კურორტი ბახმარო უნიკალური, ეკოლოგიურად სუფთა ფლორა–ფაუნით და სამკურნალო კლიმატით საუკუნეზე მეტია, საქართველოს ერთ–ერთ მთავარ სიმდიდრეს წარმოადგენს. თუმცა, ბოლო წლებში კურორტზე არსებული რეალობა სულ უფრო მეტად ემსგავსება შეუკავებელ ურბანულ ქაოსს.
რა ბედი ელის გაჩანაგების პირას მყოფ ბახმაროს, რატომ აიგნორირებს ხელისუფლება დამოუკიდებელი ეკოლოგებისა და ურბანისტების მკაცრ გაფრთხილებებს და ვინ დგას სახელმწიფო მიწების უკანონო მიტაცების სქემების მიღმა?
არსებობს თუ არა რეალური საფრთხე, რომ კურორტმა გაიმეოროს ბაკურიანისა და გუდაურის ტრაგიკული, “ჩაბეტონების” ბედი და რა როლს თამაშობს ამ პროცესში კომპანია “ორბის” სკანდალური პროექტი? ამ და სხვა უმწვავეს თემებზე “გურია ნიუსს” ოპოზიციონერი პოლიტიკოსი და ბახმაროსა და გომის მთის განვითარების ხელშემწყობი სამოქალაქო პასუხისმგებლობის ასოციაციის დამფუძნებელი არმაზ ახვლედიანი ესაუბრება.
_ ბახმარო უნიკალური, ეკოლოგიურად სუფთა ფლორითა და ფაუნით იყო ცნობილი, დღეს კი იქ ურბანულ ქაოსს ვხედავთ. თქვენი აზრით, ვინ არის პასუხისმგებელი იმაზე, რომ კურორტმა დაკარგა თავისი პირვანდელი იერსახე _ ადგილობრივი ხელისუფლება, ცენტრალური მთავრობა, მოსახლეობა თუ კონტროლის მექანიზმების არარსებობა?
_ ბახმაროს სათანადო ყურადღება არც ერთ ეპოქაში არ ექცეოდა, თუმცა, ის, რაც 2018 წლის შემდეგ დაიწყო, ამ უნიკალური კურორტის განადგურების დასაწყისია. რეალურად, პროცესი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტიდან, გომისმთაზე დაწყებული უკანონო მშენებლობებით დაიძრა. იქ, მიტაცებულ მიწის ნაკვეთებზე, ერთდროულად ჩაიდგა ათობით, მომდევნო პერიოდში კი _ ასობით უნებართვო საცხოვრებელი ნაგებობა. მაშინვე ნათელი იყო: თუ საჯარო მოხელეებს, ხელისუფლების წარმომადგენლებსა და ცალკეულ მოქალაქეებს გომისმთაზე ეს კორუფციული სქემა გაუვიდოდათ, იგივე, ოღონდ ბევრად უფრო მძიმე მასშტაბით, ბახმაროში განმეორდებოდა.
ამის შესახებ წერილობით თუ საჯაროდ ვაფრთხილებდი, როგორც ადგილობრივ, ისე ცენტრალურ ხელისუფლებას, თუმცა, არავინ ყურად არ იღო.
2019 წლიდან ბახმაროში უკანონო მშენებლობების ნამდვილი ბუმი და სახელმწიფო მიწების მიტაცება დაიწყო. ამ პროცესმა ბოლო წლებში ისე შეუცვალა იერსახე კურორტს და ისე დააზიანა ეკოსისტემა, რომ მიყენებული ზიანის გამოსწორება უდიდეს ძალისხმევას მოითხოვს. საუბედუროდ, ადგილობრივი და ცენტრალური ხელისუფლების ცალკეული წარმომადგენლები პირდაპირ იყვნენ და არიან ჩართული ამ გარიგებებში, სხვაგვარად სახელმწიფო მიწის ასეთი მასშტაბით მიტაცება და უკანონო მშენებლობები უბრალოდ შეუძლებელი იქნებოდა.
მიუხედავად იმისა, რომ სისტემატურად მივმართავდი ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის მერიას, მის შესაბამის სამსახურებს, პოლიციასა და პროკურატურას, რეაგირება არ ყოფილა. პრობლემა არაერთხელ გაშუქდა მედიაშიც, მაგრამ რეაგირების ნაცვლად, მიტაცების მასშტაბები მხოლოდ გაიზარდა. ბოლოს კი მივადექით საფრთხეს, რომელმაც შესაძლოა საბოლოო წერტილი დაუსვას გაჩანაგების პირას მყოფ თვალწარმტაც კურორტს _ ვგულისხმობ კომპანია “ორბის” პროექტს. პირველ ეტაპზე ეს უბედურება “შეუნარჩუნე სიცოცხლე ბახმაროს” საინიციატივო ჯგუფის და სხვა ქომაგების პროტესტითა და ძალისხმევით შეჩერდა, თუმცა, ცოტა ხნის წინ კომპანიამ განიზრახა, თითქოსდა განახლებული პროექტით კვლავ გააცოცხლოს ჩანაფიქრი, რაც ბახმაროს მომავალს დაასამარებს.
