"საკონსტიტუციო სასამართლოს შესახებ" კანონმდებლობაში "ქართული ოცნების" მიერ შეტანილ ცვლილებებს ვენეციის კომისია აფასებს. კომისიის დასკვნაში აღნიშნულია, რომ რიგი საკითხები შესწორებას მოითხოვს.
ვენეციის კომისიის დასკვნაში, რომელიც აღნიშნულ ცვლილებებს ეხება ნათქვამია, რომ კომისია წინასწარ დოკუმენტში განიხილავს, რამდენად შეესაბამება საკონსტიტუციო სასამართლოს შესახებ კანონპროექტში შეტანილი ცვლილებები ევროპულ სტანდარტებს და არის თუ არა ეს ცვლილებები ზიანის მომტანი საკონსტიტუციო სასამართლოს სათანადო ფუნქციონირებისთვის, რომელიც აუცილებელია დემოკრატიულ სახელმწიფოში.
კომისიის მიერ შემუშავებული დოკუმენტის დასკვნით ნაწილში აღნიშნულია, რომ კომისია მიესალმება გარკვეულ ცვლილებებს, რომელიც, ვენეციის კომისიის მოსაზრებით, გამოიწვევს პოზიტიურ შედეგებს. კერძოდ, ეს ეხება მუხლს, რომლის თანახმად, სასამართლოს თავმჯდომარის არჩევის ახალი სისტემა უზრუნველყოფს რეალურ არჩევანს იმ მოსამართლეებისთვის, რომლებიც შერჩევის პროცედურაში მიიღებენ მონაწილეობას.
კომისია ასევე პოზიტიურად აფასებს შემდეგ ცვლილებებს: მოსამართლეთა განსხვავებულ აზრთა გამოქვეყნება, გადანაწილების ელექტრონული სისტემის დაწესება და საკონსტიტუციო სასამართლოს აქტების ძალაში შესვლა სასამართლოს ვებგვერდზე გამოქვეყნების მომენტიდან. ამასთანავე, კომისია აღნიშნავს, რომ არსებობს სხვა დებულებებიც, რომელიც მოითხოვს შესწორებებს იმისთვის, რათა საკონსტიტუციო სასამართლომ შეძლოს ამოცანების შესრულება.
კერძოდ, კომისიის რეკომენდაციით კანონპროექტში შესატანია შემდეგი ცვლილებები:
1. მოსამართლეების უფლებამოსილების ვადის მკაცრი შეზღუდვა უნდა დაწესდეს მხოლოდ იმ საკონსტიტუციო ცვლილებასთან ერთად, რომელიც უზრუნველყოფს, რომ უფლებამოსილების ვადის ამოწურვის შემდეგ, მოსამართლე განაგრძობს მუშაობას იქამდე, სანამ დაინიშნება ახალი მოსამართლე. ცვლილება, რომელიც ვადის ამოწურვამდე სამი თვით ადრე მოსამართლის უფლებამოსილებებს ზღუდავს, უნდა გაუქმდეს.
2. კვორუმი, რომლის თანახმად პლენარულ სხდომებზე გადაწყვეტილების მისაღებად საჭიროა სულ მცირე 6 ხმა უნდა შემცირდეს.
3. უნდა შეიცვალოს დებულება, რომელიც უფლებას აძლევს ერთ მოსამართლეს, საქმე პლენუმზე გაიტანოს. მოთხოვნა დასაბუთებული გადაწყვეტილების მიღების შესახებ უნდა გაუქმდეს. გარდა ამისა, პლენუმზე მოსამართლეებს უბრალო უმრავლესობით უნდა შეეძლოთ ასეთ მოთხოვნაზე ურის თქმა.
"გრძელვადიან პერსპექტივაში, საკონსტიტუციო ცვლილებები აუცილებელია იმისთვის, რომ მოსამართლეების შერჩევა მოხდეს კვალიფიცური უმრავლესობის მიერ. ნებისმიერ შემთხვევაში, საკონსტიტუციო სასამართლოს უნდა ჰქონდეს საშუალება, განიხილოს ამ შესწორებების კონსტიტუციურობა მანამ, სანამ ისინი ძალაში შევა", _ ნათქვამია დოკუმენტში.
ვენეციის კომისია მზადყოფნას გამოთქვამს, აღნიშნულ საკითხზე საქართველოს ხელისუფლებას დახმარება მომავალშიც გაუწიოს.
ვენეციის კომისიის პოზიცია საგანგებო ბრიფინგზე მედიას გუშინ, პრეზიდენტის ადმინისტრაციის წარმომადგენელმა ლევან ბოძაშვილმა გააცნო. ბოძაშვილის თქმით, ვენეციის კომისიამ უპრეცედენტოდ შემჭიდროვებულ ვადებში წინასწარი დასკვნა მოამზადა.
