საქართველოს დემოკრატიულმა ინიციატივამ (GDI) მოამზადა ანგარიში 2023 წლის განმავლობაში ქართული მართლმსაჯულების სისტემაში მიმდინარე მოვლენების შესახებ.
“ანგარიშში თემატურადაა განხილული 2023 წლის განმავლობაში ქართული მართლმსაჯულების სისტემაში განვითარებული მოვლენები, როგორც სასამართლო რეფორმის, ასევე იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს საქმიანობის ფარგლებში.
ანგარიშში შესაბამისი თავები ეთმობა ვენეციის კომისიისა და ევროპული კომისიის დასკვნებს სასამართლო რეფორმის შესახებ, ასევე მოსამართლეთა სანქცირებას, მართლმსაჯულების სისტემაში საკვანძო პოზიციებზე საზოგადოებისთვის ნაცნობი სახეების დაბრუნებას, იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს საქმიანობასა და მის მიერ მიღებულ მნიშვნელოვან გადაწყვეტილებებს.
საქართველოს ევროინტეგრაციის გზაზე პრიორიტეტულ საკითხს წარმოადგენს ეფექტური მართლმსაჯულების რეფორმის ჩატარება, რაც ევრო კომისიის ერთ-ერთი მთავარი დათქმაა. შესაბამისად, 2023 წელი გამორჩეული იყო სასამართლო სისტემაში საკანონმდებლო ცვლილებების კუთხით. სამწუხაროდ, საკანონმდებლო პროცესი არ იყო ინკლუზიური. ცვლილებათა ძირითადი ნაწილი არ პასუხობდა მართლმსაჯულების მთავარ გამოწვევებს. ევროპული კომისიის დასკვნის თანახმად საერთო ჯამში საქართველოს ამ მიმართულებით შეზღუდული პროგრესი აქვს. სტრატეგია და სამოქმედო გეგმა არ ითვალისწინებს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს ყოვლისმომცველ რეფორმას.
მართლმსაჯულების სისტემაში არსებულ პრობლემებზე მიუთითებს ასევე აშშ-ს სახელმწიფო დეპარტამენტის მიერ მიღებული გადაწყვეტილება სამი მოქმედი და ერთი ყოფილი მოსამართლის სანქცირების შესახებ. თითოეული მათგანი მნიშვნელოვანი გავლენით სარგებლობს მართლმსაჯულების სისტემაში და წარმოადგენს მოსამართლეთა გავლენიანი ჯგუფის ბირთვს. მმართველმა პოლოტიკურმა ძალამ სანქციების დადების შემდგომაც განაგრძო აღნიშნულ პირების მხარდაჭერა და საგამოძიებო კომისიის შექმნის პროცედურა სამჯერ ჩააგდო.
“კლანის” გავლენებზე მიუთითებს დამოუკიდებელი ინსპექტორის, იუსტიციის უმაღლესი სკოლის დამოუკიდებელი საბჭოსა და საპროკურორო საბჭოს წევრთა დანიშვნა. ასევე, იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს 5 ახალი არამოსამართლე წევრის დანიშვნა, რომელიც მნიშნელოვანი პოლიტიკური დაძაბულობის ფონზე ჩატარდა და კრიტიკის საგანი გახდა როგორც ოპოზიციური პარტიების, ასევე სამოქალაქო სექტორის მხრიდან.
2023 წელს სასამართლო სისტემას შეემატა 1 ახალი მოსამართლე, ხოლო 33 უვადოდ, კანონით დადგენილი ასაკის მიღწევამდე გადაინიშნა. უპრეცედენტო შემთხვევა დაფიქსირდა მოსამართლე ნინო გიორგაძის შემთხვევაში. იგი ერთადერთი მოსამართლეა რომელსაც გამოსაცდელი ვადის ამოწურვის შემდგომ უვადოდ განწესებაზე უარი ეთქვა. მართლმსაჯულების სისტემაში არსებული პრობლემები აჩენს დასაბუთებულ ეჭვს იმის თაობაზე, რომ გადაწყვეტილების მიღება არ მომხდარა კანონის საფუძველზე.
2022 წლის მსგავსად 2023 წელსაც იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს სხდომები მიმდინარეობდა ქაოტურად. საერთო ჯამში წლის განმავლობაში საბჭოს სხდომა 71-ჯერ გამოცხადდა (70 შემთხევაში საბჭომ დაარღვია სხდომის ჩატარების შესახებ ინფორმაციის დროულად გამოქვეყნების ვალდებულება), აქედან მხოლოდ 33 სხდომა ჩატარდა. თითქმის ყველა სხდომა ჩატარდა მნიშვნელოვანი დაგვიანებით. უკანასკნელ თვეებში ასევე გახშირდა სხდომათა არასამუშაო საათებში ჩატარების პრაქტიკა”,_ აღნიშნულია ანგარიშში.
