“ადამიანის უფლებათა ცენტრმა” მედიაგარემოს შეფასების ანგარიში გამოაქვეყნა.
როგორც “ადამიანის უფლებათა ცენტრი” აცხადებს, ქართული მედიაგარემოს კვლევის მიზანია საქართველოში მედიის თავისუფლების, ჟურნალისტების უფლებებისა და პლურალიზმის მდგომარეობის შეფასება.
ანგარიში განსაკუთრებულ ყურადღებას ამახვილებს ისეთ საკითხებზე, როგორიცაა: ჟურნალისტების უსაფრთხოება, კრიტიკული მედიის წარმომადგენლების წინააღმდეგ მიმდინარე პოლიტიკურად მოტივირებული საქმეები და ხელისუფლების ბოიკოტი მათ მიმართ, დეზინფორმაციული კამპანიები, მედიის დამოუკიდებლობის ხარისხი პოლიტიკური და სხვა სახის გავლენისგან, ასევე წინასაარჩევნო კამპანიის პერიოდში- სექტორში არსებული ძირითადი გამოწვევები.
რაც შეეხება კვლევის ძირითად მიგნებებს, ანგარიშის ამ ნაწილში, აღნიშნულია, რომ:
“2024 წლის საპარლამენტო არჩევნების წინ ქართული მედია, განსაკუთრებით კი მისი დამოუკიდებელი და კრიტიკული სეგმენტი, მძიმე გამოწვევების წინაშე იდგა.
მედიაგარემო მუქარის, დაშინებისა და ძალადობის გავრცელებული ფაქტებით გამოირჩევა. ძალადობის მსხვერპლი განსაკუთრებით დამოუკიდებელი და კრიტიკული მედიაორგანიზაციების წარმომადგენლები არიან.
მმართველი პარტიის მიერ მიღებული „რუსული კანონი“ მიზნად ისახავს დამოუკიდებელი მედიისა და სამოქალაქო საზოგადოების სტიგმატიზაციას, საქმიანობის შეზღუდვას და საბოლოოდ მათ ლიკვიდაციას. ეს კანონი ეწინააღმდეგება დემოკრატიული საზოგადოების პრინციპებს, წარმოადგენს სერიოზულ უკან გადადგმულ ნაბიჯს ქვეყნის დემოკრატიული განვითარებისა და ევროინტეგრაციის გზაზე.
ხელისუფლების დანაწილება და ინსტიტუციური დამოუკიდებლობა საქართველოში სერიოზული გამოწვევების წინაშეა. სახელმწიფო ინსტიტუტების პოლიტიზაცია და მმართველი პარტიის მიერ მათი მიტაცება განსაკუთრებით მძიმედ აისახება მედიის თავისუფლებაზე.
საქართველოს პარლამენტი თანდათანობით იქცა დახურულ სივრცედ დამოუკიდებელი მედიისთვის. ეს პროცესი განსაკუთრებით გამძაფრდა მედიის აკრედიტაციის ახალი წესების შემოღებით და უსაფრთხოების გამკაცრებული ზომებით, რამაც არსებითად შეზღუდა ჟურნალისტების შესაძლებლობა, გააშუქონ საპარლამენტო საქმიანობა.
დამოუკიდებელი და კრიტიკული მედიის წინააღმდეგ სტრატეგიული სამართალწარმოების სარჩელები (SLAPP) კვლავ მნიშვნელოვან გამოწვევად რჩება. „ქართული ოცნების“ წარმომადგენლების ან მათთან დაკავშირებული პირების მიერ წარდგენილი სარჩელები ხშირად დაშინების იარაღად გამოიყენება და მიმართულია ჟურნალისტური საქმიანობის შეზღუდვისაკენ.
დეზინფორმაცია საქართველოსთვის ერთ-ერთ სერიოზულ პრობლემად რჩება. განსაკუთრებით – შიდა დეზინფორმაცია. ყოველდღიურად ხელისუფლების მხრიდან ანტიდასავლური გზავნილები ვრცელდება. შიდა პროპაგანდის სამიზნე არიან დამოუკიდებელი და კრიტიკული მედიაორგანიზაციები და მათი ჟურნალისტები.
