მიუხედავად იმისა, რომ ცხოვრებაში ჰქონია მომენტები, როცა სცენისკენ გახედვაც არ უნდოდა, მთელი თავისი ცხოვრება, სწორედ რომ სცენას და კულტურას უკავშირდება. დღესაც ცხოვრების თავიდან დაწყების შანსი რომ მიეცეს, არჩევანს არ შეცვლიდა.
“სული და გული კულტურაში მაქვს. 2007 წლის შემდეგ სცენაზე ზუსტად 2017 წელს დავდექი, 10 წელი სცენაზე არ გამოვსულვარ. ძალიან ემოციური იყო ეს. ექვსი წლიდან 65 წლამდე ვიდექი სცენაზე. იყო პაუზა, იძულებითი პაუზა. 2007 წლიდან 2015 წლამდე მე კულტურის სახლის შენობაში ფეხი არ შემიდგამს”, _ გულისტკივილით იხსენებს ლია ურუშაძე, რომელიც 27 წელი ლანჩხუთში კულტურის განყოფილებას ხელმძღვანელობდა.
იგი ბავშვობიდან სცენაზე დგას. შვიდი წლის იყო, როცა პიონერთა და მოსწავლეთა სახლის თეატრალური წრის წევრი გახდა, რომელსაც ვალოდია წულაძის მეუღლე, თამარ კირთაძე ხელმძღვანელობდა. ამბობს, რომ აქ გატარებულმა წლებმა მას დიდი გამოცდილება შესძინა, რაც წლების მანძილზე გაჰყვა.
პირველი სცენური წარმატებაც მალე მოვიდა.
“პირველი სპექტაკლი, რითაც ოზურგეთის სახელმწიფო თეატრში წარვსდექით, ეს იყო ნინოშვილის “გურია”. სპექტაკლი რამდენიმე მოქმედებიანი იყო და მე სიმონას დედისა და ყაჩაღის როლები მქონდა. ყაჩაღი, რა თქმა უნდა, ბიჭი იყო.
იმ წლებში ლანჩხუთში რაიკომის მდივანი დავით საბაშვილი იყო. ძალიან უყვარდა კულტურა და თეატრის ძალიან დიდი გულშემატკივარი იყო. ყველა სპექტაკლზე მოდიოდა ოჯახთან ერთად, რეპეტიციებსაც ხშირად ესწრებოდა. იმ პერიოდში მომიწია შეხვედრა ცნობილ ლანჩხუთელებთან, იმ ადამიანებთან, რომლებიც ფესვებით იყვნენ დაკავშირებულნი ჩვენს რაიონთან. უდიდესი პიროვნებები ჩამოვიდნენ მაშინ ჩვენთან. ცხოვრებაში არ დამავიწყდება ეს შეხვედრა. მაშინ პატარა გოგონა ვიყავი, მეხუთეკლასელი და თეატრის სცენაზე ვიდექი ამ ბუმბერაზი ადამიანების გვერდით _ საღამოს ერთ-ერთი წამყვანი გახლდით. “სტუმრად ლანჩხუთელებთან“, _ ასეთი ფილმიც გადაიღეს მაშინ.
_ ამის შემდეგ იყო “ამბავი ორი ბიჭისა”, სადაც ბიჭის როლი ვითამაშე. მოკლედ, ჩემი ნათლობა სცენაზე ბიჭის როლში შედგა. ეს როლი თავის დროზე თამარ კირთაძეს ჰქონდა ნათამაშები და წლების შემდეგ მე მანდო. თამარი უნიკალური ხელმძღვანელი იყო, ბრწყინვალედ მღეროდა.
თეატრთან ერთად სპორტიც ძალიან უყვარდა, სკოლაშიც წარჩინებით სწავლობდა და როგორც თავად ამბობს, ბავშვობა ცოტა სხვანაირი ჰქონდა…
“მეცხრე კლასამდე მეორე სკოლაში ვსწავლობდი, მერე გადავედი პირველ სკოლაში. ასე რომ, ძირითადად, მეორე სკოლელი ვარ. თუმცა, ჩვენში განსხვავება მაინც არ იყო, პირველსკოლელი იყავი თუ მეორესკოლელი, ყველა ერთად ვიკრიბებოდით. ჩვენ ძალიან სხვანაირად ვმეგობრობდით, არ იყო დაპირისპირება. დაპირისპირება მხოლოდ სპორტული, თეატრალური იყო მაშინ.
ხელბურთელი ვიყავი, მეკარე, ძალიან ხშირად გამოვსულვარ რაიონის ნაკრებში. შეიძლება ითქვას, რომ ფეხბურთის შემდეგ, ტანვარჯიშთან ერთად ხელბურთი ერთ-ერთი პირველი იყო. იმ პერიოდში მეორე სკოლას ჰყავდა განუმეორებელი გუნდი ხელბურთში. ცისანა კუნჭულია, ვანდა ხეცკო, ლიანა რამიშვილი _ ესენი საქართველოს ნაკრებში თამაშობდნენ.
მიუხედავად იმისა, რომ ბავშვობიდან სცენაზე იყო, მისი პროფესიული არჩევანი მაინც განსხვავებული აღმოჩნდა. დიპლომში ორი სპეციალობა უწერია_ თურქული ენა და ლიტერატურა; ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებელი სკოლაში. ლანჩხუთში დაბრუნებულმა სკოლა-ინტერნატში დაიწყო კიდეც მასწავლებლად მუშაობა, თუმცა, სცენის სიყვარულს აქაც ვერ გაექცა.
