთი წლის განმავლობაში საპროცესო შეთახმებებით ბიუჯეტში 108 მილიონი იყო შემოტანილი. 2010 წელში შედარებით ნაკლები  79 მილიონი. 108 მილიონზეა საუბარი, იფიქრეთ ამაზე. ეს არის საპროცესო შეთანხმებები და საპროცესო შეთანხმების ჯარიმები, რომელიც იყო გამოყენებული.  აუცილებლად უნდა გადაიხედოს სისხლის და სისხლის სამართლის საპროცესო კანონდმებლობა. ის ასეთი მარაზმატიკული ნორმებით არ უნდა იყოს აღსავსე.

_ თქვენს გარდა ამ ნორმის გადახედვის შესახებ, ჯერჯერობით ხმამაღლა არავინ საუბრობს. რატომ?

_ პრესის ფურცლებიდან, 8 წელიწადია, ამაზე ხმამაღლა ვსაუბრობ, რასაც ჩემთვის უსიამოვნების მეტი არაფერი  მოჰქონდა. მქონდა შესაძლებლობა, ტრიბუნაც გამომეყენებინა. მაგრამ,  იცით რა პერიოდიც იყო, ტრიბუნა ეფექტურად ვერ გამოვიყენე. როგორც ჩანს, ჩემი ბრალიც არის და კიდევ იმის ბრალია, რომ მე მომიწია ძალა გამოცლილი პოლიტიკური ძალის წარმომადგენლად ყოფნა, როდესაც შენარჩუნებული ვიყავი პარლამენტში.

დღევანდელი გადასახედიდან მაინტერესებს შევაფასო იმ ადამიანების ,,ღვაწლი”, რომლებმაც ,,დიდი” და ძალიან ცუდი როლი ითამაშეს საქართველოს ისტორიაში. მოსახლეობის დარეკეტების, გაუბედურების, თანხების აღების პროცესში და დღეს რომ იტყვიან, ცხარე ცრემლებს რომ ღვრიან.   განსაკუთრებით მაინტერესებს აჭარაში რაც ჩაატარეს მიწების გადაფორმებებთან დაკავშირებით. ახლა, წინა ხელისუფლების წარმომადგენელი გიზით, მხედევლობაში მაქვს შევარდნაძის მთავრობას რომ უწოდებდნენ ის პერიოდი. მე მთავრობის წევრი არ ვიყავი. მაგრამ, ხელისუფლებაში ვიყავი. ერთი რამე მინდა გითხრათ, არ გამოვრიცხავ რომ გარკვეული ნაწილი სისხლის სამართლებრივი წესით ნამდვილად იმსახურებდა რეპრესიას, ვუშვებ ამ შესაძლებლობას, მაგრამ, შენ ვინმეს ქონება ჩამოართვა და შენ ნათესავებზე გადაანაწილო, ბოდიში ამ აზრს ვერ გავიზიარებ.

სამწუხაროდ, მე მაქვს ეს ინფორმაცია და თქვენც,  გაქვთ ეს ინფორმაცია, სად წავიდა ქონება რომელიც ხალხს ჩამოართვეს? რა ხდება ლილოს ტერმინალებთან დაკავშირებით? ძალიან კარგად იცით, რა ხდება დიღმის ტერიტორიაზე, რა ხდება ტაბახმელაში, რა ხდება კოჯორში. ვიღაც ვიღაცეებს მიწები რომ ჩამოართვეს, სად გადაანაწილეს, ვინ წაიყო? ერთი დაინტერესდეს ვინმე, რიგით მოკვდავს, ან პროფესორს, ან მუშას, ან გლეხს თუ შეხვდა ეს მიწა?

აბა ერთი ყურადღებით ჩახედეთ იმ გვარებს სიდედრებზე და სიმამრებზე რომ არის  გადაფორმებული, ვინ იმალება ამის უკან? თქვენ გინდათ მითხრათ, რომ ამით სოციალური სამართლიანობა იყო უზრუნველყოფილი? ახლა ვიფიქროთ გამოსავალზე, რა ვქნათ? გადაწყვეტილება იქნება მტკივნეული, მაგრამ აუცილებლად მისაღები. ამიტომ, უნდა მოხდეს სამართლიანი პროცესის წარმოება, რომელიც უნდა შეძლოს ახალმა ხელისუფლებამ. მას უნდა ჰქონდეს კარტბლანში და საზოგადებისგან სრული მხარდაჭერა.  იცით რატომ?  არ  განმეორდეს ის რაც მოხდა. დღეს, საქართველოს ხელისუფლებიდან მთავრობის 5 წევრი გაიქცა. თუ იგივეს გააკეთებს ახლი მთავრობა, არჩევნების შემდეგ 10 იქნება გასაქცევი. ეს ყველამ კარგად დავიმახსოვროთ.

_ თქვენს მოსაზრებებთან დაკავშირებით თუ გქონდათ საუბარი პრემიერ მინისტრთან?

