წელს, გურიაში და, ზოგადად, დასავლეთ საქართველოში, თხილი განსაკუთრებული მსხმოიარობით გამოირჩევა.
როგორც ადგილობრივები ამბობენ, გურიაში, თხილის მოსავალს გამორჩეულად კარგი პირი უჩანს. ისინი, ტრადიციულად, სახუმაროდაც პოულობენ დროს: “ფოთლებივით კი ასხია ნაყოფიც, მაგრამ ჩვენთვის ფოთოლი მეტ სარგებელს მოიტანს, ალბათ, როცა ჩამოცვივდება და ნეშომპალა ბიოსასუქად იქცევა”, _ ხუმრობენ ისინი. როგორც ცნობილია, გასულ წელს თხილის მოსავალი უხვი არ იყო, თუმცა, არც ფასი ჰქონდა, მიუხედავად მოსავლის სიმცირისა.
თხილის მიმღებ ბაზარზე, ტრადიციულად, მრავალი ათეული წელია, არაფერი შეცვლილა.
_ რად გვინდა მოსავალი? მთავრობამ კი წამოიწყო თხილის დახმარების პროგრამა, ბევრმა მიიღო კიდეც კუთვნილი ვაუჩერით განსაზღვრული ქულები, თუმცა, შესაწამლი პრეპარატები უმეტესობას არ უყიდია, _ ასეთ საუბარს ყველგან მოისმენთ.
ოზურგეთში, შესაბამის მაღაზიებში, სადაც ვაუჩერით მისვლაა შესაძლებელი, “გურია ნიუსთან” ამბობენ, რომ ბევრმა შესაწამლი პრეპარატების ყიდვას, სამუშაო იარაღების შეძენა ამჯობინა. თუმცა, ამ ეტაპზე, ყველაზე უფრო, თხილის კულტურას შეწამვლა ესაჭიროება. თითქმის უმრავლესობა მოსახლეობისა, ვერ იცავს შეწამვლის ზუსტ ვადებს. ზოგი მხოლოდ ერთხელ წამლავს, ზოგი _ ორჯერ, ზოგიც საერთოდ არ ამუშავებს შესაბამისი პრეპარატებით პლანტაციებს, ამიტომაც დგება ცუდი შედეგი.
მეურნეთა მხოლოდ მცირე ნაწილი უვლის პლანტაციებს გამორჩეული ინტერესით და აგროწესების დაცვით.
როგორც აგრონომი აკაკი ღლონტი გვეუბნება, გასულ წელს, როცა სადემონსტრაციო ნაკვეთებზე ზუსტად დაიცვეს შეწამვლის ვადები და ოთხჯერ დაამუშავეს მცენარე ბაქტერიის თუ სხვადასხვა მავნებელთა საწინააღმდეგო პრეპარატებით, მოსავალი საუკეთესო იყო.
მიუხედავად ამ ყველაფრისა, მოსახლეობის ნიჰილისტურ განწყობას აქვს თავისი საფუძვლები და ეს მრავალი წელია, არ შეცვლილა.
პირველი, რაზეც ყველა ერთნაირად გამოთქვამს უკმაყოფილებას, ეს არის ხარისხის მიხედვით ფასის დადგენა. ეს კი, პრიმიტიული, უფრო სასაცილო წესით ხდება ისევ და ისევ. მაგალითად, ოზურგეთში თხილის მარცვლების გატეხვის და გულის ვარგისიანობის შესატყვისად დგინდება ფასიც.
_ ვინ გამოიგონა ეს? რომელ თეთრ ბიზნესში, წესიერ ვაჭრობაში ნახავთ ასეთ მიდგომას? თან ერთი კილოგრამის ფასი დგინდება, ათი ცალი თხილის გატეხვით. სასწაული რომ მოხდეს და ათივე საღი აღმოჩნდეს, დათქმულ ფასს მაინც არავინ იხდის. რატომ არ უნდა მოგვცენ ხარისხიან თხილში ისეთი ფასი, რომელიც საერთაშორისო ბაზარზე არსებულთან მიახლოებული იქნება? _ გვეუბნებიან თხილის პლანტაციის მფლობელები: ჯუმბერ სურგულაძე, ნინო ვაშაყმაძე, ნუგზარ ანთიძე, ცისანა ღლონტი და ბევრი სხვა, ვისაც თხილის დიდი პლანტაციები აქვთ.
ახლა, ივლისში, ოზურგეთში, ძველი თხილის მიღება აქა-იქ კიდევ ხდება.
