პლასტმასის ჭარბი მოხმარება დღეს ერთ-ერთ მნიშვნელოვან გარემოსდაცვით გამოწვევას წარმოადგენს.
როგორც გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს გვერდზე გავრცელებულ ინფორმაციაში წერია, საქართველოში ჩატარებული კვლევის შედეგებით, ქვეყანა ყოველწლიურად დაახლოებით 612,5 მილიონ ერთეულ ერთჯერადი გამოყენების პლასტიკის ჭიქას, თავსახურს, საკვების კონტეინერს, დანას, ჩანგალს, კოვზს, ე.წ. „საწრუპს“, თეფშს და სასმლის მოსარევს მოიხმარს, რაც ჯამურად 3.9-5.9 ათას ტონა პლასტიკს შეადგენს.
პლასტიკის მოხმარების რეგულაციის სამუშაო ვერსიის თანახმად, იგეგმება პლასტმასის დანების, ჩანგლების, კოვზების, თეფშების, ჩხირების, საწრუპების, სასმლის მოსარევების, ასევე გაფართოებული პოლისტიროლისგან დამზადებული სასურსათო კონტეინერების, მათი თავსახურების, ასევე ჭიქების და მათი თავსახურების წარმოების (გარდა ექსპორტის მიზნით), იმპორტის და სხვა ბაზარზე განთავსების აკრძალვა.
რეგულაცია, ასევე, შეეხება საზოგადოებრივი კვების ობიექტებს, რომლებიც პლასტმასისგან დამზადებული ერთჯერადი სასურსათო კონტეინერების და ჭიქების საშუალებით ახდენენ მზა სურსათის მომხმარებლებისთვის მიწოდებას.
ახალი ინიციატივის ფარგლებში, იგეგმება საბიუჯეტო ორგანიზაციებისთვის და სტუმარ-მასპინძლობის სექტორისთვის სასმლის პლასტმასის ბოთლებით შესყიდვის აკრძალვა, რაც პლასტიკის მოხმარების შემცირებას ემსახურება.
აღნიშნულ საკითხზე ცოტა ხნის წინ შეხვედრა გაიმართა სამინისტროსა და ბიზნესსექტორის წარმომადგენლებს შორის.
როგორც რესტორატორთა ბიზნეს ასოციაციის ვიცე-პრეზიდენტი შოთა ბურჯანაძე აცხადებს, „პლასტიკის საგნების ჩანაცვლება იმ საშუალებებით, რომელიც უფრო ძვირია, სხვადასხვა პროდუქტებზე ფასს გაზრდის”:
“ნებისმიერი ცვლილება, რომელიც ეხება ბიზნესს, საბოლოოდ, ფინანსურად ეხება მომხმარებელსაც. პლასტიკის მოხმარება მთელი მსოფლიო მასშტაბით იმიტომ არის განვითარებული და ჯანმრთელობას ყურადღებას არ აქცევენ, რომ იაფია. მისი ჩანაცვლება იმ საშუალებებით, რომელიც ეკოლოგიურია, უფრო ძვირია, რაც რა თქმა უნდა, პროდუქტის თვითღირებულებას გააძვირებს. ვფიქრობ, ამის გავლენით მომხმარებელს პროდუქტი 5-დან 10%-მდე გაუძვირდება“, _ ამბობს შოთა ბურჯანაძე.
იმის შესახებ, თუ რამდენად მნიშვნელოვანია ეკოლოგიური პრობლემების ფონზე ერთჯერადი პლასტმასის ნივთების აკრძალვა, ორგანიზაცია „საქართველოს მწვანეები – დედამიწის მეგობრების“ თავმჯდომარეს, ნინო ჩხობაძეს ვესაუბრეთ.
როგორც ჩხობაძე ამბობს, საქართველოს საკმაოდ პატარა ქვეყანაა და პლასტიკის მოხმარება რატომღაც ბოლო წლებში ძალიან გაიზარდა:
_ ეს არის იმის შედეგი, რომ პლასტიკის ბოთლები, ჭიქები შესაფუთი მასალები საკმაოდ მომრავლებულია.