საჯარო ინფორმაციაზე წვდომა ჟურნალისტებისთვის კრიტიკულ ნიშნულამდეა მისული”.
ადამიანის უფლებათა ცენტრი ასევე აქვეყნებს რეკომენდაციებსაც.
“საქართველოს პარლამენტმა დაუყოვნებლივ უნდა გააუქმოს „რუსული კანონი“ და „ჰომოფობიური ცენზურის კანონი”, რომლებიც პირდაპირ ემუქრება მედიის თავისუფლებას და ეწინააღმდეგება ქვეყნის ევროინტეგრაციის პროცესს. ეს კანონები წარმოადგენს რუსული სტილის საკანონმდებლო ჩარჩოს, რომელიც მიზნად ისახავს სამოქალაქო საზოგადოებისა და დამოუკიდებელი მედიის მარგინალიზაციას.
„ქართული ოცნების“ ხელისუფლებამ უნდა უზრუნველყოს ეფექტური გამოძიება ჟურნალისტების წინააღმდეგ განხორციელებული ძალადობის, დაშინების და შევიწროების ყველა ფაქტზე. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია საარჩევნო პერიოდში დაფიქსირებული დარღვევების გამოძიება და დამნაშავეთა დასჯა, რათა დასრულდეს დაუსჯელობის სინდრომი.
კომუნიკაციების კომისიამ და სასამართლომ უნდა შეწყვიტოს პოლიტიზირებული და მიკერძოებული გადაწყვეტილებების მიღება მედიასაშუალებების მიმართ.
მმართველმა პარტიამ უნდა შეწყვიტოს კრიტიკული მედიის დისკრიმინაცია და ბოიკოტი. განსაკუთრებული ყურადღება უნდა მიექცეს სახელმწიფო უწყებების გახსნილობას მედიისთვის და სასამართლო პროცესების გაშუქების თავისუფლებას.
„ქართული ოცნების“ წარმომადგენლებმა და მასთან დაკავშირებულმა პირებმა უნდა შეწყვიტონ დაუსაბუთებელი სარჩელების შეტანა კრიტიკული მედიის წინააღმდეგ, მათ პროფესიულ საქმიანობაში ხელშეშლის მიზნით. სასამართლო უწყებებმა უნდა უზრუნველყონ მედიის უფლებების დაცვა დაუსაბუთებელი სარჩელების ფონზე და კანონმდებლობის საუკეთესო საერთაშორისო პრაქტიკის შესაბამისად განმარტება. სახელმწიფომ უნდა შეიმუშაოს ეფექტური მექანიზმები SLAPP საქმეების პრევენციისთვის, რომლებიც გამოიყენება კრიტიკული მედიის დასაშინებლად და გასაჩუმებლად.
სახელმწიფომ უნდა შეწყვიტოს უცხოელი ჟურნალისტების დისკრიმინაცია და უზრუნველყოს მათი შეუფერხებელი შემოსვლა ქვეყანაში. სასამართლო სისტემამ უნდა უზრუნველყოს მედიასთან დაკავშირებული საქმეების მიუკერძოებელი განხილვა და არ მიიღოს პოლიტიკურად მოტივირებული გადაწყვეტილებები.
„ქართულმა ოცნებამ“ უნდა შეწყვიტოს მიზანმიმართული დეზინფორმაციული და პროპაგანდისტული კამპანია მედიის, აქტივისტებისა თუ პოლიტიკური ოპონენტების წინააღმდეგ. სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია, სახელმწიფომ, დაინტერესებული პირების ჩართულობით, უზრუნველყოს რუსულ პროპაგანდასთან დაპირისპირება.
საჯარო დაწესებულებებმა უნდა უზრუნველყონ საჯარო ინფორმაციის დროული და სრულყოფილი გაცემა მედიისთვის.
საერთაშორისო ორგანიზაციებმა უნდა გააძლიერონ ზეწოლა საქართველოს ხელისუფლებაზე მედიის თავისუფლების დაცვის კუთხით.
საერთაშორისო ორგანიზაციებმა უნდა გააგრძელონ მედიის მხარდაჭერა და არსებულ გამომწვევებში დახმარების გაწევა, განსაკუთრებით ძალადობის, ეგზისტენციური პრობლემებისა და შეზღუდული რესურსების ფონზე”.
