საქართველოს პარლამენტმა მესამე მოსმენით დაამტკიცა და 1 აგვისტოდან სრულად ამოქმედდება კანონპროექტი, რომელიც მიწის რეგისტრაციას ამარტივებს და მას მოქალაქეთათვის მაქსიმალურად ხელმისაწვდომს ხდის.
კანონპროექტების ავტორი იუსტიციის სამინისტროა; ცვლილებების მიზანი კი, იმ სირთულეების აღმოფხვრაა, რომელთაც მიწის ნაკვეთების მფლობელები ქონების რეგისტრაციის პროცესში აწყდებიან.
კანონპროექტის თანახმად, მოიხსნება ის ბარიერები, რომლებიც მესაკუთრეს მიწის რეგისტრაციის პროცესში ექმნებოდა, რეგისტრაციის პროცედურა კი წახალისდება. ახალი ინიციატივები უძრავი ქონების რეგისტრაციის პროცედურების გამარტივებასთან ერთად მესაკუთრის უფლებების დაცვაზეც იქნება ორიენტირებული.
აღსანიშნავია, რომ პროექტის განხორციელებაში, განსაკუთრებით კი საკუთრების უფლების დადგენისა და მოქალაქეთათვის კონსულტაციების გაწევის კუთხით, მჭიდროდ იქნებიან ჩართულები ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოები.
საკანონმდებლო ცვლილებების ძალაში შესვლამდე, საქართველოს იუსტიციის მინისტრმა თეა წულუკიანმა მიწის რეგისტრაციის რეფორმის შესახებ იმერეთსა და სამეგრელოში შეხვედრები უკვე გამართა. პარალელურად, საჯარო რეესტრის თანამშრომლები ყველა რეგიონის მუნიციპალიტეტების გამგებლებსა და საკრებულოების წარმომადგენლებს ახალ პროექტს პირადად აცნობენ.
სპეციალური პროექტისა და შესაბამისი საკანონმდებლო პაკეტის მომზადება მიწის რეგისტრაციის კუთხით არსებულმა პრობლემებმა გამოიწვია. კერძოდ, დღეისთვის ქვეყანაში არსებული მიწის ნაკვეთების 25%-მდეა რეგისტრირებული, რაც ძალიან ცოტაა. ცვლილებების უმთავრესი მიზანი სწორედ მიწის რეგისტრაციის პროცესის გამარტივება და წახალისებაა. პროექტზე მუშაობისას მიწის მარტივი რეგისტრაციისთვის ხელისშემშლელი პრობლემები გამოვლინდა და მათ აღმოსაფხვრელად სპეციალური საკანონმდებლო ცვლილებები მომზადდა. კერძოდ:
შემუშავდება საამზომველო ნახაზის ერთიანი სტანდარტი, პროექტში ჩართული ამზომველები სერტიფიკაციას გაივლიან
პირველი სექტემბრიდან იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში, საკუთრების უფლების რეგისტრაციისას, მხოლოდ სერტიფიცირებული ამზომველების მიერ შესრულებული აზომვითი ნახაზის წარდგენა იქნება შესაძლებელი. ამზომველების სერთიფიცირებას ეკონომიკის სამინისტროს დაქვემდებარებაში მყოფი სსიპ "აკრედიტაციის ერთიან ეროვნულ ორგანოს" მიერ აკრედიტირებული ორგანიზაციები http://gac.gov.ge/ განახორციელებენ.
აზომვითი ნახაზი საკუთრების უფლების რეგისტრაციის მთავარი მონაცემია, თუმცა დღესდღეობით საამზომველო ბაზარზე მოქმედი კომპანიების ნაწილის მიერ შესრულებული სამუშაო, კვალიფიკაცია, აპარატურა თუ უნარ-ჩვევები თანამედროვე სტანდარტებს სრულად ვერ აკმაყოფილებს. აზომვით ნახაზში არსებული უზუსტობა კი ხშირად მიწის რეგისტრაციის ხელშემშლელი ფაქტორი ხდება, ახალი აზომვის ჩატარების აუცილებლობას ან პრობლემის სასამართლოს გზით მოგვარებას იწვევს, რაც მოქალაქეებისგან დამატებით დროსა და ფინანსურ დანახარჯებს მოითხოვს.
ახალი ინიციატივის შედეგად, ამგვარი შემთხვევების რიცხვი მინიმუმამდე იქნება დაყვანილი, საჯარო რეესტრში კი კიდევ უფრო მაღალი სიზუსტისა და ხარისხის მონაცემები მოიყრის თავს. აღსანიშნავია, რომ თუ ახლა საჯარო რეესტრში წარდგენილი აზომვითი ნახაზის სისწორეზე პასუხისმგებელი მოქალაქე იყო, კანონის ამოქმედების შემდეგ ეს პასუხისმგებლობა ნახაზის შემსრულებელს – სერტიფიცირებულ ამზომველს დაეკისრება. ამას გარდა, ხშირად ამზომველები აზომვითი ნახაზებს ოფისიდან გაუსვლელად ასრულებენ, რაც ასევე რეგისტრაციის პროცესში გარკვეული ცდომილების მიზეზი ხდება. სერტიფიცირებული ამზომველის ერთ-ერთი ვალდებულება კი უშუალოდ ადგილზე გასვლაც იქნება.
