შემდეგ საკუთარს ადარებ, აღმოჩენილი უპირატესობით კმაყოფილი ხარ, თუმცა, იმასაც კარგად ხედავ, რა არის შენს ქვეყანაში შესაცვლელი და გასაუმჯობესებელი.
საქართველოდან თურქეთში გადასულს, თავდაპირველად, მხოლოდ საბაჟოს გადაკვეთა გახვედრებს, რომ სხვა ქვეყანაში ხარ _ ბუნება, მთები, გარემო იგივეა… პირველივე ქალაქში შესვლისას ეროვნული სიმბოლოების, განსაკუთრებით დროშების სიმრავლე ხვდება თვალის, შემდეგ კი, ის, რომ თითქმის ყველა დასახლებაში, სახლების სახურავებზე მზის ბატარეებია დამონტაჟებული. ბატარეებს მეჩეთების თავზეც შეხვდებით. თურქეთი, რომელიც დღეს ელექტრო ენერგიას ყიდულობს, ენერგიის ამ არატრადიციულ სახესაც აქტიურად იყენებს. ასე, რომ ტექნიკური პროგრესი ცენტრიდან ერთ-ერთ ყველაზე დაშორებულ რეგიონში, ტაო-კლარჯეთშიც კარგად იგრძნობა.
ცნობილია, რომ თურქეთს, სამომავლოდ, მსოფლიო ბაზარზე ენერგომონოპოლისტობა აქვს გადაწყვეტილი; ამიტომ, მდინარე ჭოროხზე როგორც პატარა, ისე დიდი ჰესების მშენებლობას შეუჩერებლად აწარმოებს.
ჰესების მშენებლობის გამო, განუწყვეტელი ფუსფუსია გზებზე _ სამშენებლო მასალების გადაზიდვები, კლდეების აფეთქებები გვირაბების გასაყვანად, რამდენიმე საათით ამის გამო შეჩერებული მგზავრობა და ა.შ. პროცესისთვის თვალის დევნება შეუძლია ყველას, ვინც ტაო-კლარჯეთში ხვდება. ყველაფერ ამას კი პროფესიონალიზმის კვალი ამჩნევია. აფეთქებების გამო 45 წუთით გაჩერებულ საგზაო მოძრაობას ზუსტად 45 წუთში ანახლებენ. დროებითი სარგებლობისთვის გამოყოფილი გზების მშენებლობას ისეთივე გულისყურით უდგებიან, როგორც – გვირაბებში გამავალს.
ართვინისა და იუსუფელის რეგიონებში ყველაზე დიდი კაშხლების მშენებლობა იგეგმება. ამიტომ, ამ ტერიტორიაზე უზარმაზარ მანძილზეა წყალი შეგუბებული. აგუბებენ არამარტო ჭოროხის წყალს, არამედ – სხვა მდინარეებისასაც, რომლებიც მას ერთვის.
ცნობილია, რომ ართვინიდან იუსუფელისკენ მიმავალი გზის გარკვეულ ნაწილს მომავალში წყალი დაფარავს. მასშტაბური მშენებლობების გამო ამგვარ არაერთ შემთხვევას აქვს ადგილი. სამაგიეროდ, გზა მაღლა იწევს. კლდეებში გვირაბები კეთდება და ახლო მომავალში იმ გზის დანახვაც არ იქნება შესაძლებელი, სადაც ახლა ტრანსპორტი მოძრაობს.
წყლის დაგუბების გამო სოფელ პორტაში მდებარე ხანძთის მონასტრისკენ მიმავალი სამანქანო გზაც დატბორილია. უფრო სწორად, წყალი გზასთან ძალიან ახლოსაა და იქ გავლა საშიშია.
კაშხლის მშენებლობის გამო დატბორვა ემუქრება დაბა იუსუფელსაც, თუმცა ეს განწყობა ქალაქში ნამდვილად არ იგრძნობა. აქ გამალებული მშენებლობაა გაჩაღებული. როგორც ადგილობრივები ამბობენ, რაც უფრო მაღალი შენობების დატოვება მოუწევთ, კომპენსაცია მით უფრო მაღალი იქნება.
საერთოდ, თურქეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთ მხარეში, რომელსაც ქართველები ისტორიულ ტაო-კლარჯეთს ვეძახით, მშენებლობების ბუმია. აქ ერთმანეთის გვერდით უწევს არსებობა უძველეს ისტორიული ძეგლებს და ახალ ნაგებობებს. კურაპალატების ზეობის ხანაში აგებული დიდებული ქართული ტაძრები, რომლებსაც მასშტაბებით დღევანდელ საქართველოში მხოლოდ სამება, ბაგრატი და ალავერდი თუ გაუტოლდება, თანამედროვე არქიტექტურის ფონზე, მართლაც შთამბეჭდავად გამოიყურება.
ამ კლდოვან მხარეში, საუკუნეების წინ აგებული უზარმაზარი ტაძრები და ციხეები უფრო იწვევს გაოცებას და შეიძლება ითქვას, “კულტურულ შოკსაც”, ვიდრე ის ახალი შენობები, რომლებიც ათეული წლებიც კი არაა, რაც აშენდა.
საკვირველი ის არის, ცად აღმართულ მთებს შორის როგორ ააგეს ეს ტაძრები მეუდაბნოე ბერებმა, რა თქმა უნდა, ქართველი მეფეების და დიდებულების მატერიალური შემწეობით, თორემ დღევანდელი ტექნიკური პროგრესი ნამდვილად იძლევა იმის საშუალებას, ყველაფერი ახალი და კარგი დაინერგოს ამა თუ იმ ქვეყანაში, რასაც თურქები კარგად ახერხებენ.
თუმცა, ისე ჩანს, თითქოს ქართული ცივილიზაციის დიდება ტაო-კლარჯეთის ძეგლებში გაიყინა და წინ ვერ მივდივართ, თურქებივით ვერ ვუწყობთ ფეხს ტექნიკურ პროგრესს და ისიც გვენგრევა თვალსა და ხელს შუა, რითაც ასე ვამაყობთ.
თურქეთში ჩასული ტურისტი მომსახურების მხრივ დისკომფორტს არ განიცდის. გარდა იმისა, რომ მოწესრიგებულია გზები, ინფრასტრუქტურა, დახვეწილია სასტუმროებში კლიენტთა მომსახურების პირობები. ერთი ღამის გათევის ფასი 20 დოლარიდან იწყება და ქალაქებში 55 დოლარამდე ადის. ფასში შედის ასევე საუზმე და ვახშამი. მოწესრიგებულია სველი წერტილებიც. ტუალეტების პრობლემა, რაც საქართველოში ასე აქტუალურია, თურქეთში არ იგრძნობა. თითქმის ყველა ტურისტული მნიშვნელობის ობიექტთანაა საპირფარეშოები და იქ არც თანხაა გადასახდელი.
თურქები საოცარი კეთილგანწყობით ხვდებიან უცხოელებს. აინტერესებთ, საიდან არიან, უსვამენ კითხვებს, ცხადია, უმეტესად თურქულად, თუმცა, ქვეყნის ამ ნაწილში ბევრი ქართულად და ინგლისურადაც საუბრობს… მთავარი კი ის არის, რომ ღიმილი არ შორდებათ სახეზე, რაც, სამწუხაროდ, ასე დეფიციტურია ჩვენთან…
ცისანა შერგილაშვილი, სპეციალურად “გურია ნიუსისთვის” თურქეთიდან
