საქართველოს სახალხო დამცველის პრევენციის ეროვნული მექანიზმის წლიური ანგარიშის თანახმად, საქართველოს სასჯელაღსრულებისა და პრობაციის სამინისტროს მიერ მოწოდებული ინფორმაციის მიხედვით, 2016 წლის განმავლობაში პენიტენციურ დაწესებულებებში სპეციალური საშუალებებიდან გამოყენებული იყო მხოლოდ ხელბორკილი, კერძოდ, N2 დაწესებულებაში დაფიქსირდა ხელბორკილის გამოყენების 53 შემთხვევა, N3 დაწესებულებაში – 82, N6 დაწესებულებაში – 61, N8 დაწესებულებაში – 16.
2015 წელთან შედარებით, 2016 წელს ხელბორკილები უფრო ნაკლები რაოდენობით იქნა გამოყენებული N3 და N8 დაწესებულებაში, ასევე 2016 წელს ხელბორკილი არ გამოყენებულა N15 და N17 დაწესებულებებში, ხოლო 2015 წელთან შედარებით, 2016 წელს უფრო მეტი რაოდენობით იქნა გამოყენებული N2 და N6 დაწესებულებებში.
ამავე ანგარიშში ვკითხულობთ, რომ 2015 წლის საპარლამენტო ანგარიშში სახალხო დამცველმა შემდეგი წინადადებებით მიმართა საქართველოს პარლამენტს:
• „პატიმრობის კოდექსში“ შევიდეს ცვლილება და დაემატოს ჩანაწერი,რომლის თანახმად, დაუშვებელი იქნება ცრემლსადენი გაზის დახურულ სივრცეში გამოყენება
• „პატიმრობის კოდექსში“ შევიდეს ცვლილება და განისაზღვროს არალეტალური იარაღის სახეები
• „პატიმრობის კოდექსში“ შევიდეს ცვლილება და დაემატოს ჩანაწერი, რომლის თანახმად, დაუშვებელი იქნება ხელბორკილის გამოყენებით პირის მყარ ზედაპირზე მიმაგრება
ანგარიშის თანახმად, მითითებული რეკომენდაციები არ შესრულებულა.
სახალხო დამცველი ხაზს უსვამს, რომ მითითებული რეკომენდაციების შესრულება მნიშვნელოვანია სპეციალური საშუალებების გამოყენებისას ადამიანის უფლებათა დაცვისა და სათანადო სამართლებრივი გარანტიების არსებობის უზრუნველსაყოფად.
„აღსანიშნავია, რომ განსაკუთრებული რისკის პენიტენციური დაწესებულებების დებულებები უშვებდა დასაბუთების გარეშე, ხელბორკილების რუტინულ გამოყენებას, კერძოდ, დადგენილი იყო, რომ დღის განმავლობაში, მსჯავრდებულის საკნიდან გამოყვანა და დაწესებულებაში გადაადგილება დანიშნულების ადგილზე მიყვანამდე, დასაშვებია მხოლოდ ხელბორკილის გამოყენებით“, _ ნათქვამია ანგარიშში.
სახალხო დამცველის რეკომენდაციის შესაბამისად, 2016 წლის დეკემბერში და 2017 წლის იანვარში, განსაკუთრებული რისკის პენიტენციური დაწესებულებების დებულებებში განხორციელდა ცვლილება, რომლის თანახმად, შეიცვალა ზემოხსენებული ნორმა და განისაზღვრა, რომ ხელბორკილების გამოყენება დასაშვებია, თუ მსჯავრდებული თავისი ქმედებით წინააღმდეგობას უწევს სპეციალური პენიტენციური სამსახურის მოსამსახურეს ან/და არ ემორჩილება მის კანონიერ მოთხოვნას, ასევე თუ საფრთხეს უქმნის საკუთარ ან/და სხვის სიცოცხლეს ან/და ჯანმრთელობას, აზიანებს ან ცდილობს დააზიანოს სხვისი/სახელმწიფო ქონება, ცდილობს გაქცევას, ან/ და თუ არსებობს ამ პუნქტით გათვალისწინებული გარემოების დადგომის გონივრული ეჭვი. მითითებულ ცვლილებას საქართველოს სახალხო დამცველი მიესალმება და დადებითად აფასებს.
სახალხო დამცველი რეკოპმენდაციებს აძლევს როგორც სასჯელაღსრულებისა და პრობაციის სამინისტროს ასევე პარლამენტს, როგორ შეიძლება სიტუაციის გამოსწორება.
კერძოდ, საქართველოს სასჯელაღსრულებისა და პრობაციის მინისტრისთვის მიცემულ რეკომენდაციაში ვკითხულობთ, რომ მან უნდა უზრუნველყოს „პატიმრობის კოდექსში“ საკანონმდებლო ცვლილებათა პაკეტის შემუშავება და ამ პაკეტის მთავრობისათვის წარდგენა პარლამენტში ინიცირებისათვის, რომლის თანახმად, განსაზღვრული იქნება: არალეტალური იარაღის სახეები; ცრემლსადენი გაზის დახურულ სივრცეში გამოყენების დაუშვებლობა; ხელბორკილის გამოყენებით პირის მყარ ზედაპირზე მიმაგრების დაუშვებლობა.
რაც შეეხება საქართველოს პარლამენტს, ომბუდსმენის წინადადებით, ცვლილება უნდა შევიდეს „პატიმრობის კოდექსში“ და დაემატოს ჩანაწერი, რომლის თანახმად, დაუშვებელი იქნება ცრემლსადენი გაზის დახურულ სივრცეში გამოყენება. გარდა ამისა, ამავე კოდექსით უნდა განისაზღვროს არალეტალური იარაღის სახეები. ასევე, კოდექსით განისაზღვროს რომ დაუშვებელია ხელბორკილის გამოყენებით პირის მყარ ზედაპირზე მიმაგრება.
ამავე თემაზე:
პატიმართა სხეულის დაზიანების რამდენი ფაქტი გამოვლინდა 2015-2016 წლებში
