ღარიბაშვილის ტყუილი, ხადურის და მაჭავარიანის სიცრუე – FactCheck.ge-ს მიმოხილვა

FactCheck.ge პოლიტიკოსების და განცხადებებში ფაქტობრივი სიზუსტის დადგენის ყოველკვირეულ მიმოხილვას აქვეყნებს. გასულ კვირას ფაქტ-მეტრმა სხვადასხვა გადამოწმებულ ფაქტზე რამდენიმე კვლევა მოამზადა.

FactCheck.ge-ს ცნობით, ყველაზე პოპულარული სტატია პრემიერ-მინისტრის განცხადებას ეხებოდა. ირაკლი ღარიბაშვილის თქმით, სამ წელიწადში იმაზე მეტი გზა და ხიდი გაკეთდა, ვიდრე სააკაშვილის დროს, ცხრა წელიწადში.

"ამ განცხადების გადასამოწმებლად, საავტომობილო გზების დეპარტამენტიდან 2004-2015 წლებში დაგებულ-რეაბილიტირებული გზების და ხიდების სტატისტიკა გამოვითხოვეთ. აღსანიშნავია, რომ ამ უწყების სტატისტიკა არ მოიცავს ინფორმაციას იმ შიდა (ადგილობრივი მნიშვნელობის) გზების და ხიდების შესახებ, რომლებიც მუნიციპალიტეტების ადგილობრივი სახსრებით რეაბილიტირდა. იმის გამო, რომ ქვეყნის ყველა მუნიციპალიტეტიდან ინფორმაციის ცალცალკე გამოთხოვა კვლევის პროცესს გააჭიანურებდა, ფაქტ-მეტრი მხოლოდ საავტომობილო გზების დეპარტამენტის მონაცემებს დაეყრდნო.

2004-2012 წლებში სულ 3 654 კმ გზის რეაბილიტაცია განხორციელდა, 2013 წლიდან 2015 წლის ოქტომბრის ჩათვლით კი, 730.3 კმ გზა რეაბილიტირდა. რაც შეეხება ხიდებს, 2004-2012 წლებში 484 ხიდის რეაბილიტაცია მოხდა და ახალი  ხიდი არ აშენებულა. 2013-2015 წლებში კი, 23 ახალი ხიდი აშენდა და 109 რეაბილიტირდა.

რაც შეეხება ჩქაროსნულ ავტომაგისტრალზე განხორციელებულ სამუშაოებს, "ქართული ოცნების” ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ მოძრაობა 16.7 კმ-ით მეტ გზაზე გაიხსნა, ვიდრე 2006-2012 წლებში. თუმცა, აღსანიშნავია, რომ დასრულებული მონაკვეთების დიდი ნაწილის მშენებლობა 2012 წლის 1 ოქტომბრამდე დაიგეგმა და დაიწყო.

შესაბამისად, ირაკლი ღარიბაშვილის განცხადება მეტწილად მცდარია.

პრემიერის კიდევ ერთი განცხადება ქვეყნის უსაფრთხოებას ეხებოდა. ირაკლი ღარიბაშვილის თქმით, წინა მთავრობის დროს, მთელი სანაპირო დაცვა იგნორირებული იყო და 100-ზე მეტი მცურავი საშუალება (გემები) იქნა გასხვისებული.

სახელმწიფოს კუთნილებაში მყოფი მცურავი საშუალებები 2009 წლამდე თავდაცვის სამინისტროს ბალანსზე იმყოფებოდა, ხოლო 2009 წლიდან ის შინაგან საქმეთა სამინისტროს სასაზღვრო პოლიციის ბალანსზე გადავიდა. ორივე უწყების ინფორმაციით, 2003 წლიდან დღემდე, სახელმწიფო ბალანსზე მყოფი მცურავი საშუალებების გასხვისებას ადგილი არ ჰქონია. ფაქტ-მეტრი იმის გარკვევასაც შეეცადა, თუ რამდენ მცურავ საშუალებას ფლობს საქართველოს მთავრობა, თუმცა როგორც შინაგან საქმეთა სამინისტროში გვიპასუხეს, ეს მონაცემები საიდუმლო ინფორმაციის კატეგორიას განეკუთვნება.

იმის გასარკვევად, თუ რა ინფორმაციას ეყრდნობოდა ირაკლი ღარიბაშვილი განცხადების გაკეთებისას, ჩვენ პრემიერის პრეს-სამსახურს დავუკავშირდით, თუმცა პასუხი ვერ მივიღეთ.