"ვენეციის კომისიამ გაიზიარა პრეზიდენტის ადმინისტრაციის რამდენიმე კრიტიკული მოსაზრება. პირველ რიგში ეს შეეხება საკონსტიტუციო სასამართლოს მოსამართლეების კონსტიტუციური ათწლიანი ვადის დაცვას როგორც ვადის გასვლის შემდეგ, ასევე ვადის გასვლამდე სამი თვით ადრე. აღნიშნულ საკითხზე ვენეციის კომისიას აქვს საკმაოდ კრიტიკული შენიშვნა და მიაჩნია, რომ ეს საკანონმდებლო ცვლილებების პაკეტიდან ამოღებული უნდა იყოს. ვენეციის კომისიას ასევე კრიტიკული დამოკიდებულება აქვს საკონსტიტუციო სასამართლოს პლენუმის მიერ გადაწყვეტილების მიღების მაღალ კვორუმთან დაკავშირებით. ვენეციის კომისიის დასკვნის მიხედვით, კვორუმი უნდა იყოს 6 მოსამართლეზე ნაკლები. ვენეციის კომისიის კრიტიკული შენიშვნები გამოიწვია ნორმამ, რომლის მიხედვით ერთ მოსამართლეს შეუძლია საქმის განხილვის ნებისმიერ ეტაპზე, საქმე განსახილველად პლენუმს გადასცეს", – განმარტა ლევან ბოძაშვილმა.
მისივე თქმით, პარლამენტის მიერ მიღებულ კანონპროექტში არის საკითხები, რაზეც პრეზიდენტს თავიდანვე დადებითი მოსაზრებები ჰქონდა. ამ კონტექსტში ბოძაშვილმა ყურადღება იმ ნორმის შეცვლაზე გაამახვილა, რომლის მიხედვით საკონსტიტუციო სასამართლოს თავმჯდომარეობის კანიდიდატი პრეზიდენტს, პარლამენტის თავმჯდომარეს და უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარეს უნდა შეერჩიათ. ბოძაშვილმა ასევე დადებით კონტექსტში ისაუბრა ცვლილებებზე, რომელიც სასამართლო წარმოებაში ელექტრონული სისტემის შემოღებას და მოსამართლეთა გამწესების საკითხებს ეხება.
ჟურნალისტების კითხვაზე, მოსალოდნელია თუ არა პრეზიდენტის მიერ საკონსტიტუციო სასამართლოს შესახებ კანონპროექტზე ვეტოს გამოყენება, ბოძაშვილმა აღნიშნა, რომ ეს პრეზიდენტის გადასაწყვეტია და თავად ისაუბრებს, თუ ვეტოს შესახებ იქნება გადაწყვეტილება მიღებული.
ვენეციის კომისიის მიერ "საკონსტიტუციო სასამართლოს შესახებ" კანონმდებლობაში "ქართული ოცნების" მიერ შეტანილ ცვლილებებთან დაკავშირებით საუბრობენ "ნაციონალური მოძრაობაშიც.
"ნაციონალური მოძრაობის" სამოქალაქო საზოგადოებასთან ურთიერთობის მდივნის, ზურაბ ჭიაბერაშვილის განცხადებით, ხალხზე ზრუნვის, გაჩერებული ეკონომიკის გამოსაცოცხლებლად ნაბიჯების გადადგმისა და გაზრდილი სიღარიბის დასაძლევად მუშაობის ნაცვლად, "ქართული ოცნება" სახელმწიფო ინსტიტუტების ნგრევას აგრძელებს.
მისივე თქმით, მთავრობის სამიზნე ამჯერად საკონსტიტუციო სასამართლოა, რომელიც "წინაღობად ექცა ბიძინა ივანიშვილს ქვეყნისთვის საზიანო სურვილების ასრულების გზაზე".
ჭიაბერაშვილის განცხადებით, "საკონსტიტუციო სასამართლოს შესახებ" კანონმდებლობაში "ქართული ოცნების" მიერ შეტანილი ცვლილებების დემოკრატიულ ნორმებთან შეუსაბამობასა და მიზანშეუწონლობაზე ევროპის საბჭოს ვენეციის კომისიის წინასწარ დასკვნაშია საუბარი.
"ვენეციის კომისია უარყოფითი აზრისაა, რომ შეტანილი ცვლილებებით საკონსტიტუციო სასამართლოს მოქმედ მოსამართლეებს ეზღუდებათ თავიანთი ვადის ბოლო სამი თვის განმავლობაში საქმეების განხილვის უფლება; საქმის არსებით განხილვამდე, კანონმდებლობის სადაო მუხლის შესაჩერებლად სასამართლოს პლენუმის და არა პალატის გადაწყვეტილება გახდა საჭირო; პლენუმის მიერ გადაწყვეტილებათა მიღება გაზრდილი ქვორუმით უნდა მოხდეს, და ძალაში შესასვლელად, გადაწყვეტილებებზე მოსამართლეთა ხელმოწერის იმგვარი სისტემა ამოქმედდა, რაც მოსამართლე ტურავას საქციელს დამკვიდრებულ პრაქტიკად აქცევს (შეგახსენებთ, მოსამართლე ტურავა უარზე იყო, ხელი მოეწერა გიგი უგულავას საქმეზე სასამრთლოს მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებაზე და ამით გადაწყვეტილების ძალაში შესვლა გაეჭიანურებინა). ქვეყნისთვის უმნიშვნელოვანეს არჩევნებამდე 4 თვით ადრე საკონსტიტუციო სასამართლოს დაზიანებისა და მისი ეფექტურობის შესუსტების მცდელობა ნათლად ავლენს ივანიშვილის რეჟიმის არსს, რომ, მილიარდერის პირადი ინტერესებიდან გამომდინარე, იგი საფრთხეს უქმნის ქართველი ხალხის დემოკრატიულ მონაპოვარს, მის კეთილდღეობას და ევროპულ პერსპექტივას", _ განაცხადა ჭიაბერაშვილმა.
