საზოგადოებრივი დავის საგანი ამ მუხლის პირველი პუნქტი გახდა, რომლის მიხედვითაც, დარღვევად დაკვალიფიცირდება “რელიგიური სიწმინდეების, რელიგიური ორგანიზაციის, ღვთისმსახურის ან მორწმუნის მიმართ სიძულვილის საჯაროდ გამოხატვა ან/და სხვაგვარი დამამცირებელი ქმედება, რაც მიზნად ისახავს მორწმუნეთა რელიგიური გრძნობების შეურაცხყოფას”.
ცვლილებების პროექტის მიხედვით, ამ მუხლის დარღვევა გამოიწვევს დაჯარიმებას 300-დან 500 ლარამდე, ხოლო აღნიშნული მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული ქმედება, ჩადენილი განმეორებით წლის განმავლობაში გამოიწვევს დაჯარიმებას 1000-დან 1500 ლარამდე ან/და ადმინისტრაციულ პატიმრობას 15 დღემდე ვადით.
ამასთან დაკავშირებით პარლამენტს განცხადებით არაერთმა ორგანიზაციამ მიმართა და მოუწოდა, რომ აღნიშნული სახით კანონი არ მიიღონ.
ადამიანის უფლებების სწავლებისა და მონიტორინგის ცენტრის წარმომადგენელი, იურისტი თამთა მიქელაძე აცხადებს, რომ მთავრობის მიერ წარმოდგენილი საკანონმდებლო ინიციატივა, რომელიც რელიგიური გრძნობების შეურაცხყოფისთვის ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობის დაწესებას ითვალისწინებს, წინააღმდეგობაში მოდის გამოხატვის თავისუფლების დადგენილ საერთაშორისო და ეროვნულ სტანდარტებთან.
“გამოხატვის თავისუფლების საერთაშორისო სტანდარტი ადგენს, რომ გამოხატვის თავისუფლებით დაცულია არამარტო ის საჯარო გამოხატვა, რომელიც სასიამოვნოა ყველასთვის, არამედ ისეთი გამოხატვაც, რომელიც შესაძლოა შოკისმომგვრელი და გამაღიზიანებელი იყოს სხვა ადამიანებისთვის. ამასთან, როდესაც ადმიანის უფლებათა სასამართლო რელიგიის თავისუფლებასა და გამოხატვის თავისუფლებას შორის კონფლიქტზე მსჯელობს, მიუთითებს – როდესაც შენ კონკრეტული რელიგიის პრაქტიკას მიჰყვები, ისიც უნდა დაუშვა რომ ვიღაც შესაძლოა კრიტიკულად იყოს მომართული შენი რწმენის მიმართ და გამოხატვის თავისუფლებით დაცულია კონკრეტული რელიგიის მიმართ მტრული დოქტრინის პროპაგანდაც კი. ანუ ამ შემთხვევაშიც კი, სასამართლო თვლის, რომ გამოხატვის თავისუფლება არ უნდა შეიზღუდოს.
სამწუხაროდ, ინიცირებულ კანონპროექტში არსებული ჩანაწერი ზღუდავს ნებისმიერ საჯარო გამოხატვას,” _ ამბობს იურისტი.
როგორც მიქელაძე ამბობს, აღნიშნული ჩანაწერის მიხედვით, არ არსებობს სტანდარტი, რომლითაც მკაფიოდ გამოიკვეთებოდა, თუ რა სახის ქმედება შეიძლება ჩაითვალოს რელიგიური გრძნობების შეურაცხყოფად. ამდენად, თუ ვინმე სუბიექტურად ჩათვლის, რომ ნებისმიერი საჯარო გამოხატვა, მათ შორის სოციალურ ქსელში იქნება ეს თუ ლიტერატურაში, მისი რელიგიური გრძნობების შეურაცხყოფას ახდენს, ის ადმინისტრაციულ სამართალდამრღვევად ჩაითვლება და დაჯარიმდება.
“ანუ მაგალითისთვის, თუ თქვენ სოციალურ ქსელში გამოხატეთ თქვენი სუბიექტური აზრი, რომელიც ვიღაცის ასევე, სუბიექტური აზრით, მისი რელიგიური გრძნობების შეურაცხმყოფელი აღმოჩნდა და მან ამის შესახებ განაცხადა, შესაძლოა ეს ნორმა თქვენს წინააღდეგ იქნას გამოყენებული და დაგეკისროთ ჯარიმა,” _ ამბობს მიქელაძე.
მისივე თქმით, თავიდან იყო მოსაზრება, თითქოს ეს რელიგიური უმცირესობების სასარგებლო ჩანაწერი იყო. თუმცა, მიქელაძის განცხადებით, ჩანაწერის ასეთი განმარტება არაა სწორი.