ფაქტ-მეტრის დასკვნით, ირაკლი ღარიბაშვილის განცხადება არის ტყუილი.

გასულ კვირას ფაქტ-მეტრმა ინფრასტრუქტურის მინისტრის, ნოდარ ჯავახიშვილის განცხადებაც გადაამოწმა. ჯავახიშვილის თქმით, საგანგებოდ შექმნილ კომპანიას წინა ხელისუფლებამ მინიმალურ ფასად მიჰყიდა სახელმწიფო ქონება და შემდეგ 17 000% ფასნამატით უკან შეისყიდა.

2008 წლის 28 იანვარს აზიის განვითარების ბანკის გრანტით აჭარის შემოვლითი გზის ტექნიკურ-ეკონომიკური დასაბუთება დაფინანსდა. 2009 წლის 29 ოქტომბერს საქართველოსა და აზიის განვითარების ბანკს შორის სასესხო ხელშეკრულება დაიდო. 2008 წლის 10 ივლისს საქართველოს პრეზიდენტმა, მიხეილ სააკაშვილმა N490 განკარგულება გამოსცა, რომლითაც ქობულეთის მუნიციპალიტეტში არსებული 59.6773 ჰა მიწა, მასზე არსებული ნარგავებით, პირდაპირი მიყიდვის წესით "მილენიუმ ტრანსს” გადაეცა.

2008 წლის მაისში შ.პ.ს "მილენიუმ ტრანსისთვის” გადაცემული მიწა 2011 წლის სექტემებერში საქართველოს საავტომობილო გზების დეპარტამენტმა უკან 1 239 790 ლარად შეისყიდა (15 000%-იანი ფასნამატი), ხოლო 2012 წლის 17 სექტემბერს კი 37 152 კვ.მ მიწა – 444 976 ლარად (17 000%-იანი ფასნამატი).

სახელმწიფოს მხრიდან ზემოაღნიშნული მიწის შესყიდვამდე კომპანია "მილენიუმ ტრანსში” წილები გადანაწილდა (2011 წლის 25 მარტი). კომპანიის ერთ-ერთი მეწილე საქართველოს პარლამენტის ყოფილი ვიცე-სპიკერი და საქართველოს სავაჭრო-სამრეწველო პალატის ყოფილი თავმჯდომარე ჯემალ ინაიშვილი იყო. ფაქტ-მეტრი კვლევაში მეორე მხარის, "მილენიუმ ტრანსის” პოზიციის ასახვასაც შეეცადა, თუმცა კომპანიისგან შესაბამისი ინფორმაცია ვერ მიიღო.

ფაქტ-მეტრი იმის განხილვაში ვერ შევა, თუ რამდენად არსებობს ამ საქმეში კორუფციული გარიგების ნიშნები, თუმცა კვლევაში დეტალურად აისახა ამ საქმის გარშემო არსებული ყველა მნიშვნელოვანი დეტალი, რის შედეგადაც, ფაქტ-მეტრმა დაასკვნა, რომ ნოდარ ჯავახიშვილის განცხადების ის ნაწილი, რომ კომპანია "მილენიუმ ტრანსს” წინა ხელისუფლებამ მინიმალურ ფასად მიჰყიდა სახელმწიფო ქონება და შემდეგ 17 000% ფასნამატით უკან შეისყიდა, სიმართლეა.

გასულ კვირას ფაქტ-მეტრმა კიდევ ერთი მინისტრის, ნოდარ ხადურის განცხადება გადაამოწმა. ხადური ლუდის მოხმარების შემცირების ტენდენციას გამოეხმაურა და განაცხადა, რომ ეს შემცირება ლუდზე აქციზის გაზრდას არ უკავშირდება.

2015 წლის 1 მარტიდან ალაოს ლუდზე აქციზის განაკვეთი 50%-ით გაიზარდა და 1 ლიტრზე 60 თეთრი გახდა. აქციზის გაზრდის შემდეგ, 2015 წლის მარტიდან, ლუდის მოხმარება 15%-ით (2015 წლის 9 თვის მონაცემით კი 19%-ით) შემცირდა.