მისივე თქმით, "ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა" მოუწოდებს საქართველოს პრეზიდენტს, გამოიყენოს კანონით მინიჭებული უფლებამოსილებები და შეაჩეროს საკონსტიტუციო სასამართლოს დაზიანების ანტიკონსტიტუციური მცდელობა.
"საკონსტიტუციო სასამართლოს შესახებ" ორგანულ კანონსა და "საკონსტიტუციო სამართალწარმოების შესახებ" კანონში მიღებულ ცვლილებებს უარყოფითად აფასებს პარტია "პაატა ბურჭულაძე – მოძრაობა სახელმწიფო ხალხისათვის".
მათი განცხადებით, ცვლილებები ერთმნიშვნელოვნად ხელყოფს საკონსტიტუციო სასამართლოს ეფექტიან ფუნქციონირებას და ზღუდავს საქართველოს კონსტიტუციით დადგენილი საკონსტიტუციო კონტროლის განხორციელების შესაძლებლობას.
"მნიშვნელოვანია, რომ სამართლებრივ სახელმწიფოში, აღმასრულებელი ხელისუფლება და საერთო სასამართლოები ემორჩილებოდეს კანონს, ხოლო პარლამენტი შეზღუდული იყოს კონსტიტუციური პრინციპებით. საკონსტიტუციო კონტროლის განხორციელება უნდა იყოს "არა თეორიული ან ილუზორული, არამედ კონკრეტული და ეფექტური".
საკონსტიტუციო სასამართლოს უნდა შეეძლოს ამ ფუნქციის შესრულება ისე, რომ სამართალწარმოების კონკრეტული შედეგით დასრულებას საფრთხე არ შეექმნას. ევროპული ქვეყნების საერთო სამართლებრივი ტრადიციების გათვალისწინებით, სამართლებრივ საკითხთან დაკავშირებული საკონსტიტუციო სასამართლოს წევრის განსხვავებული მოსაზრება არ უნდა ქმნიდეს საკონსტიტუციო სასამართლოს წევრთა უმრავლესობის სამართლებრივი შეფასების ბლოკირების და/ან საქმის განსხვავებული პროცედურით წარმართვის შესაძლებლობას.
ნათელია, ცვლილებების მიზანს წარმოადგენს საკონსტიტუციო სასამართლოსა და საკონსტიტუციო სამართალწარმოებაზე სახელისუფლო კონტროლის დაწესების სურვილი, რაც ნაკარნახევია იმ გარემოებით, რომ მიმდინარე წლის სექტემბრის ბოლოს, საკონსტიტუციო სასამართლოს ოთხ წევრს უფლებამოსილების ვადა ეწურება (აქედან ორი – პრეზიდენტის კვოტით, ერთი – პარლამენტის, ერთი – უზენაესი სასამართლოს). ხელისუფლებას არა აქვს გარანტიები, რომ მისთვის მორჩილი კადრებით შეძლებს ჩანაცვლებას", _ აღნიშნულია პარტიის განცხადებაში.
"თავისუფალი დემოკრატების" წევრი შალვა შავგულიძე კი მიიჩნევს, რომ ხელისუფლება ამ ცვლილებებით ცდილობს საკონსტიტუციო სამართალწარმოების პარალიზება მოახდინოს.
"ვერ აკონტროლებს რა საკონსტიტუციო სასამართლოს, "ქართულმა ოცნებამ" გადაწყვიტა, რომ მოიგონოს საკონსტიტუციო სამართალწარმოების კანონი, სადაც ერთი ორი მისგან კონტროლირებადი მოსამართლით მოახდენს საკონსტიტუციო სამართალწარმოების პარალიზება", _ განაცხადა ჟურნალისტებთან საუბრისას შავგულიძემ.
ამავე თემაზე:
"ჩვენ წინაშე ანგარიშვალდებული ორგანოების ანგარიშები სრულფასოვნად უნდა მოვისმინოთ" _ უსუფაშვილი
"ეს ზღუდავს საკონსტიტუციო სასამართლოს" _ სადაო კანონპროექტი მიღებულია
საკონსტიტუციო კონტროლი იზღუდება – "მოძრაობა სახელმწიფო ხალხისათვის"
