FactCheck.ge პოლიტიკოსთა განცხადებებში ფაქტობრივი სიზუსტის თუ უზუსტობების დადგენის ყოველკვირეულ სტატისტიკას აქვეყნებს. ფაქტ-მეტრმა სხვადასხვა გადამოწმებულ ფაქტზე, 15- დან 22 აგვისტომდე რამდენიმე კვლევა გამოაქვეყნა. სტატიები აღმასრულებელი და საკანონმდებლო ხელისუფლების წარმომადგენლების განცხადებებს ეხებოდა.
გადამოწმებული ფაქტებიდან ერთი სიმართლედ შეფასდა, ორი – ნახევრად სიმართლედ, ორი – მეტწილად მცდარად, ერთი განცხადება კი მცდარი აღმოჩნდა.
ყველაზე პოპულარული სტატია, ვებგვერდზე მნახველთა რაოდენობის მიხედვით, საპარლამენტო უმრავლესობის წევრის, დავით ონოფროშვილის განცხადებას ეხებოდა. ონოფრიშვილის თქმით, "პარლამენტარის ხელფასი არის 2 000 ლარი და ხელზე იღებს 1 600 ლარს. საქართველოს პარლამენტში პრემიები არ გაცემულა საერთოდ, დაწყებული 2013 წლიდან".
პარლამენტის ოფიციალურ ვებგვერდზე არსებული მონაცემების თანახმად, პარლამენტის წევრის შრომითი გასამრჯელო (ხელფასი) თანამდებობრივი სარგოსა და სადეპუტატო უფლებამოსილების განხორციელების თანხისგან შედგება. პარლამენტის ყველა წევრის თანამდებობრივი სარგო 2 000 ლარს შეადგენს. სადეპუტატო უფლებამოსილების განხორციელების თანხის ოდენობა პარლამენტის წევრის თანამდებობაზეა დამოკიდებული და 1 790 ლარიდან 3 905 ლარამდე მერყეობს. ამდენად, საერთო ჯამში, საქართველოს პარლამენტის წევრის მინიმალური სარგო 3 790 ლარს შეადგენს. ამ მონაცემიდან ჩანს, რომ თავის განცხადებაში, დავით ონოფრიშვილმა სადეპუტატო უფლებამოსილების განხორციელებისთვის გამოყოფილი დანამატის სრული იგნორირება მოახდინა.
დავით ონოფრიშვილის თქმით, საქართველოს პარლამენტში 2013 წლიდან პრემიები არ გაცემულა. საქართველოს პარლამენტის ოფიციალურ ვებგვერდზე წარმოდგენილი ინფორმაციის თანახმად, პარლამენტში პრემიები გაიცა როგორც 2013 წელს, ისე 2014 წლის პირველ კვარტალში. თუმცა, პარლამენტის საფინანსო უზრუნველყოფის დეპარტამენტის უფროსის, მედეა სიხარულიძის ინფორმაციით 2013-2014 წლებში პრემიები მხოლოდ პარლამენტის აპარატის თანამშრომლებმა მიიღეს და დეპუტატებს პრემია არ აუღიათ.
ამ გარემოებების გათვალისწინებით, ფაქტ–მეტრმა დავით ონოფრიშვილის განცხადება მეტწილად მცდარად შეაფასა.
გასულ კვირას ფაქტ–მეტრმა პრემიერის განცხადებაც გადაამოწმა. დევნილ მოსახლეობაზე საუბრისას ირაკლი ღარიბაშვილმა განაცხადა: "წინა მთავრობის დროს დევნილების ბიუჯეტი 25 მილიონი ლარი იყო. 50 მილიონი გახდა ჩვენს დროს, ანუ გავაორმაგეთ".
პრემიერის განცხადების გადასამოწმებლად, ფაქტ-მეტრმა 2004-2013 წლებში სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების ანგარიშები შეისწავლა. სტატიაში მოყვანილი მონაცემების თანახმად, ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს ბიუჯეტის მოცულობა 25 მილიონი ლარის ფარგლებში არასოდეს ყოფილა და მისი ყველაზე მცირე ოდენობა, 37 მილიონი ლარი, 2012 წელს დაფიქსირდა. გარდა ამისა, 2013 წელს ლტოლვილთა და განსახლების სამინისტროსთვის გამოყოფილი თანხის ოდენობა 2010, 2011 და 2012 წლების ბიუჯეტს აღემატებოდა, თუმცა 2004-2009 წლებში არსებულ ბიუჯეტებთან შედარებით საკმაოდ ნაკლები იყო.
