სომხეთმა და აზერბაიჯანმა მიმდინარე წლის მარტში დაადასტურეს მზადყოფნა ორმხრივი სამშვიდობო შეთანხმების ხელმოწერისთვის. Gnomon Wise-ი წერს, რომ ორ ქვეყანას შორის შეთანხმების ხელმოწერა სამხრეთ კავკასიისთვის გარდამტეხი იქნება.
შეთანხმების ხელმოწერა ცხადია გავლენას მოახდენს საქართველოზე. კერძოდ, Gnomon Wise-ის კვლევის თანახმად, გრძელვადიან პერიოდში, რეგიონში მეტი მშვიდობა და სტაბილურობა საქართველოს ეკონომიკის ზრდასა და ინვესტიციების მოზიდვაზე დადებითად აისახება.
თუმცა, კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი საკითხია „ზანგეზურის დერეფნის“ გახსნა, რა შემთხვევაშიც საქართველო შესაძლოა, ეკონომიკურად არამომგებიან მდგომარეობაში აღმოჩნდეს და მისი სატრანზიტო მნიშვნელობა შეამციროს.
ამჯერად, თურქეთის სახელმწიფო რკინიგზის გენერალური დირექტორი უფუკ იალჩინი „ზანგეზურის დერეფანს“ ბაქო-თბილისი-ყარსის რკინიგზის ალტერნატივად არ მიიჩნევს. ამგვარი პოზიცია აქვს აზერბაიჯანსაც – პრეზიდენტ ილჰამ ალიევის თანახმად, „ზანგეზურის დერეფნის“ პოტენციური ამოქმედება, არსებულ სარკინიგზო მარშრუტთან ერთად, დამატებითი შესაძლებლობა იქნება სატვირთო მიმოსვლის გასაზრდელად, ასევე, დიდ მნიშვნელობას ანიჭებს აზერბაიჯანის გავლით ტვირთების ტრანსპორტირებას საქართველოს საზღვაო პორტებით.
მიუხედავად ამგვარი განცხადებებისა, თუ საქართველოში პოლიტიკური მდგომარეობა კიდევ უფრო არასტაბილური გახდა და შავი ზღვის პორტების მაქსიმალურად ათვისება არ მოხდა, საქართველო შესაძლოა, ევროპა-აზიის დამაკავშირებელი სატრანსპორტო ქსელებიდან ნაწილობრივ გამოირიცხოს“, – აღნიშნულია კვლევითი ორგანიზაციის ანალიზში.
რა პირობებში განიხილავენ მხარეები „ზანგეზურის დერეფნის“ გახსნას
„სომხეთი დერეფნის გახსნას მხოლოდ სომხური სასაზღვრო კონტროლის პირობებში განიხილავს, რასაც აზერბაიჯანი არ ეთანხმება. დერეფნის გახსნა არ შედის არც ირანის ინტერესებში. ამჟამად აზერბაიჯანის სხვა რეგიონიდან ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკამდე გზა ირანზე გავლით მიდის.
სატრანსპორტო კავშირის აღდგენის შემთხვევაში, თეირანი ფიქრობს, რომ ირანს აზია-ევროპის დამაკავშირებელი სატრანსპორტო ქსელის მიღმა ტოვებს, რადგან აზერბაიჯანი დასავლეთთან დაკავშირებას ირანზე გავლის გარეშე მოახერხებს.
ასევე, ირანი ფიქრობს, რომ დერეფნის გახსნა ემთხვევა NATO-სა და თურქეთის სტრატეგიას, გაიმტკიცონ თავიანთი პოზიციები რეგიონში, რაც ეწინააღმდეგება ირანის ეროვნულ ინტერესებს“, – აღნიშნულია კვლევაში.
„თურქეთთან ურთიერთობების ნორმალიზება შეამცირებს სომხეთის რუსეთზე ენერგო-ეკონომიკურ დამოკიდებულებას“
„რაც შეეხება თურქეთს, აზერბაიჯანის სტრატეგიულ მოკავშირეს, ის მხარს უჭერს როგორც სამშვიდობო შეთანხმებას, ისე აზერბაიჯანის დასავლეთ რეგიონებსა და ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკას შორის დამაკავშირებელი სატრანსპორტო ქსელის გახსნას. ერდოღანი დერეფნის გახსნას თურქეთისთვის სტრატეგიულ საკითხად მიიჩნევს, რადგან ის საშუალებას აძლევს, აზერბაიჯანის მთელ ტერიტორიასთან პირდაპირი სატრანსპორტო კავშირი გაუჩნდეს.
სომხეთისთვის საზღვრის გახსნა მეზობელ ქვეყანასთან ათწლეულოვანი იზოლაციის დასასრულს ნიშნავს. თურქეთის სახით, მას ახალი სავაჭრო პარტნიორი გაუჩნდება, რომელიც მის ეკონომიკურ მდგომარეობაზე დადებითად იმოქმედებს, ასევე, მიიღებს წვდომას დასავლეთისკენ სატრანსპორტო ქსელებზე, რომლებიც აქამდე ჩაკეტილი ჰქონდა.
რაც შეეხება თურქეთს, სომხეთთან საზღვრების გახსნა მისთვისაც ხელსაყრელია, რადგან ეს სამხრეთ კავკასიის რეგიონში პოლიტიკური სტაბილურობის საწინდარი იქნება, რაც თურქეთს საშუალებას მისცემს, თავისი ინტერესები უფრო წინ წამოსწიოს და შეამციროს რუსეთის გავლენა რეგიონის პოლიტიკაზე“, – ვკითხულობთ Gnomon Wise-ის ანალიზში.
წყარო: bpn
