მან კარიერა მშობლიურ ლანჩხუთში დაიწყო, კარის დაცვა შემთხვევით მოუხდა და შემდეგ ისე კარგად გამოუვიდა ეს საქმე, ქართული ფეხბურთის ისტორიაში ლეგენდად დარჩა.
გასული წლის ნოემბერში “გურიის” საიუბილეო ღონისძიებას ვერ დაესწრო და ამაზე, თურმე, გული წყდებოდა. ბოლო წლებამდე, სანამ ავად გახდებოდა, თითქმის ყველა ზეიმს ესწრებოდა და წლების წინ, “გურიის” ვეტერანთა კარიც დაიცვა.
“ჩემი შემცვლელი იყო რამაზ ურუშაძე. მახსოვს, ქუთაისის “ტორპედოს” ჰყავდა დაბალი ტანის მეკარე მერაბიშვილი. ისე მოხდა, რომ დუბლიორი არ ჰყავდათ. არადა, 5 თამაში გასვლა უწევდათ უზბეკეთსა და ყაზახეთში. როცა მეკარის ძებნა დაიწყეს, უთქვამთ, რომ ლანჩხუთს ჰყავს ძლიერი მეკარე და წამოვიყვანოთო. ანდრო ჟორდანიამ მერაბ ჟორდანიას მამა, ლეო ჟორდანია გამოუშვა ჩემს წასაყვანად. ჩვენ 4 თამაში გვქონდა სოხუმთან, ცხინვალთან და თბილისის 2 გუნდთან. ევგრაფიმ თქვა, ლერის გაშვება როგორ შეიძლება, დავიღუპებითო. ლეომ მოიფიქრა, რამაზ ურუშაძეს წავიყვან, მაღალია და მოეწონებათო. ვშაყირობდით ხოლმე, რამაზიე იმხელაა, სანამ დაწვება, ბურთი გასულია კარებშიო. მარა ახლა, რამაზის პოვნა არ გინდა? თურმე, ყანაშია წასული, სათოხნად. ჩააკითხეს და წაიყვანეს ქუთაისში. პირველივე თამაშზე თერთმეტმეტრიანი აიღო. შემდეგ უფრო წაუვიდა თამაშები და ნაკრებში მიიწვიეს. პატარა საქმე ხომ არ იყო _ იაშინის მერე, მეორე მეკარე გახლდათ იმხელა საბჭოთა კავშირში”, _ ორიოდ წლის წინ გაიხსენა ჩვენთან საუბარში ბატონი რამაზი “გურიის” ასევე ყოფილმა მეკარემ, ლერი ლომაძემ.
ლანჩხუთის სპორტის მუზეუმში რამაზ ურუშაძის კარიერის ამსახველ კადრებს დიდი ადგილი უკავია. მუზეუმის დირექტორმა და “გურიის” მეისტორიემ, არა ერთი სპორტული წიგნის ავტორმა, მერაბ წულაძემ ერთი მთლიანი თავი მიუძღვნა ლეგენდარულ მეკარეს თავის წიგნში “ცნობილი ლანჩხუთელები”:
რამაზ ურუშაძე, მაღალი ტანის გამო, თავიდან კალათბურთით იყო გატაცებული, თუმცა, ფეხბურთის სიყვარული ყოველთვის ჰქონდა. სტადიონთან ისე ახლოს ცხოვრობდა, რომ ბურთის ხმა სახლამდე აღწევდა. ერთხელ სოსო ჟორდანიას თხოვნით კარში ჩადგა და ახალ ამპლუაში მშვენივრად წარმოაჩინა თავი. ასე დაიწყო ურუშაძის სპორტული კარიერა საქართველოს პირველობის მესამე ჯგუფში მოასპარეზე ლანჩხუთის “განთიადში”.
პერსპექტიული ახალგაზრდა სწრაფად შეამჩნია ვიქტორ ბერეჟნოიმ და “გურიის” წინამორბედ “კოლმეურნეში” აიყვანა. ინფორმაციამ კარის საიმედო დარაჯის შესახებ ფეხბურთის უდიდეს სპეციალისტ ანდრო ჟორდანიამდეც მიაღწია და იმედისმომცემი ახალგაზრდა 1958 წელს ქუთაისის “ტორპედოში” მიიწვია.
