მისივე ხელით დამზადებული მესრით შემორტყმული ფერდობიანი ეზო, პალვონიებსა და იაპონურ მანდარინ “ტიახარას” წრეში ისე მოუმწყვდევია, რომ თითქოს, შიგ მისი შემოქმედი პატრონის შეშვებაც უმძიმს.
ჩვენს მასპინძელთან სტუმრად ადრეც ვიყავით და მაშინდელი ვარაუდი, რომ აქ არაერთხელ მოგვიხდებოდა მოსვლა და შემდეგ მკითხველისთვის გამოცდილების გაზიარება, გამართლდა.
_ რამ მიმიყვანა “ორგანიკასთან”, აღარ მახსოვს. სასწაული კი მოახდინა ჩემ ეზო-გარემოში, გადაირია და გადამრია, შეხედეთ ყველაფერს, მე არასოდეს ვხმარობ აზოტოვან სასუქს, გარდა ამისა, შარშან წიწილები წყალში შერეული “ორგანიკით” გავზარდე _ 4 თვისა დედლებად მოვაქციე, კვერცხი დადეს. უფრო მეტსაც გეტყვით _ ჩემ საკარმიდამოში ერთი პატარა “ჯადოსნური ეზო” მაქვს, გამომგონებელი ბიოტექნიკოსი დათო ჩაჩანიძეც გაოცდა, ეს რომ ნახა, რად გინდა “ორგანიკა”, აგერ სასწაულიო, _ იძახდა.
ეს სასწაული, ერთი შეხედვით, მიწის ორი მოზრდილი ოთხკუთხა ფართობია, სადაც ჩვეულებრივი კულტურები _ გოგრა, კიტრი, პომიდორი, და ქინძია დათესილი. გვერდიგვერდ მდებარე ე.წ. პატარა ბოსტნებში ის განსხვავებაა, რომ ერთგან ეს კულტურები მაღალი და ძალიან მწვანეა, მეორეგან ზრდის სხვა ფაზაშია და მიწიდან 15-50 სმ სიმაღლეზეა. თუმცა, როგორც ბატონი ბესო ამბობს, ისინი ზუსტად ერთ დღეს, ერთსა და იმავე წუთს დათესილია. ოღონდ ერთგან ბოსტნეული დამპალი, გაფუჭებული მანდარინის “გორზეა” დათესილი, მეორეგან კი ჩვეულებრივ ნაკელით შეზავებულ მიწაზე. როგორც ბატონი ბესო ამბობს, როცა ამ ზამთარს მანდარინი გაუფუჭდა, ორმო ამოიღო, შიგ ჩაყარა, შემდეგ მიწა დააყარა, 2-3 თვეში, აპრილის დასაწყისში დათესა ერთდროულად და…
_ აი, შედეგი! არ არის ნოვაცია? გადაყრილ მანდარინზე დათესილი გოგრა უკვე 4-5 მეტრ სიმაღლეზეა, პომიდორი აყვავებულია და კიტრს ჭიპები აქვს. ჩვეულებრივ დათესილს კი ჯერ ყვავილი არ გამოუსხამს. ეს, უბრალოდ, ვცადე, მაინტერესებდა, მართალი იყო თუ არა აჭარელი გლეხი, ვინც ეს მასწავლა. გიკვირთ, ხომ? _ ამბობს ჩვენი მასპინძელი და გვირჩევს, მომავალში ასეთი ცდა ჩვენც ჩავატაროთ.
რაც შეეხება კარტოფილის ნათესებს, აქაც სიახლეა _ კარტოფილი დათესილია, თუმცა… ბალახის, თივის, ჩალის ნარჩენებში და არა მიწაში. აღვნიშნავ, რომ ჩვენს მასპინძელს საცდელი ნაკვეთები ცალკე აქვს გამოყოფილი, იქვე ახლოს კი ჩვეულებრივი მეთოდით დათესილი თუ დარგული კულტურები ყვავის.
_ ესეც ნოვაციაა _ კარტოფილის დათესვა მულჩირების წესით. საცდელ ნაკვეთზე დაბარულ და გაფხვიერებულ მიწაზე მწკრივებად დავალაგებ კარტოფილს და ასევე დავაფარებ თივისა და ბალახეულის ნარჩენებს. ამოვა, გაიზრდება, აყვავდება, ჩახმება, გათოხნა არ უნდა და სასუქი. გადაწევ მერე ამ ნარჩენებს, როგორც კრუხის ბუდიდან წიწილებს, ისე ამოიღებ და აავსებ ვედროებს კარტოფილით ისე, რომ მიწით ხელი არ დაგესვრება, ბალახი სულ იქნება სოფელში, რა უნდა ამის გაკეთებას, ნაკლებ შრომატევადიცაა, _ იცინის ბატონი ბესო და თან ორთავე ხელით თივის კვალებიდან კარტოფილის ბოლქვებს იღებს, _ აი, უკვე ბოლქვები აქვს, ახალი კარტოფილია.