“ერთადერთ ვიყავი, ვინც დამოუკიდებლად დავიცავი დიპლომი. ჩემმა ხელმძღვანელმა მითხრა, საუკეთესო სადიპლომო ნაშრომი გაქვს, დარჩი უნივერსიტეტშიო, მაგრამ ოჯახური პირობების გამო, იძულებული გავხდი, წამოვსულიყავი ლანჩხუთში. შესაძლოა, დღეს ერთ-ერთი მეცნიერიც კი ვყოფილიყავი. მერე სკოლა-ინტერნატში დავიწყე პედაგოგად მუშაობა და ბავშვებთან ერთად პატარ-პატარა იგავ-არაკების სცენაზე დადგმა დავიწყე. ამ დროს მოსწავლეთა სახლის დირექტორი ჩემი კლასელი შალვა ნაჭყებია იყო და მან იცოდა ის წარმატებები, რაც თეატრთან დაკავშირებით მქონდა. სკოლის პერიოდში არა მარტო პიონერთა თეატრში, სახალხო თეატრშიც ვმონაწილეობდი. მათთან ერთად მარჯანიშვილის თეატრის დიდ სცენაზეც კი გამოვედი სპექტაკლით. ეს ძალიან კარგი მოგონებაა, როცა ცოცხალ ვერიკო ანჯაფარიძეს, შალვა ღამბაშიძეს და ასეთ დიდ ტიტანებს ხედავ. 15 წლის გოგო ხარ მაშინ, თავი ზღაპარში გგონია.
ჰოდა, ასე, ჩემმა კლასელმა ამიყვანა პიონერთა წრის სამხატვრო ხელმძღვანელად. პირველად ნოდარ დუმბაძის “მე, ბებია, ილიკო და ილარიონი” დავდგი. 1975 წელს შალვა რაიკომში გადაიყვანეს და მე დამნიშნეს მოსწავლეთა სახლის დირექტორად. ჩემი ხელფასი 75 მანეთი იყო, მოადგილის _ 70 მანეთი, ამდენივე ჰქონდა დამლაგებელსაც. მაშინ შეიქმნა ბიჭუნათა ანსამბლი “იმედი, რომლის ხელმძღვანელად ნანული ჩავლეიშვილი დავნიშნე. შეიქმნა ცეკვის ანსამბლი, რომლის ხელმძღვანელიც გია ხუხუნაიშვილი იყო. ანსამბლის მთავარ ქორეოგრაფს 12 მანეთი ჰქონდა ხელფასი. ამ ფასად ვინ იმუშავებდა?! ბოთლების ჩაბარება დავიწყეთ და შემოსული ფულით ვარიგებდით ხელფასს“, _ იხსენებს განვლილ წლებსა და მაშინდელ წარმატებებს ჩვენი რესპონდენტი.
მოსწავლეთა სახლის შემდეგ კულტურის განყოფილების უფროსად დაინიშნა, სადაც 27 წელი იმუშავა, მერე კი გულნატკენს მოუწია იქედან წამოსვლა.
“სიმართლე რომ ვთქვა, არ მინდოდა მოსწავლეთა სახლიდან წამოსვლა, აწყობილი მქონდა იქ ყველაფერი, ძალიან გამიჭირდა ამის დათმობა. 1980 წელს დავინიშნე კულტურის განყოფილების უფროსად და 27 წელი ვიმუშავე. კულტურის სფეროში მთელი ქვეყნის მასშტაბით პირველი რეორგანიზაცია მე მოვახდინე და შევქმენი კულტურის ცენტრი, მოხდა ბიბლიოთეკების ცენტრალიზაცია. მოვიდა 2007 წელი და გამომიშვეს. მახსოვს კულტურის ბიუჯეტი მე გამაკეთებინეს და უცებ ვიგებ, რომ კულტურის ცენტრის დირექტორად სხვა ინიშნება. მე დავრჩი უმუშევარი. უფრო სწორედ, დამნიშნეს მოადგილედ საორგანიზაციო დარგში, მაგრამ ძალიან შეურაცხყოფილად ვიგრძენი თავი და განცხადება დავწერე წამოსვლის თაობაზე. მაშინ ჩემთან ერთად ბევრი წამოვიდა სამსახურიდან”.
სამთვიანი უმუშევრობის შემდეგ ახლად შექმნილი სკოლამდელი აღზრდის ცენტრი ჩააბარეს, თუმცა, 2010 წელს აქედანაც მოუწია წამოსვლა და ისევ სამი თვით დარჩა უმუშევარი.
“ბაღების მერე კულტურულ მემკვიდრეობაში ორი მუზეუმის დირექტორად დამნიშნეს. ჩემი ხელმძღვანელობის დროს გაიხსნა სპორტისა და შემოქმედთა მუზეუმები. ამ უკანასკნელის გახსნას ძალიან დიდი ჯაფა დასჭირდა. იქ თითქმის არაფერი დამხვედრია. მადლიერი ვარ დარეჯან ბიწაძის, რომელიც ყველასთან ამბობს, ეს მუზეუმი ლია ურუშაძემ შექმნა და გააკეთაო.
მერე გამგებელმა ზაზა ურუშაძემ არ გვჭირდება კულტურული მემკვიდრეობა და ლიკვიდაცია გაუკეთა სამსახურს. ერთხელ არ მახსოვს, ვინმეს გავეთავისუფლებინე, რომ ეს არაა კარგი ხელმძღვანელიო. რომ ავაღორძინე და ავაყვავე, მერე რა დავაშავე რომ მიშვებენ სახლში. ეს ცოტა შეურაცხმყოფელია”, _ ამბობს ლია ურუშაძე, რომელიც ახლა სახელოვნებო სკოლათა გაერთიანებას ხელმძღვანელობს.