ახალბედამ პირველივე მატჩში, ერევანში, ადგილობრივი “არარატის” წინააღმდეგ ბრწყინვალედ ითამაშა, ორი პენალტი აიღო და უცებ დაიმკვიდრა ადგილი ძირითად შემადგენლობაში.
1959 წელს, ანდრო ჟორდანია თბილისის “დინამოში” გადავიდა და თან რამაზ ურუშაძეც წაიყვანა, მაგრამ ჩვენებური მალე ისევ ქუთაისში დაბრუნდა. საქმე იმაში გახლდათ, რომ მაშინ “დინამოში” ერთბაშად თავი მოიყარა მაღალი კლასის ოთხმა მეკარემ: სერგო კოტრიკაძემ, ანზორ კვაჭაძემ, ანზორ კავაზაშვილმა და რამაზ ურუშაძემ. ბუნებრივია, ოთხი ასეთი დონის გოლკიპერის ერთ გუნდში გაჩერება არ შეიძლებოდა, კავაზაშვილმა და ურუშაძემ დატოვეს “დინამო” _ ერთმა ლენინგრადს, ხოლო მეორემ ისევ რიონისპირა ქალაქს მიაშურა.
თუმცა “ბ” კლასში თამაშს რამაზისთვის ხელი არ შეუშლია, საკავშირო საფეხბურთო სამყაროს ყურადღება მიეპყრო. ცნობილმა მწვრთნელმა, ევგენი ლიადინმა იგი საბჭოთა კავშირის ახალგაზრდულ ნაკრებში ჩარიცხა.
ამასობაში ქუთაისის “ტორპედომაც” დაიწყო წარმატებული თამაში და 1961 წელს “ა” კლასის საგზური მოიპოვა. ქუთაისელებმა საბჭოურ გრანდებთან პაექრობა მოგებით დაიწყეს. საკუთარ მოედანზე მოსკოვის “ტორპედოს”, სადაც ცნობილი ფეხბურთელები _ ვალენტინ ივანოვი, ბორის ბატანოვი, ვალერი ვორონინი, ვიქტორ შუსტიკოვი და სხვები გამოდიოდნენ, 4:2 სძლიეს.
რამაზ ურუშაძემ საუცხოოდ ითამაშა მოსკოვში, ქუთაისელთა წარმატებული სერიის დროს, როცა გათამაშების დებიუტანტმა ზედიზედ ორი გამარჯვება მოიპოვა მოსკოვის გუნდებთან _ “ცსკასთან” და “ლოკომოტივთან”. ურუშაძე უმალ შეიყვანეს საბჭოთა ოლიმპიურ გუნდში და პირველი ნაკრების კანდიდატადაც დაასახელეს.
იმ დროს პირველ გუნდში მოხვედრა ძალიან ძნელი იყო. საბჭოთა ფეხბურთში მსოფლიოს საუკეთესო მეკარის ლევ იაშინის კულტი არსებობდა. იაშინის ავტორიტეტი იმდენად დიდი იყო, რომ მოედანზეც კი მამის სახელით მოიხსენიებდნენ და მასთან ჭიდილში სხვა, თუნდაც, ჩინებულ მეკარეებს პრაქტიკულად შანსი არ ჰქონდათ. თავის კლუბში, მოსკოვის “დინამოში”, იაშინს ძლიერი კონკურენტი ჰყავდა ბელიაევის სახით, რომელიც ერთხანს საბჭოთა კავშირის მეორე მეკარედ ითვლებოდა, მაგრამ იმის გამო, რომ არსებობდა იაშინი, ნიჭიერი მეკარის კარიერა ისე დამთავრდა, არც ერთ დიდ საპასუხისმგებლო მატჩში არ დაუცავს მოსკოვის “დინამოს” კარი. ასევე იყო ნაკრებშიც. იმხანად მეკარეთა საბჭოთა სკოლა ერთ-ერთი საუკეთესო იყო მსოფლიოში, მაგრამ ოლეგ მაკაროვმა, ვლადიმერ მასლაჩენკომ, სერგო კოტრიკაძემ ვერ თქვეს თავისი სიტყვა საერთაშორისო ასპარეზზე, რადგან ნაკრებში იაშინი დომინირებდა.