“ამ ნორმის ადრესატები ყველა რელიგიური ჯგუფია, მათ შორის დომინანტი ჯგუფიც და ალბათ, კონტექსტის გათვალისწინებითმ, თუნდაც, 17 მაისის მოვლენებისა და ასევე, რელიგიური კონფლიქტის შემდეგ იყო საუბარი, რომ ეკლესიის კრიტიკის აღსაკვეთად სამართლებრივი ზომების მიღებაა საჭირო. თითქოს ამის მცდელობაა, რომ სამართლებრივ ჩარჩოში ამგვარად მოაქციონ და შეზღუდონ გამოხატვა,” _ უთხრა მიქელაძემ “გურია ნიუსს”.
საზოგადოებრივი კომუნიკაციების მართვის სპეციალისტ არჩილ გამზარდიასთვის მიუღებელია იმ პირთა თუ არასამთავრობო ორგანიზაციათა პოზიცია, რომელიც ანტაგონისტურად აფასებს რელიგიური გრძნობების შელახვასთან დაკავშირებულ სიმბოლურად დამაჯარიმებელ კანონპროექტს.
“ამ კანონის მიხედვით, თანაბარ საზომში ხვდება როგორც ქრისტიანების, ისევე არაქრისტიანების ქცევის წესი და ნორმა. ეს კი საქართველოს სხვადასხვა აღმსარებლობის მქონე მოქალაქეებს ერთმანეთის შეცდომებისგან დაიცავს. სახელმწიფო გახდება მცირედი გარანტი, რომელიც მოქალაქეების რელიგიური გრძნობების დაცვასა და მათ უფლებებზე იზრუნებს.
ვფიქრობ, ამ კანონის გამპროტესტებელ ფსევდოტოლერანტთა მხრიდან საქმე გვაქვს ტიპურ აფიორასთან, როდესაც ერთი მხრივ, ამგვარი ორგანიზაციების მხრიდან ცრუდ გამოხატულ ფსევდოუფლებადამცველობას ააშკარავებს. საქმე ისაა, რომ ჩვენი ფსევდოუფლებადამცველი ორგანიზაციები, საუბრობენ რა მუდმივად არაქრისტიანი მოსახლეობის უფლებების დაცვაზე, იმთავითვე ეწინააღმდეგებიან მათი უფლებების დაცვის მექანიზმების სახელმწიფოებრივად შემუშავებას. საქმეც ესაა – რაც ნაკლები მიზეზი იქნება პირადი უხერხულობებისათვის და სახელმწიფო მოქალაქეთა ქცევის წესებს განსაზღვრავს, მით უფრო ნაკლებად მოითბობენ ხელს ჩვენი ფსევდოუფლებადამცველები, რომლებსაც სინამდვილეში სრულიადაც არ აწყობთ იმ ჯგუფების უფლებების დაცვა სახელმწიფოსგან, რომელზედაც თავადვე აყენებენ სერიოზულ ინტერესებს და მათი ინტერესების სათავისოდ კომერციალიზაციას ეწევიან.
ვფიქრობ, ამგვარ ორგანიზაციათა განცხადებები შესაბამისად უნდა შეფასდეს საზოგადოების მხრიდან. გარდა ამ ორგანიზაციების კერძო ინტერესებისა, მოცემულ პირებს არ აწყობს არავის ინტერესის ისეთი დაცვა, სადაც სხვა რელიგიის აღმსარებლებთან ერთად, შესაძლოა ქრისტიანთა და მათ შორის ორთოდოქს ქრისტიანთა ინტერესების დაცვაც მოჰყვეს,” _ ამბობს გამზარდია და იმედს გამოთქვამს, რომ “სხვა რელიგიური ორგანიზაციების წარმომადგენლები და სხვა რელიგიის მიმდევრები შესაბამის შეფასებას გამოუტანენ ამგვარ გამპროტესტებლებს, რომლებიც ყველა რელიგიური მიმდინარეობის ინტერესებს ლახავენ პირადი სარგებლისა და ინტერესების გამო.”
თუმცა, სწორედ რომ სხვა რელიგიური ორგანიზაციის წარმომადგენლებიც უარყოფითად აფასებენ შსს-ს მიერ ინიცირებულ კანონპროექტში არსებულ ჩანაწერს.
ქართველ მუსლიმთა კავშირის ხელმძღვანელი ტარიელ ნაკაიძე მიიჩნევს, რომ რელიგიური უმცირესობებისთვის ეს კანონპროექტი არაფრის მთქმელი არაა. იგი ბოლო ერთი წლის განმავლობაში რელიგიურ უმცირესობებთან დაკავშირებულ კონფლიქტურ სიტუაციებს იხსენებს და აცხადებს, რომ მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისადაც კი არ მომხდარა სამართალდამრღვევთა დასჯა.