ბესო მჟავანაძის საკარმიდამო ნაკვეთი ძირითადად თხილის ნარგავებითაა მოფენილი, თუმცა, ვიდრე თხილი მოღონიერდება, შიგ უამრავი სახის ერთწლიანი კულტურა აქვს დათესილი: მარწყვი, მიწის თხილი, (არაქისი), ნესვი, საზამთრო, კომბოსტო, გოგრა, ლობიო, სათითაოდ ჩათესილი 2200 ცალი სიმინდის მარცვალი და რაც მთავარია, სოიო, რომლის დაბუჩქულ მწკრივებს ყველა მიმართულებით ხედავთ.
_ აი, პალვონია და არა პავლონია, როგორც ხშირად წერენ. ესეც ჩემი ხელით დამყნილი ხაშიაა, გარს ერტყმის ჩემს კარმიდამოს. “ნანუკას ვაშლები” ხომ იცით? აგერ ეს მწვანე ვაშლია. ექვსი ჯიშის ხეხილი, რომელიც ესპანეთიდან, იტალიიდან და საფრანგეთიდან არის ჩამოტანილი, ორი ძირი ავოკადო, რომელიც ტყუპისცალებივით დგანან… ყველას ერთად კი მზე და ნიავი თანაბრად დასტრიალებს თავს და გარს უვლის, _ საკუთარ განცდას ასე გვიხატავს და ეზოს შუაგულში მივყავართ, სადაც უკვე ვარჯებმომძლავრებული კივის პლანტაციაა. საკვირველი ის არის, რომ აქ ხემცენარე, ბუჩქი თუ ხვიარა ერთნაირად გაბადრულა, რასაც მუყაითი კაცის ხელში ლოლიავის გარდა, როგორც თვითონ ეს კაცი-პატრონი ამბობს, “ორგანიკას” ხელი თუ კვალი ატყვია. მარჯვნივ და მარცხნიც კი კარმიდამოს მშვენება-პატარძლის _ ვაზის მრავალი ჯიშის ტალავერია. ყველაზე მეტად სწორედ მათკენ მიუწევს გული ბატონ რეზოს.
საგურამოს საცდელი სანერგე მეურნეობიდან ხუთი ჯიშის ვაზი ჩამოიტანა, სულ კი ვაზის 21-ნაირი ჯიშის სახეობა აქვს დარგული. ბევრი მსხმოიარეა, ზოგიც ახლა მართავს მუხლს, ჯერჯერობით, საკოლექციო ხასიათს ატარებს. აქედან მრავლდება ძველი გურული ვაზის ჯიშები, “იტალია მუსკატს” უკვე, ერთ წელში, ნიშანი აქვს. მოშორებით, ხეებზე გაფრენილ “ადესას” და “ნოვეს”, სამწუხაროდ, მოჭრა ემუქრება, მამისეულია და კი ენანება, მაგრამ უკეთესისკენ სწრაფვას მსხვერპლიც ახლავს.
დიდი კარმიდამოს პატრონი დიდ პოლიტიკაშიცაა ნამყოფი, იგი 90-იან წლებში ქობულეთის საკრებულოს შვიდი წლის მანძილზე ხელმძღვანელობდა, ახლა კი საკუთარი მხარის ნოსტალგიამ თუ მიწის ყივილმა იმძლავრა და, როგორც თვითონ ამბობს, სპილო რომ ვერ გავიდოდა, ისეთი “ჯუნგლები” ბაღნარად აქცია. ჩიტების ჭიკჭიკი სიმფონიად ეყურება, ყვავილების ბაღი კი მეუღლის ეპარქიაა და მის მოვლაში არ ერევა, უბრალოდ, “ორგანიკას” უწილადებს ხოლმე.
_ რა ვქნა, გადამრია ამ “ორგანიკამ” და მეც გადავირიე, ადრეც ვმუშაობდი, მაგრამ ასეთი შედეგი არ ყოფილა და რომ არ ვთქვა, იქნება?
შხამი არ ვარგა, კარგია “ბიომეთოდი”. პირადად ვარ ინოვაციების მომხრე, ბევრს ვერ დაარწმუნებ, რომ პროგრესია ბიოლოგიური მეთოდით მოყვანილი და დამუშავებული სასოფლო-სამეურნეო პროდუქტი, უცხოეთში მინახავს პომიდორი ერთსა და იმავე მაღაზიაში გარეგნულად ერთნაირი, მაგრამ ერთი გაცილებით მეტი ღირს, რადგან ბიოლოგიურად დამუშავებულია, მეორე კი ნაკლები, რადგან ქიმიურადაა დამუშავებული. დადგება დრო, აქაც ასე იქნება. თანამედროვე მსოფლიო მიდის იქითკენ, რომ ადამიანებმა მხოლოდ საღი პროდუქტი ჭამონ, _ ამბობს ბატონი რეზო.
