“სხვა ცის გახსნა” _ ასე ჰქვია ახალგაზრდა ოზურგეთელი შემოქმედის, ალექსანდრე ჯინჭარაძის სადებიუტო წიგნს, რომლის პრეზენტაციაც ცოტა ხნის წინ თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში გაიმართა.
პოეტმა ლექსების კრებული საყვარელ ადამიანს, ლელას მიუძღვნა. წიგნი არის მრავალფეროვანი და მასში თავმოყრილია ლექსები, რომელთაგანაც 10 ინგლისურ ენაზეც არის თარგმნილი.
როგორც წიგნის რედაქტორი დიანა შალამბერიძე ამბობს, კრებული, რომელიც ალექსანდრეს საყვარელ ადამიანს ეძღვნება, მოწმობაა იმისა, რომ რასაც ის ქმნის, ქმნის სიყვარულით.
“კითხულობ ალექსანდრე ჯინჭარაძის ლექსებს და შინაგანად დარწმუნებული ხარ, ყველა საგანი ნათელიდან ამოდის მისი პოეტური შთაგონების კარნახით და ნათელმოსილი წარგვიძღვება სიყვარულის გზებზე სახეტიალოდ. პოეტის პიროვნება, უპირველეს ყოვლისა, პოეტურ სულს გულისხმობს, ხოლო შემდეგ _ ლექსის წერის ნიჭს. ეს ორი რამ სულაც არაა ერთი და იგივე. საბედნიეროდ, ალექსანდრეს ღვთისგან ორივე აქვს მიმადლებული”, _ ამბობს რედაქტორი.
წიგნის წინასიტყვაობა ფილოლოგს, ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებელს, ნინო ბილოხოძეს ეკუთვნის.
“ალექსანდრე ჯინჭარაძე _ “პირველად ქმნილი ფერის” მაძიებელი შემოქმედი ადამიანია. ამ კრებულით “ხელისგულზე დადებულ გულს” გვიწვდის ახალგაზრდა, მაგრამ უკვე სრული პოეტი. მის სტრიქონებში მოჩანს დედამიწის, უფრო მეტი, სამყაროს წვდომისაკენ “საჭირველი” ბილიკებით სვლა 27 წლის და თან ბავშვობიდან ახლად გამოსული კაცისა”, _ ნათქვამია წიგნის წინასიტყვაობაში.
ჩვენ თბილისში გამართულ წიგნის პრეზენტაციაზე ვიმყოფებოდით. ღონისძიება საათზე მეტ ხანს გაგრძელდა. ალექსანდრემ დამსწრე საზოგადოებას კრებულში შესული ოცამდე ლექსი წაუკითხა. ისაუბრა წიგნის აგებულებასა და შინაარსზე, ფორმებზე, ინდივიდუალურ ძიებებზე. სიტყვით გამოვიდნენ კრიტიკოსი ადა ნემსაძე და მღვდელი გურამ ოთხოზორია.
ლექსების კრებულის წარდგინების შემდეგ ჩვენ ალექსანდრე ჯინჭარაძეს ვესაუბრეთ.
_ ალექსანდრე, რა ასაკიდან წერ?
_ ჩანახატებს და მოთხრობებს ვწერდი მეხუთე, მეექვსე, მეშვიდე კლასებიდან. პირველად ნაწერს ლექსის ფორმა 18 წლის ასაკში მივეცი. მაშინ თსუ-ში ვსწავლობდი. პირველი პუბლიკაციაც მალევე, 19 წლის ასაკში გამოქვეყნდა. მას შემდეგ გასულია 9 წელი და დაახლოებით, ჩემი 50-მდე პუბლიკაცია დაბეჭდილა სხვდასხვა ჟურნალსა და გაზეთში. მოთხრობები, ლექსები და ესეები.
_ რა არის შენთვის პოეზია?