ლუდის მოხმარებაზე ზეგავლენა საზოგადოებრივ ადგილებში ლუდის სმის აკრძალვამაც მოახდინა (ამ რეგულაციის ამოქმედების შემდეგ ლუდის ბაზარი წინა წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით 26-28%-ით შემცირდა). ამას დაემატა ლარის გაუფასურებით გამოწვეული შემცირებული მსყიდველუნარიანობა. აქედან გამომდინარე, ალაოს ლუდზე აქციზის ზრდა ლუდის მოხმარების შემცირების ერთადერთი ფაქტორი არ ყოფილა, თუმცა ლუდის ბაზრის შემცირების ერთ-ერთი მთავარი მიზეზი ნამდვილად იყო.

შესაბამისად, ნოდარ ხადურის განცხადება მცდარად შეფასდა.

გასულ კვირას ფაქტ-მეტრმა "ნაციონალური მოძრაობის" წევრის, მიხეილ მაჭავარიანის განცხადებაც გადაამოწმა. მაჭავარიანის თქმით, მთავრობა ამტკიცებს, რომ ინვესტიციებიდან 355 მილიონი მივიღეთ, თუმცა აქედან 207 მილიონი აპარატურაზე დაიხარჯა და არცერთი კაპიკი არ შემოსულა, რომ ლარი გამყარებულიყო.

პირდაპირი უცხოური ინვესტიციები რამდენიმე კომპონენტს მოიცავს, მათ შორის არის რეინვესტირებული შემოსავლები (მათ შორის გრძელვადიანი საწარმოო საშუალებების შესყიდვა, მაგალითად აპარატურის), რომელიც სავალუტო შემოდინების ახალ ნაკადებს არ წარმოშობს, თუმცა ამცირებს ქვეყნიდან კაპიტალის გადინებას. შემოსავლების რეინვესტირება ეკონომიკისთვის დადებითი ფაქტორია. მიმდინარე წელს რეინვესტირებული შემოსავლების წილმა პირდაპირ უცხოურ ინვესტიციებში 32% შეადგინა. ასევე, ანალოგიური წილი მოდიოდა რეინვესტიციაზე 2010-2011 წლებშიც.

რაც შეეხება ინვესტიციების გავლენას ლარის კურსზე, უნდა აღვნიშნოთ რომ ინვესტიციებთან ერთად კურსზე გავლენას ახდენენ ისეთ ფაქტორები როგორიცაა იმპორტ-ექსპორტის დინამიკა, ფულადი გზავნილები და სხვა შემოსავლები საზღვარგარეთიდან. საგადასახდელო ბალანსის ორი კვარტლის მონაცემებზე დაყრდნობით, საქართველოში დაახლოებით 165 მილიონი დოლარით ნაკლები შემოვიდა, ვიდრე გავიდა, რაც შესაბამისად აისახა ლარის კურსზე.

რაც შეეხება განცხადების იმ ნაწილს, რომ 207 მლნ აშშ დოლარი აპარატურის შესყიდვას მოხმარდა, სტატისტიკური მონაცემების უქონლობის გამო მისი გადამოწმება შეუძლებელია. თუმცა, უნდა აღვნიშნოთ, რომ ზოგადად საქართველო იმპორტზე დამოკიდებული ქვეყანაა და საწარმოს მანქანა-დანადგარებს და ტექნიკის ძირითად ნაწილს საზღვარგარეთიდან ყიდულობს. მართალია, ტექნიკის შესყიდვა ზრდის იმპორტს, მაგრამ მეორეს მხრივ დადებითად მოქმედებს მწარმოებლურობასა და ეკონომიკაზე. ზოგადად, უცხოური ინვესტიციების ძირითად დანიშნულებაც ეკონომიკის სტიმულირება და მწარმოებლურობის ზრდაა.

შესაბამისად, მიხეილ მაჭავარიანის განცხადება მეტწილად მცდარია", – აღნიშნულია FactCheck.ge-ს ყოველკვირეულ მიმოხილვაში.

შეგახსენებთ, რომ FactCheck.ge მიზნად ისახავს საზოგადოებისათვის საინტერესო საკითხებზე პოლიტიკოსთა მიერ გაკეთებულ განცხადებებში ფაქტობრივი სიზუსტის, თუ უზუსტობების დადგენას. ფაქტ-მეტრის მიერ ფაქტის სიზუსტის შეფასების გრადაციებია: სიმართლე, მეტწილად სიმართლე, ნახევრად სიმართლე, მეტწილად მცდარი, მცდარი, ტყუილი.