_ როგორ აფასებთ ბახმაროში დაგეგმილ მშენებლობას, რომელსაც “ორბი” აპირებს? ეს არის აუცილებელი მსხვილი ინვესტიცია კურორტის გადასარჩენად, თუ მორიგი ფატალური შეცდომა? ხომ არ დგას ბახმარო იმავე საფრთხის წინაშე, რაც ბაკურიანსა და გუდაურს დაემართა, სადაც ბეტონის შენობებმა კურორტის ბუნებრივი მიზიდულობა თითქმის გაანადგურა?
_ საქმეც ისაა, რომ ჩვენ უკვე გვაქვს ბაკურიანისა და გუდაურის ტრაგიკული გამოცდილება. “ბაკურიანიზაცია” და “გუდაურიზაცია” ნიშნავს ჩაბეტონებას, ეკოსისტემის განადგურებას და ამ ადგილების ფუნქციის დაკარგვას, თუ არ ჩავთვლით იმას, რომ ცალკეულმა პირებმა ამით ხელი მოითბეს და გამდიდრდნენ, საზოგადოების უმრავლესობამ კი ამით მხოლოდ უნიკალური კურორტები დაკარგა.
ამ მწარე გამოცდილებაზე დაყრდნობით შეგვიძლია ვთქვათ, რომ ის, რაც ბახმაროში იგეგმება, ბაკურიანზე ბევრად უფრო მძიმე იქნება. კარგად ვიცით, რას ნიშნავს კომპანია “ორბი“, რომელმაც ბათუმის იერსახე გამოუსწორებლად დაამახინჯა და მოგების გამო გასწირა უნიკალური ზღვისპირა ქალაქი, არ გაითვალისწინა საზოგადოებრივი ინტერესი და კანონის მოთხოვნები. რას იზამს ის ამ ერთ ციცქნა ბახმაროში, რომლის ეკოსისტემაც გვავალდებულებს, უკიდურესი სიფრთხილით მოვეკიდოთ თუნდაც ერთ და ორსართულიანი ხის სახლების ჩადგმას?
კომპანია, სავარაუდოდ, კვლავ გეგმავს პროექტის დაწყებას, თუმცა, ამჯერად დაინტერესებულ მხარეებსა და საზოგადოებას არანაირი ინფორმაცია არ გაგვაჩნია, თუ რას აპირებენ კონკრეტულად. ვიცით მხოლოდ ის, რომ ბინების რაოდენობა ფაქტობრივად ორნახევარჯერაა გაზრდილი და დაგეგმილია ბეტონისა და მინის ფასადების მქონე, დაახლოებით 19 მეტრის სიმაღლის ნაგებობების მშენებლობა. ამასთან, დამოუკიდებელი, მაღალი კლასის სპეციალისტების დასკვნა არ არსებობს და საზოგადოებრივი ჯგუფების ჩართულობა სრულად გამორიცხულია. “ორბმა” საჯარო განხილვა ორი დღით ადრე დააანონსა, მაშინ როცა კანონი სულ სხვა ვადებს ითვალისწინებს.
საერთოდ არ არის გათვალისწინებული მშენებლობის პროცესში მეწყრული პროცესებისა და უნიკალური კლიმატის განადგურების საფრთხეები, გზების გადატვირთულობა, მტვერი, ხმაური, ადგილზე ინერტული მასალის მოპოვება, ბეტონის დამზადება, საკანალიზაციო სისტემის მართვა, ვიზიტორთა გაზრდილი რაოდენობა თუ მათი ტრანსპორტის განთავსება. ეს ყოველივე ნებისმიერ მოქალაქეს გაუჩენს სერიოზულ ეჭვს.
ჩვენ, ბახმაროს საინიციატივო ჯგუფის წარმომადგენლები, კურორტის განვითარების წინააღმდეგი კი არ ვართ, არამედ ვითხოვთ, რომ ეს მოხდეს მკაცრად კანონმდებლობის ფარგლებში, რელიეფის, ეკოსისტემისა და გეოლოგიის გათვალისწინებით. ბახმაროში ყოველწლიურად ჩამოდიან უცხოელი ტურისტები და აღფრთოვანებას ვერ მალავენ, ჩვენ კი მას საკუთარი ხელით ვანადგურებთ.
