ყოფილ მსჯავრდებულთა რეაბილიტაცია-რესოციალიზაციის პროგრამა იუსტიციის სამინისტრომ გასული წლის ნოემბერში მაშტაბური ამნისტიის შემდეგ დაიწყო და მიუხედავად იმისა, რომ ამ მხრივ არც სახელმწიფო პოლიტიკა არსებობდა და არც გამოცდილება, პროექტი გრძელდება.
“ამ პროგრამის მიზანია როდესაც ციხიდან თავისუფლდება ადამიანი, მას მივცეთ პერსპექტივის და მომავლის რწმენის განცდა. ამას პროფესიულ ენაზე რეაბილიტაციას და ინტეგრაციას უწოდებენ. მაგრამ საბოლოო შედეგი, თუკი ეს პროგრამა მომავალ წლებში უფრო დიდ მაშტაბებს მიაღწევს, არის ორგვარი: საზოგადოება დაცული იყოს განმეორებითი დანაშაულისგან და თვითონ ყოფილი პატიმრები იყვენ დაცული ხელმეორედ ციხეში მოხვედრისაგან,” _ ამბობს თეა წულუკიანი.
მისივე თქმით, პროგრამა ერთწლიანი არსებობის მიუხედავად, კვლავაც ჩანასახოვან მდგომარეობაშია.
“მიუხედავად იმ მაშტაბური სამუშაოსი, რაც ჩავატარეთ, ეს პროგრამა ჩანასახოვან მდგომარეობაშია, რადგან მაინც ვთვლი, რომ სახელმწიფოს არა აქვს პოლიტიკა ყოფილ პატიმართა რეაბილიტაციის შესახებ.”
ამ დროისათვის პროგრამაში 16 ადამიანია დასაქმებული, მათ შორის 11 სოციალური მუშაკი, რომლებიც ყოფილ მსჯავრებულებს სხვადასხვა სერვისებს სთავაზობენ: სოც.მუშაკის მომსახურება, ფსიქოლოგიური დახმარება, იურიდიული დახმარება, ჯანდაცვა, პროფესიული უნარების გაუმჯობესება, დასაქმების შესაძლებლობა, არაფორმალური განათლება – ტრეინინგი.
7 აგვისტოს მონაცემებით პროგრამის ფარგლებში 60 ყოფილი პატიმარი დასაქმდა, ეს მონაცემები დღემდე არ შეცვლილა. თუმცა, წულუკიანი ამბობს, რომ იუსტიციის სამინისტრო დასაქმების ბიურო არ არის. პროგრამა ჯერ-ჯერობით 7 ქალაქს ფარავს, მომავალში მისი გაფართოება იგეგმება.
წამების მსხვერპლთა რეაბილიტაციის ცენტრ “ემპათიას” ხელმძღვანელი მარიამ ჯიშკარიანი ამბობს, რომ მაშტაბების სიმცირის მიუხედავად პროგრამა წარმატებულია.
“ვფიქრობ, ეს ძალიან მნიშვნელოვანი პროგრამაა და თუ გვინდა, რომ ევროპული სტანდარტების შესაბამისი ქვეყანა ვიყოთ, აუცილებელია ამგვარი პროგრამის სახელმწიფო დონეზე ამოქმედება, სახელმწიფო სტრატეგიის შემუშავება და ბიუჯეტის გაწერა. თავისთავად წინგადადგმული ნაბიჯია ამ პროგრამის დაწყება. თუ რამდენად ეფექტურია პროგრამა ამაზე ერთი წლის განმავლობაში ვერ ვიმსჯელებთ. თუნდაც 10 ადამიანს რომ დაეხმარონ, ესეც ძალიან მნიშვნელოვანია. უახლოეს მომავალში ჩვენი ცენტრიც იწყებს სპეციფიურ პროგრამას, რომელიც მიმართული იქნება რეაბილიტაცია-რესოცილიზაციაზე ყოფილი პატიმრებისათვის და პატიმრებისთვის, რომლებიც გათავისუფლებისთვის ემზადებიან. ამ პროექტში ასოცირებული პარტნიორი გახლავთ იუსტიციის სამინისტროს დანაშაულის პრევენციისა და ინოვაციური პროგრამების ცენტრი. ვიმედოვნებთ, რომ ეს იქნება მნიშვნელოვანი თანამშრომლობის დასაწყისი და ამ პროგრამის ფარგლებში ერთი წლის განმავლობაში უნდა დაიდოს სახელმწიფო სტრატეგიის მონახაზი”.
ყოფილი პატიმარი გაგა ჭიხორია პროგრამის აქტიური ბენეფიციარია. გაგა ამბობს, რომ რეაბილიტაცია-რესოციალიზაციის პროექტის მაშტაბები არადამაკმაყოფილებელია.
“სოციალური მუშაკები თავდადებულად იღწვიან იმისათვის, რომ ჩვენი რესოციალიზაცია მოახდინონ. თუმცა, მგონია, ეს არასაკმარისია იმისათვის, რომ მართლა მოხდეს პატიმრის რესოციალიზაცია. ათასობით პატიმარია გამოსული, რომელიც სასჯელს უკანონოდ იხდიდა, ბევრ მათგანს შეუძლია სარჩელი აღძრას და დაიცვას თავისი ინტერესები, მაგრამ ბევრს ამის არც მატერიალური და არც ინტელექტუალური რესურსი არ გააჩნია. ამიტომ, ვფიქრობ, ცენტრმა ყოფილ პატიმრებს ქმედითი იურიდიული დაახმარება უნდა გაუწიოს.”
ამ დროისათვის პროგრამა 350 ბენეფიციარს ემსახურება.
აგვისტოში, როდესაც პროგრამის შუალედური შედეგები შეფასდა, იუსტიციის სამინისტრომ ტრეინინგებთან ერთად მცირე ბიზნესის ხელშეწყობის მიზნით საგრანტო კონკურსიც გამოაცხადა. პროგრამის ფარგლებში თანადაფინანსების პრინციპით 5 ბიზნეს-იდეა 3-4 ათასი ლარის ფარგლებში უნდა დაფინასებულიყო. დღევანდელ პრეზენტაციაზე ბიზნესპროექტებზე არაფერი თქმულა.