რამაზ ურუშაძე უკვე იყო ოლიმპიური ნაკრების წევრი, როცა იგი მთავარ ნაკრებშიც მიიწვიეს, მაგრამ ძირითად მეკარედ, რაღა თქმა უნდა, ჯერ კიდევ იაშინი ითვლებოდა. ახლოვდებოდა შეხვედრები “მრისხანე იტალიელებთან”. რამაზი, რომელსაც აქამდე არც ერთი მატჩი არ ჰქონდა პირველ ნაკრებში ნათამაშევი, ცხადია, ვერც იფიქრებდა, მისი დებიუტი ასეთ საპასუხისმგებლო შეხვედრაში თუ შედგებოდა. რამაზ ურუშაძე იხსენებს: “ამ მატჩში მონაწილეობა მოულოდნელი იყო ჩემთვის _ ქუთაისში ვთამაშობდი და უცებ შევიტყვე, რომ ნაკრების კანდიდატი ვარ. მაშინ ნაკრების მთავარი მწვრთნელი ბესკოვი იყო. მოსამზადებელ შეკრებას ათი დღით ადრე მოსკოვში გავდიოდით. მე ვიყავი ქუთაისიდან, სლავა მეტრეველი და მიხეილ მესხი _ თბილისიდან. ერთად ვცხოვრობდით. ერთ საღამოს ისინი მეუბნებიან:L_ იტალიასთან შენ უნდა დაგაყენონო! მე გამიკვირდა _ ხომ არ მეხუმრებით,-მეთქი. იუარეს, გავიგეთ შენ უნდა გათამაშონ და ხომ არ გეშინიაო. მართალი გითხრათ, შიში არ მიგრძვნია, თუმცა, ხუმრობა არ იყო პირველი მატჩი, ისიც იტალიასთან. ბესკოვი შემადგენლობას თამაშის დღეს აცხადებდა. 12 საათზე შევიკრიბეთ და ჩემი გვარი დაასახელა. სხვათა შორის, ჩემთვის სხვა არაფერი უთქვამს _ ითამაშე, როგორც შენს გუნდში! და მორჩა. თამაშში ჩავერთე თუ არა, ყოველგვარი ნერვიულობა გამიქრა, დავმშვიდდი და თამაშიც გამომივიდა”.
გამოუვიდა კი არა, რამაზმა ჩინებულად ითამაშა, ისე, თითქოს ასეთი მატჩი მისთვის პირველი არ იყო. ნაკრებმა 2:0 მოიგო, რაშიც რასაკვირველია, რამაზის დამსახურებაც იყო. დაუწერელი კანონია _ მოგებულ შემადგენლობას, თანაც ასეთ მატჩში, არ ცვლიან, მაგრამ იტალიაში ნაკრების კარის დაცვა კვლავ იაშინს მიანდეს. რამაზი კი სათადარიგო სკამიდან ადევნებდა თვალს მატჩს. თამაში 1:1 დასრულდა და საბჭოთა კავშირის ნაკრები ევროპის პირველობის შემდეგ ეტაპზე გავიდა.
