ფარულ მოსმენების შესახებ კანონპროექტთან დაკავშირებით, პარლამენტს ორი ალტერნატივა აქვს – ე.წ. გასაღების მობილური ოპერატორების ხელში გადასვლას დაუჭიროს მხარი ან ორგასაღებიანი სისტემა დაინერგოს და გასაღების ფლობის უფლება ჰქონდეს როგორც შინაგან საქმეთა სამინისტროს, ასევე პერსონალურ მონაცემთა დაცვის ინსპექტორს.
აღსანიშნავია, რომ პროვაიდერი კომპანიები, მაიდენტიფიცირებელი მონაცემების თავიანთ სისტემაში შენახვას არ ემხრობიან და იმ პრობლემებზე საუბრობენ, რაც შესაბამისი გადაწყვეტილების შემთხვევაში შეიძლება შეექმნათ.
"მაგთიკომში" აცხადებენ, რომ მათთვის მიუღებელია კომპანიაში გასაღების ქონა. შედარებით კომპრომისულ ვარიანტად მიიჩნევენ ორგასაღებიან მოდელს.
"კერძო კომპანიებს არ გააჩნიათ გამოცდილება აღნიშნული ინფორმაციის დამუშავების პოლიტიკაში, შესაბამისად, დაბალი ალბათობაა ამ ინფორმაციის შენახვის საიმედოობის უზრუნველყოფა. ასევე, კერძო კომპანიებს, თუ მათთან იარსებებს გასაღები, მოუწევთ არაადეკვატურად მაღალი ხარჯების გაღება".
იგივე პოზიციას იზიარებს კომპანია "ბილაინიც". "ჯეოსელში" კი ამბობენ, რომ თუ ამ ვალდებულებას სახელმწიფო დააკისრებს, მზად არის შეასრულონ. თუმცა, ტექნიკური მომზადებისთვის გონივრულ ვადებს ითხოვენ.
რაც შეეხება მეორე ვარიანტს, ამ შემთხვევაში კანონმდებლებმა დეპუტატების – ეკა ბესელიას, გედევან ფოფხაძისა და ირაკლი სესიაშვილის საკანონმდებლო წინადადება უნდა განიხილონ, რომელიც ორგასაღებიან სისტემას გულისხმობს. ანუ, ელექტრონული კომუნიკაციის მაიდენტიფიცირებელი მონაცემების შენახვის ვალდებულება მობილურ პროვაიდერი კომპანიების ნაცვლად , შსს-ს და მასთან ერთად, პერსონალურ მონაცემთა დაცვის ინსპექტორს დაეკისრება.
სწორედ ორგასაღებიან სისტემას ანიჭებს უპირატესობას ექსპერტი მამუკა არეშეიძე.
როგორც იგი "გურია ნიუსთან" საუბრისას აღნიშნავს, პროვაიდერისთვის ამ გასაღების გადაცემა სწორი არ იქნება და ამის განსამტკიცებლად მაგალითებიც მოჰყავს.
"არასამთავრობო ორგანიზაციებს მოჰყავთ მაგალითები, რომ ევროპაში ასეთი შემთხვევები არსებობს. ვიცი რომ არსებობს, მაგრამ მე ორი სხვა მაგალითის მოყვანაც შემიძლია – საბერძნეთში, ერთ-ერთი პროვაიდერი, 76 მილიონი ევროთი დააჯარიმეს, რომელსაც უფლება ჰქონდა და უსმენდა ყველას. შემდეგ კი ეს უკანონობაში გადაზარდეს.
ასევე, გერმანიის მაგალითი – აქ გაირკვა, რომ კონკრეტულ პროვაიდერში, რომელსაც მოსმენების უფლება აქვს, მუშაობენ გერმანიის უშიშროების სამსახურის თანამშრომლები. ასეთ შემთხვევაში რა მნიშვნელობა აქვს უშიშროებას ექნება გასაღები თუ პროვაიდერს?!", _ ამბობს არეშიძე.
ექსპერტი ყურადღებას იმაზეც ამახვილებს, რომ ევროპისგან განსხვავებით საქართველოში დემოკრატია ახლა ყალიბდება, ქვეყანა დალაგების ეტაპზეა და არ შეიძლება მხოლოდ პროვაიდერებზე ვიყოთ დამოკიდებულები. მით უმეტეს, რომ მობილური კომპანიები ბიზნეს სტრუქტურები არიან და ბევრი მათგანი უცხოურია.
"ვთვლი, რომ პროვაიდერებზე გასაღების გადაცემა არ იქნება სწორი. რა გრანტია გვაქვს, რომ ვინმე ხელოვნურად არ შექმნის პროვაიდერს, არ მიიღებს ამ უფლებას და სინამდვილეში ეს პროვაიდერი დაკომპლექტებული იქნება უშიშროების სამსახურის თანამშრომლებით?!
აქ ყველაზე მნიშვნელოვანი ისაა, რომ ასეთ შემთხვევაში, პასუხისმგებელი პროვაიდერი იქნება. ჩემი აზრით კი, პასუხისმგებლობა შსს-ს უნდა ჰქონდეს, თანაც ღიად, რათა საზოგადოებამ, საჭიროების შემთხვევაში, მას მოსთხოვოს პასუხი და არა პროვაიდერს. ამიტომ, ვთვლი, რომ ერთი გასაღები შსს-ს უნდა ჰქონდეს. ანუ, მასში შემავალ უშიშროებას.
საქართველო ძალიან რთულ რეგიონშია და ჩამოთვლას არ დავიწყებ სხვადასხვა ჰუმანიტარული ორგანიზაციის ნიღაბს ამოფარებული რამდენი ქვეყნის უშიშროება მუშაობს აქ. ვთვლი, რომ საქართველოს უსაფრთხოების არამყარობიდან გამომდინარე, საჭიროა უფრო მეტი და სერიოზული კონტროლი, რომლის გაკეთებაც მხოლოდ უშიშროებას შეუძლია", _ უთხრა "გურია ნიუსს" ექსპერტმა.
მიუხედავად იმისა, რომ მამუკა არეშიძის აზრით, გასაღებს აუცილებლად უნდა ფლობდეს შსს, შესაბამისად უშიშროება, იგი მეორე გასაღების აუცილებლობაზეც საუბრობს, რადგან "მხოლოდ უშიშროებისთვის ამის ნდობა, ნამდვილად არ შეიძლება."
"როცა გადავხედე პერსონალურ მონაცემთა დაცვის ინსპექციის ფუნქციებს, იგი ომბუდმსენის სამსახურთანაა მიმსგავსებული
თუ მათი ფუნქციები გაიზრდება და უფრო მეტი საშუალება ექნება ადამიანის უფლებების დაცვის თვალსაზრისით, ეს კარგია. ასეთ შემთხვევაში შსს, სასამართლოს გადაწყვეტილების მიუხედავად, ვერაფერს გააკეთებს, თუ მეორე ღილაკმაც არ იმუშავა.
ასეთ დროს გვეცოდინება ვინაა პასუხისმგებელი და მივიღებთ ისეთი მაკონტროლებელ სისტემას, რომელიც ბევრად უფრო გამჭირვალე იქნება, ვიდრე ვიღაც პროვაიდერი", _ ამბობს არეშიძე.