_ ზოგს კარგიც აქვს შემონახული, თუმცა, ერთი კილოგრამის ფასი ხუთ ლარს მაინც არ აღემატება, _ გვეუბნება ცირა ქილიფთარი, რომელიც თხილის მიღებითაა დაკავებული.
თხილის მიმღები ოპერატორები ჯერ ვერაფერს ამბობენ, თუ როგორი ფასი ექნება წელს თხილს.
_ კარგი მოსავალი არ ნიშნავს, რომ ნაყოფი ხარისხიანი იქნება. საერთოდ, ხარისხის პრობლემა კვლავ ძველებურად ცუდია. უმეტესი უხარისხოა, რაც ხალხს მოაქვს, _ გვეუბნებიან თხილის მიმღებ პუნქტებში.
ასეთია პროგნოზი, რასაც საქართველოს თხილის მწარმოებელთა ასოციაციის (GHGA) ხელმძღვანელი, მერაბ ჭითანავა აკეთებს:
_ 2023 წლისთვის, თხილის ბევრად უკეთეს მოსავალს ველოდებით, ვიდრე ეს შარშან იყო. თუმცა, ყველაფერი მაინც თხილის აქტიურ მწარმოებლებზეა დამოკიდებული. ძირითადად კი, მომავალ სეზონზე ძალიან კარგი მოლოდინი გვაქვს. ჩვენი აგრონომების პროგნოზით, თხილის ბაღებმა ზამთარს კარგად გაუძლო, თითქმის ყველა რეგიონში კარგი ყვავილობის ეტაპი იყო. პოზიტიური განვითარება გრძელდება და 2023 წელს, ბუნებრივი პირობებიდან გამომდინარე, თხილის ბევრად უკეთეს მოსავალს ველით, _ ამბობს მერაბ ჭითანავა.
ჭითანავა ამბობს, რომ ახლა მთავარია, ფერმერები პასუხისმგებლობით მოეკიდონ მთელ ციკლს, დაწყებული ბაღების ქიმიური დამუშავებით (მავნებლებისა და დაავადებებისგან მცენარეების დაცვის მიზნით), დამთავრებული თხილის მოსავლის აღებითა და შენახვით.
მისივე თქმით, ფერმერები უნდა მიხვდნენ, რომ თუ არ არის მოწესრიგებული, სრულყოფილად თუ არ არის მოვლილი მათი ბაღი, ვერასდროს ვერავის გაუწევენ კონკურენციას. ამიტომ დროა, ყველამ განსაკუთრებულად მიხედოს თხილის ბაღებს, _ ამბობს ჭითანავა.
მისივე განმარტებით, შარშან იყო ძალიან ცუდი მოსავალი, როგორც რაოდენობრივად, ასევე, ხარისხობრივად. წინასწარი შეფასებით, 2022 წლის მოსავალი 40 ათას ტონაზე ნაკლები იყო, ხოლო საქართველოში თხილის საშუალო მოსავალი, დაახლოებით, 55 ათას ტონას შეადგენს.
_ დღეს ქვეყანაში თხილის მოცულობა, თითქმის, ამოწურულია და გასაყიდი პროდუქციაც აღარ არის. ეს მაშინ, როცა ერთი წლით ადრე, ამ პერიოდში, ბაზარზე მოსავლის 20%-25% მაინც სარეალიზაციოდ რჩებოდა, _ აღნიშნავს ჭითანავა.
საქართველოში თხილის ბაღების საერთო ფართობი, დაახლოებით, 70 000 ჰექტრამდეა. თუ შარშან ერთ ჰექტარზე 500 კგ-მდე მოსავალი მიიღეს, წელს იმავე ფართობზე მოსალოდნელია 1,5 -20 ტონა მოსავლის მიღება.
ასოციაციისვე პროგნოზით, ეს ნიშნავს, რომ საერთო ჯამში, თხილის მოსავალი ასი ათას ტონას გადააჭარბებს.
თხილის მწარმოებელთა ასოციაციის პროგნოზებს მუდამ სკეპტიკურად უყურებს მოსახლეობა.
ჩვენთან საუბარში ისინი ამბობენ, რომ ეს რიცხვი ძალიან გაბერილია და ასოციაცია მხოლოდ “საკუთარ ასოციაციაზე” ზრუნავსო.
_ ცოტაც დაიცადეთ, ვიცით, აქტიურად გააშუქებთ თხილის სეზონს. ვნახოთ, თუ იქნება რაიმე უკეთესობა, _ ამბობენ ჩვენთან საუბრისას თხილის პლანტაციების მფლობელი მეურნეები.
ავტორი