_ წლებია, საუბარია იმაზე, რომ ბახმარო 4-სეზონიან კურორტად უნდა იქცეს. ზამთარში იქ საოცარი თოვლია, თუმცა, მოხვედრა მხოლოდ სპეცტექნიკითაა შესაძლებელი. რა უშლის ხელს ამ პროცესს _ მხოლოდ ელემენტარული კომუნიკაციების (გზა, წყალი, სტაბილური დენი) პრობლემა, თუ სახელმწიფოს მხრიდან სტრატეგიული ხედვის დეფიციტი?
_ ვიდრე ბახმარო ოთხი სეზონის კურორტად გადაიქცევა, ჯერ იმაზე უნდა ვიზრუნოთ, რომ ტრადიციული საზაფხულო სეზონი იყოს ელემენტარულად მოწესრიგებული, რათა ადამიანებმა უსაფრთხოდ დასვენება შეძლონ. დღეს კურორტზე წარმოუდგენელი ინფრასტრუქტურული პრობლემებია _ წყლის, კანალიზაციის, სივრცითი მოწყობის კუთხით; მშენებლობები მიმდინარეობს რეკრეაციულ ზონებსა და ტყეებში, რაც მეწყრულ პროცესებს აპროვოცირებს.
მე ვარ იმის კატეგორიული მომხრე, რომ პირველ რიგში დარღვეული ბალანსი აღვადგინოთ. ვიდრე ეს არ მოხდება, ბახმაროში ახალ მშენებლობებზე სრული მორატორიუმი უნდა გამოცხადდეს. მით უმეტეს, ნაადრევია საუბარი მის ზამთრის კურორტად გადაქცევაზე _ ჯერ ამოცანა ბახმაროს უნიკალურობის გადარჩენაა და არ უნდა ვიჩქაროთ. არ უნდა ავყვეთ გაუმაძღარი კომპანიების მაცდურ წინადადებებს და არ დავუშვათ გარიგებები კურორტის მომავლის ხარჯზე. განვითარების გეგმა მხოლოდ მშვიდ გარემოში, მიუკერძოებელი ექსპერტების ჩართულობით, საუკეთესო საერთაშორისო გამოცდილებისა და საზოგადოების ინტერესების გათვალისწინებით უნდა განისაზღვროს.
ბახმარო ვერ უძლებს ასეთ ქაოტურ დატვირთვას. ის უნიკალური “ჩიტის ბუდეა“, რომელშიც სურთ, სპილო მოათავსონ. რატომ არ უსმენს ხელისუფლება დამოუკიდებელ ეკოლოგებსა და ურბანისტებს? არ უნდა დავრჩეთ მხოლოდ კომპანიების მიერ შეკვეთილი, მიკერძოებული საექსპერტო დასკვნების ამარა. ჩემთვის ეს არის დანაშაული მომავალი თაობების წინაშე. უნდა დადგეს იმ საჯარო მოხელეებისა თუ კერძო სტრუქტურების სისხლის სამართლებრივი პასუხისმგებლობის საკითხი, ვინც საკუთარი ჯიბეების გასასქელებლად უმოწყალოდ გაანადგურა კურორტი.
_ თქვენი პოლიტიკური და საპარლამენტო გამოცდილებიდან გამომდინარე, ბიუჯეტის განხილვისას რამდენად არის რეგიონული კურორტების, კერძოდ კი, ბახმაროს განვითარება პრიორიტეტებში? რატომ იხარჯება მილიონები ისეთ პროექტებში, რომლებიც შედეგს არ იძლევა, მაშინ როცა კურორტს ელემენტარული წყლის სისტემის პრობლემა აქვს?
_ ბოლო დროს გახმაურებულმა კორუფციულმა ფაქტებმა, სადაც უმაღლესი თანამდებობის პირები ფიგურირებენ, კიდევ ერთხელ დაადასტურა, რა მასშტაბის სისტემურ პრობლემებთან გვაქვს საქმე. კომპანიები, რომლებიც მხოლოდ სწრაფ გამდიდრებაზე არიან ორიენტირებულნი, მარტივად ახერხებენ გარიგებებს ხელისუფლების წარმომადგენლებთან. იმ პირობებში, როდესაც სამართალდამცავ უწყებებსა და სასამართლოს დაკარგული აქვთ დამოუკიდებლობა და ობიექტურობა, ბახმაროსა და გომისმთის გადასარჩენად ბრძოლა უკიდურესად რთულია. ჩვენ, საზოგადოების აქტიური ნაწილი, ფაქტობრივად უზარმაზარ მონსტრს ვებრძვით და ამ საქმეში მოქალაქეების გვერდში დგომა სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია.