_ ყველა ადამიანი, რაღაც კუთხით, არის პოეტი, შემოქმედი. პოეტი არ არის მხოლოდ ის, ვინც ლექსებს წერს. არამედ ის, ვინც მეტაფორებით, იგავურად აზროვნებს. მაგალითად, გლეხი შეიძლება უვლიდეს ვენახს საოცარი რუდუნებით, ესეც პოეტური აქტია. ქრისტეც პოეტია იმიტომ, რომ “მე ვარ გზა და მე ვარ ჭეშმარიტება და თქვენ _ ლერწები…” _ მეტაფორებია, იგავური სახეებია, რითიც ის საუბრობდა… შემოქმედება არის ისეთი აქტი, რომელიც ადამიანს ცხოველებისგან და ფრინველებისგან განასხვავებს. დაუკვირდით ფუტკრების გუნდი როგორი მოწესრიგებულია. ვთქვათ, ყვავილებზე სხდებიან, შემდეგ თაფლს იღებენ. ეს ბუნების კანონია, რომელსაც ისინი მიყვებიან. მაგრამ ადამიანი დახატავს ალტერნატიულ ყვავილს, ან შექმნის კომპოზიციას. ადამიანს არ აკმაყოფილებს მხოლოდ ის მოცემულობა, რომელიც დააკმაყოფილებდა ფუტკრებს. ამიტომ ვიტყვით, რომ სხვა არსება არ არის შემოქმედი. შემოქმედი მხოლოდ პიროვნებაა, ღმერთი და მისი ხატი – ადამიანი. სწორედ ადამიანია პოეტი, შემოქმედი, რომელიც ყოველთვის ალტერნატიულს ეძებს და გარდაქმნის არსებულ, მოცემულ რეალობას. სხვა არსებებს ეს არ შეუძლიათ. შესაბამისად, ამბიცია რომელიც მე მაქვს, ბუნებრივია და ნორმალური. ჩემში გაღვიძებულია რაღაც სხვა ვნება, დიონისური, რომ ვაკეთო, ვწერო, ვიკითხო, ვისწავლო!
_ დიდხანს მუშაობდი წიგნზე? რამდენი ლექსია მასში შესული?
_ ეს 238 გვერდიანი წიგნია. წლები ვმუშაობდი. მასში შესულია ბოლო რამდენიმე წლის განმავლობაში დაწერილი ლექსები. ზუსტ რაოდენობას ვერ გეტყვით, მაგრამ 100-ზე მეტია, ალბათ. მათგან 10 თარგმნილია უცხო ენაზე. უცხოელს რომ ჩაუვარდეს ხელში, შთაბეჭდილება აუცილებლად შეექმნება. წიგნი ეძღვნება ჩემს საყვარელ ადამიანს, ლელას. მადლობა მას! ისე, ეს არ არის მხოლოდ ფორმებზე აგებული კრებული. არ არის მხოლოდ მუსიკასა და რითმებზე გათვლილი წიგნი. პირიქით, ჩემს შემოქმედებაში აზრი უფრო დომინანტია, ვიდრე ფორმა, მე ასე ვთვლი. თუმცა, დღეს პრეზენტაციაზე კრიტიკოსმა ადა ნემსაძემ აღნიშნა, რომ არის ფორმობრივი ძიებები, სიტყვათქმნადობები, ნეოლოგიზმები და ა.შ. ეს ბუნებრივიც არის. კრებული, ჯერჯერობით, იყიდება “შაქრო ბაბუაში” და “პარნასში”, თბილისში, ჭავჭავაძის გამზირზე.
რადგან პრეზენტაცია უკვე გაკეთდა, ვიზრუნებ, რომ სხვა მაღაზიათა ქსელებშიც შევიდეს და მთელ საქართველოში გავრცელდეს.
მაქვს იმის ამბიცია, რომ ეს წიგნი არის იმხელა დიაპაზონის, რომ სერიოზულ საზოგადოებას ნამდვილად დააინტერესებს. ეს ამბიცია, ჩემი აზრით, ყველა ავტორს უნდა ჰქონდეს, ვინც წერს. ვინც თვლის, რომ ქმნის.
_ როგორ ფიქრობ, ადვილია დღეს საქართველოში წიგნის გამოცემა?