2013 წლის ბიუჯეტის შესრულების ანგარიშის თანახმად, ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტრომ 47 მილიონი ლარი დახარჯა, რაც, 2012 წელთან შედარებით, ბიუჯეტის 1.3-ჯერ ზრდას და არა ორჯერ მეტს ასახავს, როგორც ეს პრემიერ-მინისტრმა აღნიშნა. აღსანიშნავია, რომ სამინისტროს ბიუჯეტმა 50 მილიონ ლარს ვერც 2014 წლის ბიუჯეტის გეგმაში მიაღწია და იგი 48 მილიონი ლარით განისაზღვრა.
შესაბამისად, ფაქტ–მეტრმა დაასკვნა, რომ პრემიერის განცხადება მცდარია.
ირაკლი ღარიბაშვილის მეორე განცხადება ეკონომიკას, კერძოდ კი ექსპორტს ეხებოდა. პრემიერის თქმით, "ევროკავშირის ბაზარზე პირველ 6 თვეში ექსპორტი 57%-ით გაიზარდა. ეს არის რეკორდული მაჩვენებელი. გასულ წელს [ექსპორტი] 65% იყო. ბოლო 10 წლის განმავლობაში ეს არის რეკორდული მაჩვენებელი მთელი ჩვენი ქვეყნის ისტორიაში".
საქსტატის ოფიციალური მონაცემებით, 2014 წელს პირველ 6 თვეში ევროკავშირის ბაზარზე ექსპორტი 41%-ით გაიზარდა. ეს რიცხვი ნაკლებია ირაკლი ღარიბაშვილის მიერ დასახელებულ 57%-ზე. გარდა ამისა, 2014 წლის პირველ 6 თვეში დაფიქსირებული ზრდის მაჩვენებელი არ არის რეკორდული, რადგან გაცილებით მაღალი ზრდა იყო 2004, 2005 და 2008 წლებში.
რაც შეეხება 2013 წელს, ეს მაჩვენებელი 2012 წელთან შედარებით 72%-ით გაიზარდა. მიუხედავად იმისა, რომ პრემიერის მიერ დასახელებული 65% რეალურად საქსტატის ოფიციალურ მონაცემემზე (72%) დაბალია, განცხადების ეს ნაწილი, კონტექსტიდან გამომდინარე სიმართლეა, რადგან ის ნამდვილად ასახავს რეკორდულ ზრდას.
ამ ფაქტორების გათვალისწინებით პრემიერ–მინისტრის განცხადება ნახევრად სიმართლედ შეფასდა.
გარდა პრემირის განცხადებებისა, ფაქტ–მეტრმა ფინანსთა მინისტრის, ნოდარ ხადურის განცხადებებიც გადაამოწმა. პარლამენტში გამოსვლისას მინისტრმა აღნიშნა: "მსოფლიო ბანკთან ჩვენ მოვაწერეთ ხელი ხელშეკრულებას, რომლის მიხედვითაც მივიღეთ შეღავათიანი კრედიტი და პირველი 15 წელი გადავიხდით ძალიან დაბალ პროცენტს. ეს სესხი ხელს შეუწყობს დამატებით 200 კილომეტრი ადგილობრივი გზების გაკეთებას".
ფაქტ-მეტრის მიერ მოპოვებული ინფორმაციის თანახმად, 2014 წლის 9 ივლისს ფინანსთა მინისტრმა და მსოფლიო ბანკის წარმომადგენელმა ხელი მოაწერეს პროექტს, რომლის თანახმად საქართველო 75 მილიონ დოლარს მიიღებს შიდასახელმწიფოებრივი და ადგილობრივი გზების რეაბილიტაციისთვის. სესხის ხანგრძლივობა 25 წელია, მათ შორის 10 წელი შეღავათიანია. პროექტი მთელი ქვეყნის მასშტაბით დაახლოებით 200 კმ სიგრძის გზების რეაბილიტაციას ითვალისწინებს.
შესაბამისად, ნოდარ ხადურის ეს განცხადება სიმართლეა.
ხადურის კიდევ ერთი განცხადება პენსიებს ეხებოდა: "2011 წელთან შედარებით 416.2 მილიონი ლარით მეტი პენსია გავეცით და 158.3 მილიონი ლარით მეტი დავხარჯეთ ჯანდაცვაზე. ეს არის 2011 წელთან შედარებით 57.1%-იანი ზრდა."