აღსანიშნავია, რომ ინიციატივა უფრო მეტად დაცულს ხდის, როგორც მიწის მესაკუთრეების, ისე ამზომველების უფლებებს. სერტიფიცირებულ ამზომველს ეცოდინება, როგორც აზომოს საკუთრება ცდომილების გარეშე, რაც მინიმუმამდე დაიყვანს "გადაფარვებისა" და საკუთრებაზე სასამართლო დავის წარმოშობის რისკს. კვალიფიციური ამზომველის საქმიანობა კი მოთხოვნადი გახდება.
• სახელმწიფო მოქალაქეს დაეხმარება საკუთრების დამადასტურებელი საბუთების მოძიებაში
დღესდღეობით მოქალაქე მიწის რეგისტრაციისას ვალდებულია, მარეგისტრირებელ ორგანოს წარუდგინოს სრული დოკუმენტაცია, რაც მიწაზე მის საკუთრებას დაადასტურებს; დოკუმენტებში ხარვეზების არსებობის შემთხვევებში კი, საჯარო რეესტრი უარს ამბობს ქონების რეგისტრაციაზე. დოკუმენტების ხელახლა შეგროვება და დაფიქსირებული ხარვეზის გამოსწორება მიწის მესაკუთრის ვალდებულებაა − სხვაგვარად მისი საკუთრება ვერ დარეგისტრირდება.
მთავრობის მიერ დამტკიცებული ცვლილებების თანახმად, საჯარო რეესტრი რეგისტრაციის პროცესის თანამონაწილე გახდება. დოკუმენტების, მათ შორის, საარქივო დოკუმენტაციის, მოძიებაში მოქალაქეს საჯარო რეესტრი დაეხმარება. იზრდება იმ დოკუმენტაციის ჩამონათვალიც, რომლის საფუძველზეც შესაძლებელი იქნება მიწის რეგისტრაცია.
ცვლილებების თანახმად, ქონების რეგისტრაციაზე უარის მიზეზი მხოლოდ დოკუმენტებში არსებული მნიშვნელოვანი შეუსაბამობა გახდება. უმნიშვნელო ხარვეზი − მფლობელის სახელის, გვარის შეუსაბამობა-უზუსტობა ასოებში; არასწორი დაწერილობა და სხვა − ვეღარ შეუშლის ხელს მიწის რეგისტრაციას, თუკი პიროვნების სხვა მაიდენტიფიცირებელი მონაცემები (მაგალითად, პირადი ნომერი, საცხოვრებელი მისამართი და ა. შ.) ერთმანეთს შეესაბამება. ეს საკითხი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ეთნიკური უმცირესობებით კომპაქტურად დასახლებული რეგიონებისათვის.
გარდა ამისა, მოხდება ხარვეზიანი დოკუმენტაციის ლეგალიზაცია, გამოყენებულ იქნება ფაქტების კონსტატაცია. სახელმწიფო და ადგილობრივი თვითმმართველობა მჭიდროდ ითანამშრომლებენ საკუთრების დადგენის ნაწილში, რაც შესაბამისი საკანონმდებლო ცვლილებებით იქნება მხარდაჭერილი.
• სახელმწიფო მესაკუთრეებს დავების მოგვარებაში დაეხმარება
მიწის რეფორმის ფარგლებში შემოთავაზებული ცვლილებების შედეგად სახელმწიფო მოქალაქეს დავის მოგვარების სწრაფ და იაფ მეთოდს შესთავაზებს. მედიატორების, მათ შორის, სანოტარო მედიაციის, მეშვეობით სახელმწიფო მოქალაქეებს საკუთრებაზე წარმოქმნილი დავების მარტივად − სასამართლო დავის გარეშე, მოგვარებაში დაეხმარება. დავის შემთხვევაში, მოქალაქეს ექნება არჩევანი − ისარგებლოს მედიაციით, თუ მიმართოს სასამართლოს და იქ დაიცვას საკუთრების უფლება.
სახელმწიფო პროექტის ფარგლებში ჩატარებული სამუშაოები (დოკუმენტაციის მოძიება და სისტემატიზაცია, ნოტარიუსის მიერ გარიგებაზე მხარეთა ხელმოწერის დამოწმება, მედიაცია, თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარება, ფაქტების კონსტატაცია) უსასყიდლოდ შესრულდება, მიწის რეგისტრაცია ან ნაკვეთზე საკუთრების უფლებებში ცვლილება საჯარო რეესტრის მომსახურების საფასურის გარეშე განხორციელდება.