_ დაახლოებით, 8-9 წელია ვწერ და 27 წლის ასაკში გამოვეცი პირველი წიგნი. ჩამთვის არ ყოფილა მარტივი ამბავი. საერთოდ, დღეს ჰგონიათ ხოლმე, რომ ვისაც უნდა წიგნის გამოცემა, ყველამ უნდა გამოსცეს იგი. ერთხელ ერთ-ერთ ინტერვიუში ვთქვი, რომ როცა ადამიანს გიჩნდება იმისი სურვილი, რომ შენ შენი პუბლიკაცია ფართო საზოგადოებას წარუდგინო, საკმაოდ გაბედული უნდა იყო. მაგრამ თან რაღაც კრიტერიუმსაც უნდა აკმაყოფილებდე. არ შეიძლება ყველაფერს, რაც იწერება, წიგნი ეწოდოს. ამ ყველაფერს, ალბათ, დრო დაამტკიცებს. არიან ადამიანები, რომლებიც ქმნიან და მათი შემოქმედება თაროებზე რჩება. ჩრჩილები ჭამენ. ჩემს შემთხვევაში, ვნახოთ. ისტორია ყველაზე უტყუარი მოწმეა და მსაჯული. მაგრამ მე მწამს ჩემი თავის. რაც შეეხება გამოცემას, იგივე ფინანსური კუთხით, არ ყოფილა ჩემთვის მარტივი.
_ ალექსანდრე, შენ სოფელ ოზურგეთიდან ხარ. თავის დამკვიდრება, გზის გაკაფვა აქამდე მოსასვლელად რამდენად მარტივი იყო?
_ დიახ, ქალაქ ოზურგეთში ვარ დაბადებული და გაზრდილი _ სოფელ ოზურგეთში. სკოლა ქალაქში დავამთავრე. და ახლაც, როცა ონლაინ ვსწავლობ ორ სხვადასხვა უნივერსიტეტში, მაშინაც სოფელში ვარ-ხოლმე. ჩემთვის სოფელი არ არის მხოლოდ ადგილი და სივრცე. რაღაც მისტიკური კავშირი მაქვს ბებოსთან, კარ-მიდამოსთან, ხალხთან… მე ამ პაწია სოფლიდან მთელს კოსმოსს ვხედავ. ისე, საზოგადოდ, ხომ არის ცხოვრებაში, ზოგი სპორტით კავდება, ზოგს შრომა ურჩევნია, მეც მიყვარს. პატარა ბაღჩაც გვაქვს სოფელში, მაგრამ ჩემთვის გონებრივი კუთხით განვითარება ყოველთვის იყო უფრო აღმატებული. ეს არ აკნინებს, ცხადია, სხვა გზას. ყველას თავისი მისია აქვს. პირველი უნივერსიტეტი, სადაც სწავლა დავიწყე “თსუ” იყო და როგორ ვთქვა, მართლაც, გურიის ერთ-ერთ სოფელში მცხოვრები ადამიანისთვის ძალიან დიდი ნაბიჯი იყო მაშინ ეს ჩემთვის. ახლა კი, როცა ათენის კაპოდისტრიას სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის თეოლოგიის ფაკულტეტის სტუდენტიც ვარ, სხვა სივრციდან ვუყურებ ამ ყველაფერს. ამ მხრივ, უფრო მშვიდი ასაკი მაქვს. თუმცა, არა შემოქმედების მხრივ. აქ არ არსებობს დამშვიდება!
თსუ-ს მოჰყვა შემდეგ სასულიერო აკადემიის მაგისტრატურა, შემდეგ ათენის უნივერსიტეტი, სადაც დღემდე ვსწავლობ… და პარალელურად დავბრუნდი ისევ თსუ-ში და ვსწავლობ მასწავლებლის საგანმანათლებლო პროგრამაზე, ქართული ენისა და ლიტერატურის პედაგოგიკას. ამ აკადემიურ სივრცეებში შეხება მქონდა ისეთ ადამიანებთან, რომლებიც წერენ, კითხულობენ, ქმნიან, ასწავლიან. შესაბამისად, მეც ჩამომიყალიბდა ურთიერთობა შემოქმედ, განათლებულ, კულტურულ ადამიანებთან.
