ბოლო წლების მანძილზე საქართველოში გავრცელებულმა ე. წ. ღორის დაავადებამ, რომელსაც ზოგი აფრიკულ ცხელებას ეძახდა, ზოგიც მფრინავ ჭირს და კიდევ სხვა სახელებს, ქართველი მეურნის ეკონომიკური ყოფა თითქმის გააჩანაგა _ ყველა ოჯახს თუ მოქმედ ფერმებს პირუტყვის უმეტესობა დაეხოცა. გასულ წელს დაავადებამ კვლავ შემოუტია გურიის რეგიონს და აქა-იქ დარჩენილი, როგორც გურულები ამბობენ, “ძლივს გამოჯიშებული” პირუტყვი კვლავ დაიხოცა.
ოზურგეთელი ვეტექიმი თამაზ კილაძე ამბობს, რომ არავის დაუდგენია, კონკრეტულად რა სახის დაავადება იყო ეს. უფრო, ალბათ, ღორის ჭირი იყო _ პასტერელოზი.
_ საქმე იმაშიცაა, რომ მოსახლეობა აცრების საკითხს მაინც არ ექცეოდა ყურადღებით. პირუტყვის ჰაიჰარად მიშვება და მხოლოდ ნარჩენი პროდუქტით გამოკვება საბოლოოდ არასდროს მოიტანს სასურველ შედეგს. დღეისთვის ჩვენ ხელთ გვაქვს ბიოპრეპარატი “ნეტოპლასტი”, რაც სრულ შემობრუნებას ახდენს ღორის გადარჩენის საქმეში, ვერანაირი ჭირი მას ვერ მოერევა, თუ ჩვენი ფერმერები, მცირე საშინაო მეურნეობის წარმომადგენლები, ზუსტად გაითვალისწინებენ რჩევას, თუ როგორ ებრძოლონ ნებისმიერი სახის ჭირს, რაც არათუ ღორს, არამედ ვერც ერთ პირუტყვს ვერანაირ ზიანს ვერ მიაყენებს, _ ამბობს ის.
ჩვენ ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბოხვაურში ვესტუმრეთ ზურაბ და ტატიანა ჩავლეშვილების ოჯახს, სადაც ღორების გამოზრდის საქმეს ახალი მეთოდით მიუდგნენ. მათი ცდა, ასე ვთქვათ, ორი გოჭის გამოზრდის პრინციპით იწყება, რასაც უკვე, მეოთხე თვეა, შეუდგნენ.
_ ადრეულ წლებში ბევრ ღორსა და საერთოდ, უამრავ შინაურ პირუტყვს ვზრდიდით. მერე ჭირის შემოტევამ ძალიან დაგვაბრკოლა, თუმცა, ერთი ან ორი ღორის გამოზრდას მაინც ვახერხებდით, რადგან, კარგად ვიცით, სოფელში ოჯახი ისე არ იქნება, თუ საახალწლოდ მაინც, შვილებისა და შვილიშვილებისთვის ერთი ნაზარდი მაინც არ დაკალი! თუმცა, სულ შიშით ვუყურებდით, არიქა, ჭირი არ “მოფრინდეს”, გოჭები მოწყენილები ხომ არ არიან, რა წამალი დავალევინოთ და ა.შ.
ახლა, როცა ყურში ჩაგვწვდა, რომ არსებობს ბიოპრეპარატი, რომელმაც შეიძლება, საოცარი დახმარება გაუწიოს ფერმერს, გადავწყვიტე, მეყიდა. ღორების სადგომიც ვეტექიმის რჩევისამებრ მოვაწყვეთ. ერთი მტკაველის სიმაღლეზე დავყარეთ ნახერხი, რომელზეც ზედაპირულად დავყარეთ ღერღილში არეული ბიოპრეპარატი “ნეტოპლასტი”. გაკვირვებული ვარ _ სუნი გაქრა, რაც შეეხება ფეკალურ მასას, ნახერხში ისე იშლება, ვხუმრობ კიდეც ჩემს მეუღლესთან, ჩვენს გოჭებს ხომ არ გაუქრათ ეს ფიზიოლოგიური მოთხოვნა,-მეთქი, _ გვიამბობს ბატონი ზურაბი.
ქალბატონი ტატიანა ამბობს, რომ ყოველ დილით, როცა საჭმელი მიაქვს, გოჭები დაბანილი გეგონება. ამასთანავე საერთოდ არ გაჩენიათ ტილი ან სხვა რამ კანის დაავადება. ერთი, რაც აუცილებელია, ჭიის წამალი აუცილებლად უნდა მისცე. სხვა მხრივ კი, ამ ბიოპრეპარატის დახმარებით ისეთი ადვილი მოსავლელია, სამომავლოდ, აუცილებლად გავზრდით რაოდენობას და ძველებურად ხელს მოვკიდებთ მეღორეობას, რადგან ამ საქმეს ოჯახისთვის ეკონომიკური მდგომარეობის მნიშვნელოვნად გაუმჯობესება შეუძლიაო.