ქვეყანაში ამის წინააღმდეგ სხვადასხვა ტიპის ღონისძიებები იყო გატარებული. ერთ-ერთი პირველი ღონიძიება, რაც გატარდა კოვიდამდე, იყო ის, რომ ძალიან თხელი პლასტიკი უნდა ამოღებულიყო ხმარებიდან ამოღებული და უნდა შემოსულიყო ე.წ. ბიოდეგრადირებადი პლასტიკი, რომელიც თავისით იშლება გარკვეული პერიოდის შემდეგ.
აღმოჩნდა, რომ სურსათი მთლიანად გადავიდა პლასტიკურ ბოთლებზე, რაც არის ძალიან პრობლემატური, იმიტომ რომ ბოლო კვლევების მიხედვით, ერთ-ერთ ყველაზე დიდ დაბინძურებად ითვლება მიკროპლასტიკით დაბინძურება.
აღმოჩნდა რომ პლასტიკის ბოთლში მოთავსებული პროდუქტი იწვევს ძალიან ბევრ დაავადებებს. მათ შორის, ერთ-ერთი ყველაზე მძიმე არის ენდოკრინოლოგიური და აუტოიმუნური დაავადებები.
ეს საკითხი საქართველოში საზღვაო სანაპიროზე უფრო მეტად პრობლემატურია იმიტომ, რომ შავ ზღვაში ბოლო პერიოდში გაჩნდა პლასტიკის კუნძულები. ანუ პლასტიკი მდინარეების მეშვეობით აღწევს ზღვაში და საბოლოო ჯამში კლავს ფლორა-ფაუნას.
გარდა ამისა, პლასტიკი იწვევს საქონლის დაცემასაც. მაგალითად, საქონელმა თუ შეჭამა ცელოფანი და სამწუხაროდ, ჭამს, იღუპება. ძალიან ბევრი საქონელი დაიღუპა ამით საქართველოში.
გარდა ამისა, პლასტიკი იწვევს ძალიან დიდ დაბინძურებას _ ის ბუნებაში არ იშლება და იწვევს პრობლემას, რომლის აღმოხვრაც ძალიან რთული იქნება. ამიტომ ნებისმიერი მარეგულირებელი ღონისძიების გატარება იმისთვის რომ ჩვენ შევამციროთ პლასტიკის მოხმარება იქნება ძალიან მნიშვნელოვანი.
_ ქალბატონო ნინო, რაც შეეხება იმ ალტერნატივებს, რამაც პლასტმასი უნდა ჩაანაცვლოს, რამდენად უსაფრთხოა?
_ ეს არის ქაღალდი, ლითონი, ხე. ქაღალდი შედარებით უსაფრთხოა, ადვილად იშლება. ლითონი ექვემდებარება გადამუშავებას.
იგივე ითქმის შუშის ბოთლზეც _ მასში მოთავსებული პროდუქტი უფრო ღირებულია. მაგალითად, ევროპის ბაზარი მოითხოვს ასეთ შეფუთვას.
რაც შეეხება ისეთ აგრესიულ ხსნარებს, როგორიცაა ალკოჰოლი, ლიმონათი, ის რეაქციაში შედის პლასტიკთან და მასში ამ ნივთიერების მოთავსება უნდა აიკრძალოს.
_ თქვენი აზრით, რამდენად არის მზად საზოგადოება ცვლილების მიღების პროცესში ჩასართავად?
_ ყველაფერი ეტაპობრივად უნდა დავიწყოთ. აბსურდი იქნება იმის თქმა, რომ ერთბაშად შევძლებთ ამოღებას.
არსებული ინფორმაციით, სამინისტრო ერთჯერადი გამოყენების საგნების იმპორტისა და მოხმარების აკრძალვას 2026 წლის იანვრიდან გეგმავს, თუმცა, ჯერ კონკრეტულ ვადებზე კერძო სექტორთან შეთანხმება მიღწეული არ არის.
ავტორი