“გავიხსენოთ, ნიგვზიანის მოვლენები, როდესაც მუსლიმებს სამლოცველოში ლოცვაში ხელი შეუშალეს, მოქმედი კანონმდებლობითაც კი არ მომხდარა დამნაშავეთა დასჯა. შემოთავაზებული კანონპროექტი კი, არ არის გარანტია იმისა, რომ რამე უკეთესობისკენ შეცვლება. პირიქით, კანონპროექტი უმცირესობებისთვის უფრო მეტი საფრთხის შემცველია, ვიდრე რამე მოწესრიგების წინაპირობა.
ნიგვზიანის, სამთაწყაროს, ციხისძირის და ა.შ. მოვლენების მოცემულობა იმის ფიქრის საბაბს გვაძელვს, რომ აღნიშნული კანონი მხოლოდ უმცირესობების წინააღმდეგ იმუშავებს, რათა უმრავლესობის უფლებები არ შეილახოს. ამ მხრივ ეს კანონი ძალიან ნეგატიური შედეგის მომტანიც შეიძლება იყოს.
მეორე მხრივ, ეს გარკვეულწილად სიტყვის თავისუფლების შეზღუდვის წინაპირობაცაა და რაც, ასევე ნეგატიურია და არა პოზიტიური. ამიტომ, შს სამინისტრო რასაც გვთავაზობს, რელიგიური უმცირესობებისთვის აბსოლუტურად მიუღებელია.
დღევანდელი, არსებული კანონმდებლობა რაც გვაქვს, თუ სწორად იქნება დაცული, უმცირესობები ძალინ კარგად იგრძნობენ თავს, მაგრამ სამწუხაროდ, მისი დაცვაც არ ხდება,” _ უთხრა ნაკაიძემ “გურია ნიუსს” და დასძინა, რომ ხვალ აღნიშნულ საკითხთან დაკავშრებით რელიგიურ საბჭოში სხდომა გაიმართება და შემდგომ ერთობლივ განცხადებასაც გაავრცელებენ. – “განვმარტავთ ჩვენს დამოკიდებულებას, სადაც აღნიშნული იქნება ყველა ის ფაქტი, თუ რატომ ვეწინააღმდეგებით ამ კანონპროექტს,” _ აღნიშნა ნაკაიძემ.
ევანგელურ–ბაპტისტური ეკლესიის ეპისკოპოსი რუსუდან გოცირიძე “გურია ნიუსთან” საუბრისას აღნიშნავს, რომ კანონპროექტი რამოდენიმე სახის საფრთხეს შეიცავს.
“კანონპროექტის წყალობით შეიქმნება ხელშეუხებელთა და გაუკრიტიკებელთა კასტა, რაც ამ ისედაც იერარქიების ლაბირინთებში გაბნეულ საზოგადოებას კარგს არაფერს მოუტანს. ეს შეზღუდვა პირველ რიგში სიტყვის თავისუფლებას შეუქმნის საფრთხეს. ჯერ არ არსებობს ასეთი კანონი და უკვე ახერხებს რელიგია თავისი კანონები უკარნახოს ხელოვნებას, ლიტერატურას, მედიას და ადვილი წარმოსადგენია, როგორ შეიძლება იქნეს ეს კანონი გამოყენებული მომავალში.
უკვე არსებობს კანონი რელიგიური ნიშნით ჩადენილი დანაშაულის შესახებ და ვთვლი, რომ ის სრულად ფარავს იმ საჭიროებებს, რაც შეიძლება ჰქონდეს რელიგიურ თემს. ამ ახალი ჩასწორების მიღების შემთხვევაში, კანონში გვექნება ერთი და იგივე დანაშაულისათვის ორი განსხვავებული ნორმა, რომელთაგანაც ეს ახალი ინიციატივა შემამსუბუქებელიც კი არის. ვოლტერმა თქვა: “შესაძლოა თქვენი აზრები ჩემთვის მიუღებელი იყოს, მაგრამ თავს გავწირავ, რათა თქვენ მათი გამოთქმის უფლება გქონდეთ.” აი, ამ ვოლტერისეულ მოსაზრებას ვიზიარებ სრულად და ვთვლი, რომ ამ ქარგაზე უნდა იყოს აწყობილი საზოგადოება,” _ უთხრა გოცირიძემ “გურია ნიუსს”.
კანონპროექტთან დაკავშირებით საქართველოს საპატრიარქო ოფიციალურ კომენტარს ჯერჯერობით არ აკეთებს.