ახლა ჩავლეშვილებს ერთი ნეზვი და ერთი ტახი ჰყავთ. ზურაბ ჩავლეშვილი ამბობს, რომ ნეზვს აუცილებლად საჯიშედ გაუშვებს და ასევე ღორის ხელოვნურად დანერგვის მეთოდით ეცდება, მცირე შინა სასაქონლო მეურნეობა მოაძლიეროს. ამბობს, რომ მეზობლები თუ უახლესი ნათესავებიც არიან დაინტერესებულები, რამდენად ეფექტური იქნება ბიოპრეპარატი, რომელიც ჩვენში ასე გამანადგურებლად შემოჭრილ ღორის ჭირს შეებრძოლება. აღნიშნავს იმასაც, რომ ზოგს არ სჯერა ეს ამბავი და ცნობისმოყვარეობით ელოდება შედეგს.
ვეტექიმი თამაზ კილაძე ამბობს, რომ ბიოპრეპარატი სადეზინფექციო საშუალებაა, რომელიც ყველანაირ მიკრობს სპობს, ანადგურებს მწერებს, ტილებს, უსუნოს ხდის მთლიანად ღორის ფეკალურ მასას და სუფთა გარემოსაც აყალიბებს ამ ცხოველის ირგვლივ. რაც მთავარია, ამ გარემოში ვერანაირი ჭირი ვერ ახერხებს შეღწევას.
როგორ მოვიქცეთ, რომ არ დაგვეხოცოს ღორები?
თამაზ კილაძე თვალყურს ადევნებს ჩავლეშვილების ოჯახში ღორების გამოზრდას ბიოპრეპარატის დახმარებით და ამასთანავე ყველა ფერმერს ურჩევს:
_ საღორეში, სადაც ერთ დედა ღორზე აუცილებლად უნდა იყოს გათვალისწინებული 3-4 კვ.მ. ფართი, ჯერ უნდა დაიყაროს 30-40 სმ სიმაღლის ნახერხი, რომელზეც უნდა მოვაყაროთ ერთ კილოგრამ სიმინდის ღერღილში არეული 100 გრამი “ნეტოპლასტი”. პირუტყვი აქ უნდა გვყავდეს დამწყვდეულ მდგომარეობაში. ის ნახერხს თავისთავად ჩიჩქნის, რაც დამახასიათებელია ამ პირუტყვისთვის. საჭმელს და წყალს საღორედან გამოყვანის შემდეგ მივცემთ. სასურველია, საღორის ირგვლივ მცირე შემოღობილი ფართობი გვქონდეს. არც ერთ შემთხვევაში არ შეიძლება ღორის ღია სივრცეში, ეზოს გადაღმა გაშვება. ამ პირუტყვს დღეში სამი კილოგრამი კომბინირებული საკვები ჰყოფნის, რომელიც თითო წილი ხორბლის, სიმინდის და სამი წილი ქერის ნაფქვისგან იქნება მომზადებული. იქნებ, დაუჯერებელია, მაგრამ საღორეს არ სჭირდება გამოწმენდა. აღნიშნული ნახერხი და ერთ ჯერზე მომზადებული ეს ბიოგარემო, პირუტყვს სამი წლის მანძილზეც კი ჰყოფნის. ჩვენში უმეტესად ერთი წლის მანძილზეც საკმარისია. ბიოპრეპარატის უნიკალური თვისება ის არის, რომ ნახერხის მასას, როგორი ფეკალური მასაც უნდა შეერიოს ღორის შიგ ყოფნისას, ხდის უსუნოს, უვნებელს, ხოცავს ნებისმიერი სახის მიკრობს, მავნებელ ტილს თუ ტკიპებს და ამასთანავე საბოლოოდ საუკეთესო სასუქი _ ნაკელიც გვრჩება ხელთ. რაც მთავარია, ამ მეთოდით მალე საქართველოში ღორის არანაირი დაავადება აღარ იქნება და ჩვენი გლეხობა, სოფლის მოსახლეობა ამოისუნთქებს. ერთი დედა ღორის და გოჭების სამყოფ ფართზე საკმარისია პაკეტი, რომელიც 80 ლარამდე ღირს და სამი წლის განმავლობაში უფრო მეტი საჭირო აღარ არის. მე ამ ბიოპრეპარატს “ზარმაცების წამალს” ვეძახი ხუმრობით, მაგრამ რომ დაუკვირდები, სიმართლეა, _ ამბობს თამაზ კილაძე.
