ნიადაგის მოვლის საკითხების განხილვისას ადრე ნაკლებად აქცევდნენ ყურადღებას ფესვთა სისტემის როლს და განვითარების ზოგიერთ თავისებურებას, რადგან სწორედ ისინია ნიადაგთან უშუალო კონტაქტში. ნიადაგის საერთო მაჩვენებელზე დიდად არის დამოკიდებული მათი ფუნქციონირების სიძლიერე და მთლიანად ორგანიზმის ცხოველმყოფელობა.
ახლო წარსულამდე ფიზიოლოგები ნაკლებად აფასებდნენ ფესვის როლს და ფიქრობდნენ, რომ მისი დანიშნულება შემოიფარგლებოდა მხოლოდ მინერალური მარილების შთანთქმით და მიწისზედა ნაწილებისთვის მიწოდებით, სამარაგო ნივთიერებების დაგროვებით და თვით მცენარის ნიადაგში დამაგრებით. აღნიშნული ფაქტორები მნიშვნელოვანია მცენარის არსებობისთვის, მაგრამ თანამედროვე მეცნიერებამ მრავალმხრივი აღმოჩენებით ნათელყო ფესვთა სისტემის კიდევ სხვა მრავალი დანიშნულება, რაც აუცილებელია მცენარის სიცოცხლისთვის.
ბოლო პერიოდში გამოკვლევებით მიღებულია ძალზე საინტერესო მონაცემები ფესვთა სისტემის მნიშვნელობის მეტად საყურადღებო მხარეების შესახებ. დადგინდა, რომ ნიადაგიდან შთანთქმული აზოტი საგრძნობ გარდაქმნებს ფესვებშივე განიცდის. ასე რომ შეთვისებული აზოტის 50-70% მიწისზედა ნაწილებშია ორგანული ნივთიერების სახით. მათგან მნიშვნელოვანი ნაწილი ამინომჟავებზე მიდის.
ნახშირბადი მცენარის ფესვების საშუალებითაც შთაინთქმება, რომელიც შემდგომ მონაწილეობს ორგანული მჟავების წარმოქმნაში.
ფესვების მიერ შეთვისებული ფოსფორი უშუალოდ გამოიყენება ნუკლეოპტროტეიდების და ლიპიდების სინთეზისთვის, შემდეგ კი მიწისზედა ორგანოებს მიეწოდება.
მრავალი ცდით დადასტურებულია, რომ ფესვთა სისტემაში მიმდინარე რეაქციებს ქლოროფილისა და სხვა პიგმენტების სინთეზის რთულ პროცესში განსაზღვრული ადგილი უკავია.
ფესვთა სისტემა ძლიერ მოქმედებს საასიმილაციო აპარატის განვითარებაზე, სახელდობრ, ფოთლების ანატომიურ და ფიზიოლოგიურ მაჩვენებელზე, რაზეც თავის მხრივ, დიდად არის დამოკიდებული მათში მიმდინარე ფოტოსინთეზის პროცესის ინტენსივობა. ასევე, ფესვთა სისტემის უშუალო ზემოქმედებაზე ძლიერაა დამოკიდებული მთლიანად ორგანიზმში მიმდინარე ფიზიოლოგიური პროცესების ინტენსივობა, რაც განაპირობებს მცენარის ზრდის პროცესების მოცულობას, ყინვაგამძლეობას, დაავადებათა და მავნებელთა მიმართ მდგრადობას.
მაშასადამე, მცენარის ცხოველმყოფელობისთვის უდიდესია ფესვთა სისტემის როლი. მისი ფუნქციონირებისთვის კი მეტად მნიშვნელოვანია ნიადაგის ნაყოფიერება.
მოსავლის ხეხილის ბაღში ფესვს უნდა ჰქონდეს საუკეთესო პირობები. განსაკუთრებით ახლა, გაზაფხულის მიწურულს, როცა ძალზე აქტიურია მცენარის თითოეული ნაწილი, ის ემზადება ნაყოფიერებისთვის. ნიადაგის მოვლის აგროტექნიკური საშუალებები განსაკუთრებით უნდა გამოვიყენოთ. ნიადაგის მოვლის წესების მორიგეობა ისე უნდა დავაწესოთ, რომ იგი მუდამ სტრუქტურიანი და მაღალნაყოფიერი იყოს. აღნიშნული პირობების შექმნა კი შესაძლებელია თითოეული ღონისძიების ეფექტურობის სათანადო ცოდნით.
გურიაში ნიადაგი ძირითადად მწირია, წითელმიწა, მჟავე. ის მუდამ განსაკუთრებულ განოყიერებას ითხოვს. ფესვთა სისტემა ძლიერი და მცენარისთვის განსაკუთრებით სიცოცხლისუნარიანობის მიმნიჭებელი რომ იყოს, ორი ძირითადი ჯგუფია აუცილებელი, რაზეც მუდამ უნდა ვამახვილებდეთ ყურადღებას: მაკროელემენტები _ ქიმიური ნივთიერებები, რომლის მიმართაც დიდია მცენარის მოთხოვნილება. ესენია: აზოტი, ფოსფორი, კალიუმი, კალციუმი, გოგირდი და ნატრიუმი. ამათგან მცენარე ძალზე რეაგირებს აზოტის, როგორც ნაკლებობაზე, ისე სიჭარბეზე. ნაკლებობა აქვეითებს ზრდას, ამცირებს ფოთლების საერთო ფართობს, ხდება პროდუქტიულობის ძლიერ შემცირება. აზოტის სიჭარბის დროს კი, პირიქით, ვეგეტაცია ძალზე გააქტიურებულია: ფოთლები ზომაზე მეტად იზრდება, ყლორტების ზრდის პროცესები კი ძალზე გახანგრძლივებულია, რის შედეგადაც ვერ ასწრებს მომწიფებას, ნაყოფის ხარისხი ეცემა და შენახვისუნარიანობა მცირდება. დანარჩენი მიკროელემენტები მცენარეს მცირე დოზებით ესაჭიროება და მათ ნორმალურ რაოდენობაზე ყურადღების მიდევნებით, ჩვენ მუდმივად უზრუნველვყოფთ ფესვთა სისტემის მდგრადობას. აქედან გამომდინარე კი, მცენარის პროდუქტიულობის და ხარისხის ზრდას, ასევე დაავადებათა მიმართ გამძლეობას.