_ როდესმე თუ გაუკრიტიკებიხარ ვინმეს და როგორ იღებ კრიტიკას?
_ კრიტიკა უნდა იყოს ადეკვატური. ჟურნალ “განთიადში” დაიბეჭდა ჩემი ესე “ლიტერატურა, როგორც სოციოლოგიური ფენომენი და პირიქით”. აი, იქ მაქვს კრიტიკული ნააზრევი რამდენიმე მწერალთან დაკავშირებით და მეც, ჩვეულებრივ, მივიღებ ჩემს შემოქმედებაზე კრიტიკას და მიმიღია კიდეც. თუმცა, ჯერ პუბლიცისტური გამოხმაურება არ ყოფილა. ეს უფრო ხდება პირად საუბრებში. ან ონლაინ სივრცეში. ისე, შესაძლოა, ამ წიგნს მოჰყვეს კიდეც კრიტიკა. მე ამისთვის მზად ვარ.
_ რას ურჩევდი ახალგაზრდებს?
_ შემიძლია, ვურჩიო მათ, რომ იყვნენ ის, ვინც არიან. პამელა ტრევერსის “მერი პოპინსში” წერია, რომ 40 წლის ადამიანმა შეხედა ბუშტს და ბუშტი შეუყვარდა. ვაიმე, აქამდე როგორ არ ავარჩიე ჩემი შესაფერი ბუშტიო. ბუშტი ამ შემთხვევაში მეტაფორაა. აქ იგულისხმება საკუთარი გზა და საკუთარი ცხოვრების ის ეტაპი, რომელიც უნდა გაიარო შენ და მხოლოდ შენ. მაგრამ, ადამიანები არ აკეთებენ ამას და ბუნებრივები არ არიან.
ყველა უნდა იყოს ბუნებრივი. უნდა მოვასწროთ ჩვენს თავად ყოფნა. ვისაც უნდა აკადემიური სივრცე _ მიიღოს განათლება. ვისაც უნდა, ვთქვათ, სპორტის კუთხით გაგრძელება პირადი ცხოვრებისა, უნდა ივარჯიშოს და დიპლომის გამო არსად არ უნდა ჩააბაროს! მაქსიმალურად უნდა ეცადოს, რომ იყოს ნამდვილი. საზოგადოდ, მე კულტურულ ადამიანად მიმაჩნია ადამიანი, რომელიც კითხულობს. თუ არ/ვერ კითხულობს, ისმენს მაინც. ადამიანი იმიტომ არის ღვთის ხატი, შემოქმედი და თავისუფალი, რომ მაძიებელია. თუ ის ძიებას შეწყვეტს _ მკვდარია. ოდენ კბილებიანი ხორცის ნაჭერია, დოსტოევსკისა არ იყოს. კულტურული ადამიანი ყოველთვის ეძებს და გარდაქმნის საკუთარ თავსა და გარესამყაროს. ზოგიერთები – მთელს მსოფლიოსაც. ერთ ლექსში “წამომცდა” მე “მსოფლიო მოქალაქე” ვარ-მეთქი. ვნახოთ… ვნახოთ… ვნახოთ…
_ აპირებ თუ არა წიგნის წარდგენას გურიაში? იქ თუ არის შესაძლებელი შეძენა?
_ მარტის პირველ ნახევარში ჩავალ გურიაში და წარვადგენ წიგნს. უკვე ვაწარმოებ ამაზე მოლაპარაკებებს. წინდაწინ მადლობა ხათუნა ჯაბუასა და ხატია გიორგაძეს. წიგნის შეძენა სად შეიძლება, უკვე ვთქვი. თუმცა, ცხადია, რომ გურიაში, პრეზენტაციაზეც შეეძლებათ დაინტერესებულ მკითხველებს წიგნის შეძენა. მომავალ შეხვედრამდე გურიაში!
[sexy_author_bio]
