ბოლო წლების განმავლობაში, სოფლის მეურნეობის სამინისტროს წარმომადგენლებისგან რამდენჯერმე გაჟღერდა ინფორმაცია ტუნგის მცენარის რეაბილიტაციის შესახებ, რომლის ნაყოფისგან მიღებულ ზეთს მრეწველობაში უდიდესი გამოყენება ჰქონდა. ის, თითქმის, შეუცვლელად იყო მიჩნეული მანქანათმშენებლობაში და მაღალხარისხოვან ზეთს წარმოადგენდა ასევე საღებავების და ლაქებისთვის.
კომუნისტურ ეპოქაში, გურიასა და აჭარაში, ეს კულტურა გაშენებული იყო და მოსახლეობის ეკონომიკურ ყოფას, ჩაისთან ერთად, მნიშვნელოვნად აძლიერებდა.
გურიაში მას დღესაც ტუნგოს ეძახიან. აქა-იქ შემორჩენილია ტუნგის ხეები, ძირითადად კი, მოსახლეობამ ის ჩაის მსგავსად, აჩეხა და ამოძირკვა.
როგორ უნდა მოიქცეს მოსახლეობა, რომ მოხდეს ტუნგის კულტურის რეაბილიტაცია?
“მისი ზრდა -განვითარება დიდად არის დამოკიდებული გადარგვის ვადებზე, ამ ყველაფერს ჩვენ საგანგებოდ ვსწავლობდით და შედეგიც იყო”, _ გვეუბნება გამოცდილი აგრონომი ელდარ თავაძე.
მისი განმარტებით, ტუნგის ნერგების, როგორც ყინვაგამძლე ხეხილოვნის გადარგვა, შემოდგომით და ნაწილობრივ ზამთარშიც შეიძლება. მ დროს სუბტროპიკულ რაიონებში ნიადაგი საკმაო სითბოთი გამოირჩევა და ადრიან გაზაფხულთან შედარებით, მცენარის ფესვების ზრდა გრძელდება შემოდგომა-ზამთრის პერიოდშიც.
აგროწესების მიხედვით, თავდაპირველად ტუნგის დარგვას აწარმოებდნენ ვეგეტაციის დაწყებამდე, პირველი მარტიდან პირველ აპრილამდე, ზამთრის განმავლობაში კი ნერგებს ფარდულში ინახავდნენ. შემდეგ მეცნიერთა ფართო წრეებში დადგინდა, რომ ფარდულებში შენახვამ არ გამოიღო კარგი შედეგი _ ზამთრის შემდეგ ნერგები უფრო დასუსტებულ მდგომარეობაში აღმოჩნდა. საგაზაფხულო დარგვის ერთ-ერთი უარყოფითი მხარე ისიც აღმოჩნდა, რომ გურიის პირობებში გაზაფხულზეც იცის გვალვები და სჭირდებოდა ხშირი მორწყვა, რაც ვეგეტაციას აგვიანებდა.
ტუნგის ერთწლიანი ნერგების გადარგვა საუკეთესო აღმოჩნდა შემოდგომა-ზამთრის პერიოდში _ ამ დროს ისინი ხასიათდებიან ინტენსიური ზრდით.
ტუნგის მცენარე ვეგეტაციას, ძირითადად, ოქტომბერში ამთავრებს. საუკეთესო შედეგიც ამიტომ მიღებული იყო შემოდგომაზე დარგვის დროს. ამ დროს ტუნგის მიწისზედა ნაწილები მოსვენებით მდგომარეობაშია, რაც ძალზე მნიშვნელოვანია მრავალწლიან მცენარეთა გახარებისთვის.
ამავე დროს, ამ პერიოდში ნიადაგი თბილია და საუკეთესო პირობებია მცენარის დაფესვიანებისთვის და ნიადაგთან შეერთებისთვის.
ტუნგის დარგვის შემოდგომის ვადას იმიტომაც აქვს უპირატესობა, რომ მცენარე ასწრებს ნიადაგთან შეგუებას სიცივეების დაწყებამდე.
თუ რაიმე მიზეზის გამო, შემოდგომაზე ვერ მოხერხდა ტუნგის ნერგების გადარგვა, გამონაკლის შემთხვევაში, შესაძლოა, მარტში დაირგოს.
მრავალი დაკვირვების შედეგად დადგენილია, რომ ტუნგის გაშენების უკეთეს დროდ ითვლება ოქტომბერ-ნოემბრის პერიოდი. ამ ვადებში დარგული ნერგების გახარების პროცენტული მაჩვენებელი 91-94%-ს აღწევდა, ხოლო შემდეგ თვეებში თანდათან კლებულობდა და მაისში 72%-ზე დადგა.
შემოდგომაზე დარგული ნერგები ასევე, პირველი სავეგეტაციო სეზონის განმავლობაში, ივითარებენ გვერდით ტოტებს. მაშინ, როცა გაზაფხულის ნარგავები გვერდით განტოტვას არ იძლევა.
ტუნგის კულტურის რეაბილიტაციის შემთხვევაში, ჩვენს მოსახლეობას, აღნიშნული მეთოდით და ასევე მაღალკვალიფიციურ მეცნიერთა დახმარებით, რომელთა საკმაო ნაწილი დღეს ცოცხალია, საშუალება და გასაქანი მიეცემა, სწორად და მოტივირებულად გააშენოს დიდი სამრეწველო მნიშვნელობის მქონე ეს ძვირფასი კულტურა.