რამაზ ურუშაძე: _ ხშირად ამბობენ, რომ ბესკოვი არ იყო კარგად განწყობილი ქართველი ფეხბურთელების მიმართ. მე ეს არ მიგრძვნია, ან როგორ უნდა მეგრძნო, როცა ქუთაისის “ტორპედოს” მეკარეს იტალიელებთან დიდ მატჩში ასეთი დიდი ნდობა გამომიცხადა? მერეც არ ყოფილა ჩვენი ურთიერთობა ცუდი. მე ესპანეთშიც გავემგზავრე ევროპის ჩემპიონატის ფინალურ ეტაპზე. თუმცა, ძირითად შემადგენლობაში კვლავ იაშინი იყო. ბესკოვის რა მოგახსენოთ, მაგრამ ძმები სტაროსტინების ცუდ დამოკიდებულებას ქართველებისადმი აშკარად ვგრძნობდი. ისინი თავის დროზე არც თუ უსაფუძვლოდ ბერიაზე იყვნენ ნაწყენები და ეს ქართველ ფეხბურთელებზე გადმოჰქონდათ. სტაროსტინებს დიდი გავლენა ჰქონდათ ფეხბურთის საკავშირო ფედერაციაში და ალბათ, მათი “მოღვაწეობის” შედეგად აღარ დამაყენეს ნაკრების ძირითად შემადგენლობაში, თორემ მწვრთნელებთან და ფეხბურთელებთანაც ძალიან კარგი დამოკიდებულება მქონდა. სხვათა შორის, ბესკოვი შემადგენლობას არ ცვლიდა, უნდოდა კარში მე დავეყენებინე, თვით იაშინმა მოსკოვის შეხვედრის შემდეგ გულწრფელად მომილოცა წარმატება.
ამის შემდეგ რამაზ ურუშაძემ ერთი მატჩიღა ითამაშა საბჭოთა ნაკრებში ურუგვაელებთან, სახელგანთქმული ლუის კუბილასის პარტნიორების წინააღმდეგ და იმ შეხვედრაშიც ხელშეუხებელი დატოვა კარი.
1965 წელს ურუშაძე თბილისში ისევ იხმეს. მისი გამოჩენა იმ ეტაპზე “დინამოში” გულშემატკივრებისთვის გარკვეულწილად მოულოდნელი იყო, რადგან 1964 წლის სეზონის დამთავრების შემდეგ, მიწვეული იყო მოსკოვის “სპარტაკში”. როდესაც ეს ამბავი “დინამოს” ხელმძღვანელობამ გაიგო, ყველაფერი იღონა ურუშაძის გადასაბირებლად.
მიუხედავად იმისა, რომ რამაზს თბილისში თაობათა ცვლის რთული პერიოდი დახვდა, პირველი სეზონი საქართველოს ფეხბურთის ფლაგმან გუნდში ცუდად არ ჩაუტარებია, შემდეგ კი “დინამო” შეიკრა და ათამაშდა. ისე, 1964 წლის შემადგენლობაში რომ მოხვედრილიყო, უკეთესი იქნებოდა. მიწვევა მანამდეც ჰქონდა, მაგრამ არ დათანხმდა. თუმცა, ყველაფერს თავისი ახსნა აქვს _ მაშინ უკვე ნაკრების მეკარე იყო, “დინამოს” კარს კი სერგო კოტრიკაძე იცავდა. ცხადია, როდესაც ნაკრების წევრი ხარ, საკუთარ კლუბში ძირითადში უნდა თამაშობდე. კოტრიკაძესთან კონკურენციაში ყოველთვის ძირითადში შეიძლება ვერ მოხვედრილიყო, რაც მის რეპუტაციაზე უთუოდ უარყოფითად იმოქმედებდა. ამდენად, პირველ მიწვევაზე უარის თქმა გამართლებულიც იყო.
და მაინც, 1965 წელს ის და სერგო კოტრიკაძე “დინამოს” კარში ენაცვლებოდნენ ერთმანეთს. 1966 წლიდან კი რამაზ ურუშაძე მთელი ექვსი წელი თითქმის შეუცვლელად იცავდა საქართველოს უპირველესი გუნდის ღირსებას და დიდი სიხარული მოჰქონდა ქართული ფეხბურთის მრავალრიცხოვანი თაყვანისმცემლისთვის.
“გურია ნიუსი” დიდ გულისტკივილს გამოთქვამს სახელოვანი მეკარისა და საამაყო გურული კაცის გარდაცვალების გამო და თანაუგრძნობს გარდაცვლილის ოჯახს.
