ქუჩაში შეიძლება შევხვდეთ მიუსაფარ ძაღლებს,რომლებზეც უარი თქვეს ან მიატოვეს თავიანთმა მეპატრონეებმა, ან შეიძლება ისეთებს, რომლებსაც არასდროს ჰყოლიათ პატრონი.
ასეთ ცხოველებს დედაქალაქის ყველა უბანში ვხვდებით და მათ მიმართ ადამიანების დამოკიდებულება განსხვავებულია. მიუსაფარი ძაღლების უმეტესობას ყურზე ყვითელი საჭდე აქვს, რაც ნიშავს, რომ ცხოველს ჩატარებული აქვს სქესის მიხედვით სტერილიზაცია ან კასტრაცია, ანუ გამრავლება აღარ შეუძლია და ასევე, ცოფზე აცრილია, მაგრამ ცოფზე ერთხელ აცრა ცხოველისთვის საკმარისი არ არის და ყოველ წელს საჭიროა გამეორება.
მას შემდეგ, რაც ბოლო ერთი თვის განმავლობაში, დედაქალაქში ცოფის ვირუსის მეორე შემთხვევა დაფიქსირდა „გურია ნიუსი“ ცხოველთა მონიტორინგის სააგენტოს დირექტორს, ვახტანგ ლომჯარიას დაუკავშირდა და სცადა, გაერკვია რამდენი მიუსაფარი ძაღლია თბილისში, რა არის ცოფის ნიშნები, რას უნდა მივაქციოთ ყურადღება, რა შემთხვევაში გადადის ცოფი ცხოველიდან ადამიანზე და რა მდგომარეობაა დედაქალაქში.
როგორც ვახტანგ ლომჯარია ამბობს, ცხოველთა აღრიცხვა 2015 წლის შემდეგ აღარ ჩატარებულა, წელს დაგეგმილი იყო, მაგრამ პანდემიამ გეგმას ხელი შეუშალა და შესაბამისად, ამ დროისთვის უცნობია რამდენი მიუსაფარი ძაღლია დედაქალაქში.
„2015 წელს ჩატარდა თბილისში მიუსაფარი ძაღლების აღრიცხვა და დადგინდა, რომ 43 000 ძაღლი იყო თბილისში. მიმდინარე წლის გაზაფხულზე ვაპირებდით კვლევის ჩატარებას, დაწყებული გვქონდა მოსამზადებელი სამუშაოები, მაგრამ პანდემიის გამო გეგმები შეიცვალა და დროებით გადავდეთ ამ ყველაფრის გაკეთება.
ძალიან ბევრი ძაღლია. ამ პროცესების შესაფერხებლად ვმუშაობთ. ყოველ წელს კეთდება ათასობით ოპერაცია, რომელიც ცხოველებს გამრავლების საშუალებას უზღუდავს. რაც შეეხება ცოფს, ამ დროისთვის საგანგაშო არაფერია. მსგავსი სურათი გვქონდა სხვა პერიოდებში, თუმცა წლების განმავლობაში თუ დავაკვირდებით, ცოფი არის ძალიან შემცირებული საქართველოში, როგორც ცხოველებში, ასევე, ადამიანებში. 1996 წელს ცოფით დაიღუპა 21 ადამიანი ქვეყანაში. 96-იდან 2007 წლამდე საშუალოდ 10 ადამიანამადე იღუპებოდა, შემდეგ იყო პერიოდი, როცა 5-ამდე შემცირდა. ამას უკვე მოჰყვა პერიოდი, როცა ცოფი ადამიანში არ დაფიქსრებულა, ბოლო სამ წელში სულ სამი შემთხვევა გვქონდა.
თუ ცხოველებში ადრე 100-ზე მეტი შემთხვევა ფიქსირდებოდა, ახლა 30-40-ის ფარგლებშია ქვეყნის მასშტაბით; თბილისში ბოლო 2-3 წელია 5-10-მდე მაჩვენებელი გვიფიქსირდება ხოლმე და წელსაც, სამწუხაროა, რომ დაფიქსირდა, თუმცა, პანიკის საფუძველი არ გვაქვს. უნდა ვიყოთ ფრთხილად, უნდა ვიცოდეთ რომ შემთხვევების უმეტესად გადადის ძაღლთან ახლო ურთიერთობიდან, ძალიან ხშირად ტყეებში ნადირობის დროს, თუ აცრილი არ არის ცხოველი, არის ძალიან დაუცველი. უნდა მოვუწოდო ყველას, რომ საკუთარი ცხოველები აცრან ყოველ წელს და არ შეიძლება ფიქრი, რომ მე ეს არ დამემართება. სამწუხაროდ, ვართ იმ 150 ქვეყანას შორის, სადაც ცოფი ფიქსირდება. დღესაც კი ცოფისგან, დაახლოებით, 50-70 ათასის ფარგლებში ადამიანი იღუპება, უმეტესად აზიის და აფრიკის ქვეყნებში. ყოველ 9 წუთში 1 ადამიანი. გაეროს პოლიტიკაა, რომ 2030 წლისთვის არცერთი ადამიანი არ დაიღუპოს ცოფისგან და ჩვენ ამ ყველაფერში ჩვენი წვლილი უნდა შევიტანოთ. არსებობს კანონი, რომელიც არეგულირებს ცოფის პრევენციას და საკარანტინო ღონისძიებებს ცოფის კერებში“,_ამბობს ლომჯარია.