26 მაისს ბევრი ადამიანი ადღეგრძელებს საქართველოს დამოუკიდებლობას. ქვეყნის წარმატება და რეალური დამოუკიდებლობა სწორედ იმაზე გადის, თუ რამდენად სწორად, დემოკრატიულად განვავითარებთ ჩვენს ქალაქებს, სოფლებსა და ისეთ უნიკალურ ადგილებს, როგორიც ბახმაროა. რაც შეეხება ბიუჯეტს, რეგიონების რეალური ინფრასტრუქტურული განვითარება მმართველი ძალის პრიორიტეტებში არ შედის და ამ თემით მხოლოდ წინასაარჩევნოდ მანიპულირებენ. აბა, რით უნდა აიხსნას, რომ ამდენი წლის განმავლობაში ბახმაროში წყლისა და კანალიზაციის სისტემა შუა საუკუნეების დონეზეა? სეზონის პიკში კურორტის 70% წყლის გარეშეა დარჩენილი, ადამიანები იწამლებიან და ეკოლოგიური მოთხოვნები საერთოდ იგნორირებულია. კონტროლის მექანიზმი სრულად მოშლილია, რადგან ისინი, ვისაც კონტროლი ევალება, თავად არიან პროცესის მონაწილენი. ეს არის დანაშაული, რომელზეც დარწმუნებული ვარ, ერთ დღეს ყველას მოუწევს პასუხისგება.
_ თქვენს ქონებრივ დეკლარაციაში ფიქსირდება ბახმაროს მიწის ნაკვეთი, სადაც სახლი გაქვთ. ადგილობრივებში არსებობს კრიტიკა, რომ ამ მშენებლობისას ლანდშაფტი შეიცვალა და ფერდობი ჩამოიჭრა. როგორ პასუხობთ ამ კრიტიკას?
_ თუკი ვინმეს კურორტზე ყველა სამშენებლო ნორმა მკაცრად აქვს დაცული და პროექტი კანონის სრული შესაბამისობით აქვს გაკეთებული, რამდენიმე სხვა ადგილობრივთან ერთად, მეც ვარ. ჩემთვის ბახმაროს და გომისმთის უნიკალურობის შენარჩუნებისთვის ბრძოლა ცხოვრების ერთ–ერთი უმთავრესი იდეაა, მიზანია, რომელსაც მზად ვარ ბოლომდე, უანგაროდ, სრული მიძღვნით ვემსახურო!
კარგად ვხვდები, ვისგან მოდის ეს თვალთმაქცური წუხილი _ სწორედ იმათგან, ვისაც წლებია ბახმაროს განადგურების, მისი ტყისა და მიწის მიტაცების საშუალებას არ ვაძლევ. გასაგებია იმ მოხელეებისა და კერძო პირების გაბოროტება, რომლებსაც ეს თაღლითური გარიგებები მრავალჯერ ჩავუშალე. როდესაც მაკონტროლებელ უწყებებს კანონის უხეშ დარღვევაზე მივუთითებ, ისინი მხარდაჭერისა და მადლობის ნაცვლად, უკანონო მშენებლებს ხელს ჩემკენ უშვერენ _ აი, ახვლედიანი გეწინააღმდეგებათ, თორემ ჩვენთან ხომ ყველაფერი დალაგებული გაქვთო. ამ ტიპის ბინძურ კორუფციულ გარიგებებში მყოფი ადამიანებისგან ნებისმიერი ცილისწამებაა მოსალოდნელი, როგორც იტყვიან, ენას ძვალი არ აქვს და ტყუილს საზღვარი. ვერავინ და ვერაფერი გადამაფიქრებინებს ამ ბრძოლის გაგრძელებას, ამ აღვირახსნილ უკანონობასთან შეურიგებლობას! მადლობა ღმერთს, არიან თანამოაზრეები, რომლებიც ჩვენი თვალწარმტაცი მთების გადარჩენას და სწორად განვითარებას, ასევე, უანგაროდ, პატიოსნად ემსახურებიან.
ინფორმაციისთვის. კურორტ ბახმაროში მსხვილი საინვესტიციო პროექტების განხორციელებასა და არსებულ ინფრასტრუქტურულ გამოწვევებზე საზოგადოებაში აზრთა სხვადასხვაობაა. მმართველი გუნდისა და ადგილობრივი ჩინოვნიკების განცხადებით, ბახმაროსა და გომისმთაზე მიმდინარე ინფრასტრუქტურული სამუშაოები კურორტების ოთხსეზონიან პლატფორმად გადაქცევასა და ტურისტული პოტენციალის ზრდას ისახავს მიზნად, რა დროსაც გარემოსდაცვითი ნორმები მაქსიმალურად არის გათვალისწინებული; ოპოზიციური ფლანგი და დამოუკიდებელ ექსპერტთა ნაწილი კი მიიჩნევს, რომ დაგეგმილი მშენებლობები კურორტის ავთენტურობასა და უნიკალურ ლანდშაფტს საფრთხეს უქმნის.
ავტორი