_ არა. არც ვიცნობ. მე მქონდა საუბარი რამდენიმე უფლებამოსილ პირთან და საქართველოს პარლამენტის ერთ-ერთი სტრუქტურის ხელმძღვანელთან.  მთავარ პროკურორთან არჩილ კბილაშვილთან და სხვადასხვა პირებთან, მეცნიერებზე მაქვს საუბარი.

_ რას ფიქრობს მთავარი პროკურორი თქვენს წინადადებასთან დაკავშირებით?

_ ბატონო არჩილი კანონშემოქმედებითი საქმიანობით არ არის დაკავებული. ძირითადად, ეს იუსტიციის სამინისტროს პრეროგატივაა. უნდა მომზადდეს საკითხი და  შედგეს შეხვედრა იუსტიციის მინისტრთან, რომელთანც იმედია, არ გაგვიჭირდება ურთიერთობა.

_ თქვენ, როგორც სისხლის სამართლის პროცესისი სპეციალისტს, რამდენად ნორმალურად მიგაჩნიათ ეჭვმიტანილის და დაზარალებულის სტატუსის ამოღება სისხლის სამართლის პროცესიდან?

_ ძალიან კარგი კითხვაა. მე თქვენ მოგიყვებით ერთ-ერთ კონკრეტულ მაგალითს, რომელიც ეხებოდა გიორხელიძის ბრალდების საქმეს.  ალბათ გახსოვთ, რამდენიმე თვის წინ, ქუთაისში გამოუძახეს სასწრაფო დახმარების მანქანას და ექიმს დათხარეს თვალი. სამართალდამცავი ორგანოების აზრით, გაასამართლეს ადამიანი, ვინც დათხარა თვალი.  დაზარალებული იძახის, რომ ის კაცი არ არის მისი თვალის დამთხრელი, მაგრამ გასაჩივრების უფლება მას აღარ აქვს. დაფიქრდით ამაზე. ეს კაცი ახლა დარბის და მჯიღს ირტყამს გულში – იძახის მიშველეთ ხალხო, აგერ არის ჩემი თვალის დამფსებიო. ვერაფერს  იზამს, რადგან კანონი არ აძლევს ამის საშუალებას. პროკურატურა ჩაერევა თუ არა ამ საქმეში, ეს აღარ ვიცი.

ჩვენ ვერ მივიღეთ შეჯიბრობითობის პროცესი. ეჭვმიტანილის და დაზარალებულის სტატუსი ორივე უკანონოდ არის ამოღებული. ეს არის საკანონმდებლო ლაფსუსი. მე დავარქვი ამას საკანონმდებლო დილეტანტიზმი და გაუმართავი საკანონდებლო ცვლილების შედეგი. უბედურებაა ის, რაც გაკეთებულია სისხლში და სისხლის საპროცესო კანონდებლობაში. არა მარტო საღ აზრს, არამედ ელემენტარულ მეცნიერულ მონაცემებს ვერ უძლებს. არადა, უზარმაზრი თანხებია ამ საპროცესო კოდექსის მიღების  გამო ჩამოწერილი. ეს კოდექსი მოწონებული იქნა ძალიან მაღალ დონეზე. მე მხედველობაში მყავს შეერთებული შტატების ვიცე–პრეზიდენტი და საგარეო საქმეთა მინისტრი, ანუ სახელმწიფო მდივანი. არ ვიცი მათ წაკითხული ჰქონდათ თუ არა სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსი და ქართული სისხლის სამართლის კანონდებლობა, როცა ასეთ მაღალ შეფასებას აძლევდნენ.  მაგრამ, მე ასე არ ვფიქრობ. ხომ ხედავთ, ჩემი  მოსაზრება ამერიკის უმაღლესი თანამდებობის პირებთან  კონფლიქტში შედის.

საწრაფოდ არის შესაქმენლი სამართლებრივი კომისია. ეს კომისია 1993 წელს შეიქმნა და ძალიან დიდი სამუშაოები ჩაატარა. დაიშალა საბჭოთა კავშირი, უცებ გაგვეღვიძა და თავი ამოვყავით სრულიად ახალ სამყაროში.

_ საკანონმდებლო ორგანო თქვენს იდეას დაუჭერს მხარს?

_ ყველაფრის თავი და ბოლო არის პოლიტიკური ნება. თუ პოლიტიკური ნება არ იქნა, არაფერი  გამოვა. მოდით, ყველაფერს რეალურად შევხედოთ. თუ პოლიტიკური ნება არ იქნება, არც არავინ დაინტერესდება. ამისთვის არსებობს მეცნიერება, ამისთვის არსებობთ თქვენც,  რათა ეს ინფორმაცია მიიტანოთ, განავრცოთ და საზოგადებამ გარკვეული პოზიცია ჩამოაყალიბოს და იცოდეს, რაზეა საუბარი.