რაც შეეხება ცოფს, ცხოველთა მონიტორინგის სააგენტოს დირექტორი ამბობს, რომ ავადმყოფობის ფარული პერიოდი თვეების განმავლობაში მიმდინარეობს და ზოგჯერ ერთ წლამდეც კი შეიძლება გაგრძელდეს.
„რაც შეეხება ცოფს, მისი ინკუბაცია შეიძლება თვეების განმავლობაში, 3-დან 6-თვემდე პერიოდს მოიცავდეს, თუმცა, შეიძლება ძალიან მალე მოხდეს ინკუბაცია. დაფიქსირებულა შემთხვევები, როცა ინკუბაციის პერიოდი წელზე მეტიც გაგრძელებულა. სტანდარტულად არის 55 დღემდე. ცოფის სინდრომებში შეიძლება გამოიხატებოდეს, ჰიდროფობიაში, აეროფობიასა ან კიდურების პარალიზებაში, რომლის დროსაც უნდა მივმართოთ ექიმ რაბიოლოგს; ქუჩის შემთხვევაში, ცხოველთა მონიტორინგი გამოვიძახოთ, მოვახდინოთ ძაღლის იზოლაცია და დაკვირვება. ცოფის გადაცემის მიზეზი შეიძლება გახდეს დადორბვლა, კბენა, დაკაწვრა.
ნებისმიერი თბილსისხლიანი არის ცოფის ამთვისებელი. შესაბამისად, უნდა ვიცოდეთ, რომელ ცხოველს რა პერიოდულობით უკეთდება აცრები. განსაკუთრებით მოწყვლადები არიან ბავშვები. ამიტომ მნიშვნელოვანია შვილების ინფორმირება სკოლასა თუ საბავშვო ბაღში. ბავშვებს ეშინიათ, რომ მშობლები დასჯიან ან ეშინიათ ნემსის, რომ მერე აცრებს გაუკეთებენ, მაგრამ უნდა ვიცოდეთ, რომ ყველაზე საშიშ დაავადებასთან გვაქვს საქმე და ცოფით სიკვდილი არის ერთ-ერთი საშინელება, რაც კი შეიძლება ადამიანს დაემართოს. ეს რომ არ მოხდეს, ყველაფერს აკეთებს სახელმწიფო. სწორედ ამ სახელმწიფო პოლიტიკის შედეგია ცოფის შემთხვევების მკვეთრი შემცირება“,_ აღნიშნავს ლომჯარია.
ცხოველთა მონიტორინგის სააგენტოს დირექტორი ჩვენთან საუბრისას აღნიშნავს, რომ აუცილებელია ცხოველების მიმკედებლებმა, ეზოში ამხანაგობების თავმჯდომარეებმა აწარმოონ აღრიცხვა, თუ როდის ჩაუტარდა ბოლოს აცრა ამა თუ იმ მიკედლებულ ძაღლს ცოფზე.
ლომჯარიას თქმით, ცხოველებს ყურზე უკეთდებათ საჭდე, რაც ნიშნავს რომ მას ჩაუტარდა ოპერაცია სქესის მიხედვით, ძუს სტერილიზაცია, ხვადს კასტრაცია, ცოფზე ვაქცინაცია, მაგრამ ეს არ ნიშავს, რომ ცხოველი დაცულია ცოფისგან.
„ყოველ წელს უნდა გაკეთდეს ცოფზე აცრა. ყველა მიმკედლებელს, ეზოში ამხანაგობების თავმჯდომარეებს ვთხოვთ, რომ მოინიშნონ კალენდარში მათ მიერ მიკედლებული თვინიერი ცხოველი როდის იყო აცრილი, რომ ერთი წლის შემდეგ ისევ მოგვმართონ და ჩვენ გავუკეთოთ აცრა. ერთჯერადად აცრა არ ნიშნავს, რომ ცხოველი მთელი ცხოვრება არის დაცული ცოფის რისკისგან“, _ ამბობს ლომჯარია და განმარტავს, რომ თუ ცხოველმა დაგვკბინა აუცილებელია ექიმთან ვიზიტამდე ნაკბენის საპნითა და გამდინარე წყლით ჩამობანა. ასევე, აუცილებელია ცხოველის იზოლირება 10 დღის განმავლობაში, თუ საჭდე აქვს ინფორმაციის გაგება, როდის იყო აცრილი ეს ცხოველი ცოფზე და ექიმი რაბიოლოგისთვის მიმართვა.
