ლანჩხუთში, სოფელ ქვიანში ქართველი სამხედრო მოღვაწის გენერალ დავით ართმელაძის სახელობის მემორიალი გაიხსნა. იგი იყო რუსეთის საიმპერატორო არმიის პოლკოვნიკი, რუსეთის რესპუბლიკის გენერალ-მაიორი, პირველი მსოფლიო ომის მონაწილე, ოთხი ორდენის კავალერი და საბრძოლო დიდების ხმლის მფლობელი. რევოლუციის შემდეგ მსახურობდა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის არმიაში.
დავით ართმელაძე გახლდათ ისეთი ცნობილი გენერლების თანამებრძოლი და უახლოესი მეგობარი, როგორებიც იყვნენ: მაზნიაშვილი, კვინიკაძე, ანდრონიკაშვილი.
იგი გამორჩეული პიროვნება იყო საქართველოს ისტორიაში, თუმცა, სამწუხაროდ, მისი ღვაწლი, გარკვეულ მიზეზთა გამო, დავიწყებულია.
დავით ართმელაძემ, მწერალმა და გენერალ-მაიორმა, დააარსა სამხედრო სასწავლებლები ქუთაისში, ფოთში, ოზურგეთში.
სწორედ ლანჩხუთის წიაღიდან წამოსული ამ ღირსეული ადამიანის უკვდავსაყოფად, წარმოშობით ქვიანელი ისტორიკოსის, გოგი ფირცხალაიშვილის ძალისხმევით, რომელიც ბათუმში მოღვაწეობს, დადგინდა ის ადგილი, სადაც გენერალ-მაიორ ართმელაძის ნეშტია დასაფლავებული.
სწორედ, გოგი ფირცხალაიშვილმა გვიამბო დავით ართმელაძის ცხოვრების ზოგიერთი ეპიზოდის შესახებ:
„დავით ართმელაძე დაიბადა 1865 წელს, სოფელ ქვიანში, გურული თავადის, ადამ ართმელაძის ოჯახში. იგი 20 წლის იყო, როცა სამხედრო სასწავლებელში, კადეტთა კორპუსში ჩაირიცხა. შემდეგ მსახურობდა მეფის რუსეთის არმიაში. იყო რუსეთ-იაპონიის და პირველი მსოფლიო ომების მონაწილე. მას მიღებული აქვს წმინდა გიორგის ჯვარი და საბრძოლო დიდების ხმალი.
გენერალი ართმელაძე სასწაულებრივად გადაურჩა სიკვდილს 1915 წლის საბრძოლო მოქმედებებისას, რა დროსაც დაიჭრა, გარდაუვალი სიკვდილისგან ღვთისმშობლის ხის პატარა ხატმა იხსნა, რომელსაც ყოველთვის თან ატარებდა _ როგორც აღმოჩნდა, ნასროლი ტყვია ხატს მოხვდა და აისხლიტა.
1917 წლის ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ, დავით ართმელაძე ერთ-ერთი იყო, ვინც აქტიურად მონაწილეობდა ქართული არმიის შექმნაში. 1918-21 წლებში საქართველოს სამხედრო ძალების პირველ დივიზიას მეთაურობდა, იყო სამხედრო საბჭოს წევრი. ბათუმის ეპოპეის ჩათვლით, იგი აქტიურ მონაწილეობას იღებდა ყველა საბრძოლო მოქმედებებში. 1921 წელს, გენერალ მაჭავარიანთან ერთად, რუსი ოკუპანტების წინააღმდეგ, მცირერიცხოვანი ძალებით, სოხუმის მიმართულებით იბრძოდა, შემდგომ კი უკან დახევით სამტრედიაში მოხვდა. სწორედ, აქ მიიღო მან გენერალ მაზნიაშვილისგან ინფორმაცია ბათუმში არსებულ ვითარებასთან დაკავშირებით, სადაც თურქები იყვნენ შემოჭრილები და 1500 კაციან მოხალისე ჯგუფთან ერთად, რომელიც თავად შეკრიბა, 1921 წლის 16 მარტს ბრძოლის ამ ხაზს შეუერთდა.
ბათუმი ორ საბრძოლო უბნად იყო დაყოფილი და სწორედ, ერთ-ერთს ხელმძღვანელობდა გენერალი ართმელაძე. ქართულმა ჯარმა მოახერხა თურქების ბათუმიდან განდევდა. როგორც თავად გენერალი მაზნიაშვილი აღნიშნავდა, ამ ბრძოლაში 84 ქართველი დაიღუპა, რომელთა შორისაც იყო გენერალ ართმელაძის თანასოფლელი ნიკოლოზ წულაძე, რომელიც მოხალისედ იბრძოდა. წულაძის ნეშტიც, გენერლის მახლობლად, სოფლის ჭადრების ხეივანშია დასაფლავებული.
საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ, სხვა გენერლებთან ერთად, დავით ართმელაძეც მონაწილეობდა საქართველოში წითელი არმიის ფორმირებასა და სამხედრო სასწავლებლების შექმნაში, ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას. ბოლო დოკუმენტაცია, რომელიც ართმელაძის შესახებ ინფორმაციას ინახავს, 1927 წლითაა დათარიღებული _ ირკვევა, რომ მან შესაბამისი სამხედრო ატესტაცია გაიარა.
რაც შეეხება დავით ართმელაძის პირად ცხოვრებას, იგი _ 1908 წელს დაქორწინდა სოფიო წულუკიძეზე, რომელთანაც 1909 წელს შეეძინა ქალიშვილი ნინა, ხოლო 1911 წელს _ ვაჟი ილია.
შემდგომში ნინა ართმელაძე ცოლად გაჰყვა ირაკლი შანიძეს, რომელიც აკაკი შანიძის ახლო ნათესავი იყო. სწორედ, შანიძეების ოჯახში ინახება დღესაც ღვთისმშობლის ხატი, რომელმაც გენერლის სიცოცხლე იხსნა.
რაც შეეხება ილია ართმელაძეს, იგი წლების განმავლობაში საბჭოთა კავშირის მინისტრთა საბჭოში საქართველოს წარმომადგენელი იყო.“