ფაქტ–მეტრის კვლევამ აჩვენა, რომ ნოდარ ხადური ცდება განცხადების პირველ ნაწილში, რადგან 2011 და 2013 წლების ბიუჯეტის შესრულების ანგარიშების გადამოწმების შედეგად ირკვევა, რომ 2011 წელთან შედარებით 2013 წელს საპენსიო უზრუნველყოფაზე დახარჯული თანხის ოდენობა გაიზარდა არა 416 მილიონი, არამედ დაახლოებით 175 მილიონი ლარით, რაც 18%-იანი ზრდის მაჩვენებელია.
რაც შეეხება ჯანდაცვაზე დახარჯული თანხის ოდენობას, ნოდარ ხადურს ამ შემთხვევაშიც არასწორად მოყავს ინფორმაცია. 2013 წელს, ჯანმრთელობის დაცვის სფეროში, 2011 წელთან შედარებით 118 მილიონი ლარით მეტი (და არა 158 მილიონით) დაიხარჯა, რაც დაახლოებით 33%-იანი ზრდის მაჩვენებელია.
როგორც ვხედავთ, მიუხედავად იმისა, რომ როგორც საპენსიო უზრუნველყოფის, ისე ჯანდაცვის სფეროში დახარჯული თანხების მხრივ ზრდის ტენდენცია სახეზეა, ორივე შემთხვევაში, ფინანსთა მინისტრის მიერ დასახელებული რიცხვები საგრძნობლად განსხვავდება რეალური მონაცემებისგან.
შესაბამისად, ფაქტ–მეტრმა ნოდარ ხადურის განცხადება მეტწილად მცდარად შეაფასა.
კიდევ ერთი ფაქტი, რომელიც ფაქტ–მეტრმა გადაამოწმა, საპარლამენტო უმრავლესობის წევრის, გუბაზ სანიკიძის განცხადებას ეხებოდა. სანიკიძის თქმით, "საქართველო არის ერთ-ერთ პირველ ადგილზე ბავშვთა სიკვდილიანობით და ერთ-ერთ ბოლო ადგილზე – განათლების დონით".
კვლევის შედეგად გამოვლინდა, რომ 2012 წლის მდგომარეობით 5 წლამდე ბავშვთა სიკვდილიანობის კუთხით (ყოველ 1000 ახალშობილზე 20 ბავშვის სიკვდილით), მსოფლიოს 195 ქვეყანას შორის საქართველო ალჟირთან ერთად 63-ე ადგილს იკავებს. ცხადია, აღნიშნული ციფრი სახარბიელო ნამდვილად არ არის, თუმცა, მიუხედავად ამისა, ეს მონაცემი არ ემთხვევა დეპუტატის მიერ გაცხადებულ ინფორმაციას, თითქოს აღნიშნული მიმართულებით საქართველოს ერთ-ერთი პირველი ადგილი უკავია. აქვე მნიშვნელოვანია, დეპუტატის განხადების პათოსიც, როდესაც მან ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის წევრებს მიმართა და აღნიშნა, რომ ეს არის მათი 9 წლიანი მმართველობის შედეგი. თუკი გადავხედავთ 5 წლამდე ბავშვთა სიკვდილიანობის სტატისტიკას, ნათლად ჩანს, რომ 1990 წელს ყოველ 1000 ახალშობილზე 35 ბავშვის სიკვდილი ფიქსირდებოდა, 2000 წელს – 34, 2012 წლისათვის კი აღნიშნული მაჩვენებლი 20-მდე შემცირდა. რაღა თქმა უნდა, ჩვენ არ ვამტკიცებთ, რომ სტატისტიტური მონაცემების გაუმჯობესება, კონკრეტულად რომელიმე პირის, ან პოლიტიური პარტიის დამსახურებაა, თუმცა, გაუმჯობესება სწორედ იმ მონაკვეთში ფიქსირდება, რაზეც დეპუტატი მიუთითებდა.
რაც შეეხება განცხადების მეორე ნაწილს, აქ დეპუტატი სრულიად მართალია. 15 წლამდე მოსწავლეების განათლების დონის მაჩვენებლით საქართველო მსოფლიოს 74 ქვეყანას შორის ერთ-ერთ ბოლო ადგილს იკავებს, ევროპის მასშტაბით კი ბოლო ადგილზეა.
ამ ფაქტორების გათვალისწინებით, გუბაზ სანიკიძის განცხადება ნახევრად სიმართლედ შეფასდა.
