“საზოგადოება ეძებს „განტევების ვაცს“ და აი, ისიც – მასწავლებელი, ყველაფერს მას აბრალებს”

საგანმანათლებლო სფეროში არსებულ პრობლემებზე  ,,გურია ნიუსის“   შეკითხვებს ფილოლოგმა ზინა გაბიჩვაძემ  უპასუხა.

_ ქალბატონო ზინა, რა პრობლემებია განათლების სისტემაში, პასუხობს თუ არა განათლების სისტემა შრომით ბაზარზე არსებულ სტანდარტებს?

_ ქვეყანაში უამრავი პრობლემა არსებობს, პირადი საუბრებისა თუ საჯარო გამოსვლებისას უმეტესად ნებისმიერი პრობლების სათავედ მივიჩნევთ განათლების სიმწირეს.  ყველა ყველაფერს განათლების სისტემას აბრალებს. კი, ნამდვილად არ არის ყველაფერი რიგზე, მაგრამ დღეს და გუშინ ხომ არ გავიგეთ, რომ განათლებაში ბევრი პრობლემაა? რას ვაკეთებთ ჩვენ, რომ ეს პრობლემა მოგვარდეს?

დღეს ყველა განათლების ექსპერტია, ისე როგორც 80-იან წლებში ყველა ფეხბურთელი იყო, შემდეგ _ პოლიტიკოსი. საზოგადოება ეძებს „განტევების ვაცს“ და აი, ისიც – მასწავლებელი, ყველაფერს მას აბრალებს, არ იშურებს „შესამკობ“ სიტყვებს და ავიწყდება, რომ კვალიფიციური-არაკვალიფიციურის თანაფარდობა არსებობს ნებისმიერ სფეროში.

ქვეყანაში არსებული დაბალი განათლების დონისა და ზოგ შემთხვევაში, სკოლებში მომუშავე ნაკლებად კვალიფიციური კადრების მიზეზი უმაღლესი განათლების სისტემაში არსებული ხარვეზია. უმაღლესში თუ არ მომზადდა კარგი მასწავლებლი,  სკოლაში კარგი კადრი როგორ შევა? გასათვალიწინებელია, რომ მასწავლებლის პროფესია არ არის პრესტიჟული – ძალიან ცოტა ახალგაზრდას  აქვს სურვილი, რომ მასწავლებელი გახდეს, რადგან იცის,  არ ექნება საკმარისი ხელფასი, რომ არჩინოს ოჯახი, საკუთარი თავი. ნებისმიერი ადამიანისთვის ხელფასი არის მოტივატორი. საჭიროა შრომის შესაბამისი ანაზღაურება და სამუშაო პირობების შექმნა.

არანაკლებ მნიშვნელოვანია ყურადღების გამახვილება სკოლაში სწავლის მოტივაციის ნაკლებობაზე, ამის ასამაღლებლად კი საჭიროა სასწავლო პროცესის სხვაგვარი ორგანიზება და სიახლეები მოსწავლეთა აღზრდის მიმართ.

განათლება წარმოადგენს ადამიანის ერთ-ერთ ფუნდამენტურ უფლებას. რამდენად დაცულია ეს უფლება ჩვენს ქვეყანაში? ის რომ, სკოლის დამთავრება სავალდებულოა, არაფერს ნიშნავს, რადგან,  ვფიქრობ, დღეს განათლება ვერ ასრულებს სოციალურ ფუნქციებს.

განათლების დონე ქვეყნის წარმატებისა და განვითარების ერთ-ერთი მთავარი მაჩვენებელია. საქართველოში მწვავედ დგას უმუშევრობის პრობლემა, რადგან, უმეტეს შემთხვევაში, მოსწავლეებმა, სტუდენტებმა, შემდეგ კი კურსდამთავრებულებმა არაფერი  იციან, ან თითქმის არ იციან იმ სამყაროზე, რომელშიც ცხოვრობენ. აქედან გამომდინარე, არ არიან მზად იმ  გამოწვევებისათვის, რომელთაც ეპოქა უყენებს მათ.   

უმუშევრობის მიზეზი განათლების ხარისხი და კვალიფიციური კადრების დეფიციტია, ეს კი ქვეყანაში ინვესტიციების ზრდას და ახალი სამუშაო ადგილების შექმნას უშლის ხელს. როგორც ვხედვათ, ყველაფერი ერთმანეთთან არის დაკავშირებული.

_  პრემიერმა გიორგი კვირიკაშილმა დავოსის მსოფლიო ეკონომიკურ ფორუმზე განაცხადა, რომ საქართველოში ყველა ახალგაზრდას აქვს სწრაფი დასაქმების საშუალება, ასეა ნამდვილად?

_ არ მომისმენია პრემიერ-მინისტრის ეს სიტყვები, ამიტომ კითხვა გამიჩნდა, ჩვენს ქვეყანაზე საუბრობდა და ჩვენს სტუდენტებს გულისხმობდა?

დარწმუნებული ვარ, ნებისმიერი ქვეყნის მთავრობის ერთ-ერთი უმთავრესი მიზანი მოსახლეობის დასაქმება, სამუშაო ადგილების შექმნა და შრომის ბაზრის მოთხოვნების შესაბამისი კადრების მომზადებაა, ანუ მათთვის განათლების მიცემა. წესით,  განათლება ქვეყნის განვითარებისთვის პრიორიტეტული და გრძელვადიან შედეგზე გათვლილი სფერო უნდა იყოს, რადგან ქვეყნის წარმატება მნიშვნელოვნად არის დამოკიდებული განათლების სფეროს ეფექტურობაზე. ამ სისტემამ უნდა უზრუნველყოს დემოკრატიული ღირებულებების მქონე მოქალაქეთა აღზრდა, ამ სისტემამ უნდა  მოამზადოს შრომის ბაზრის მოთხოვნების შესაბამისი კადრები.

დასაქმების საკითხი მნიშვნელოვან როლს ასრულებს თითოეული ადამიანის ცხოვრებაში, ვინაიდან სწორედ მასზეა დამოკიდებული ადამიანის არსებობა. ჩვენს ქვეყანაში საკმაოდ მაღალია უმუშევრობის მაჩვენებელი ახალგაზრდა თაობაში.

 პროფესიული განათლება საკმაოდ  მნიშვნელოვანია დღევანდელ სამყაროში. სწორედ,  ამ  სისტემამ უნდა უზრუნველყოს ბიზნესისათვის  საჭირო სამუშაო ძალის ძირითადი ბირთვის მომზადება. ევროპაში მოთხოვნა პროფესიულ განათლებაზე  საკმაოდ მაღალია, საქართველოში კი რატომღაც არამიმზიდველი და ნაკლებად მოთხოვნადი იყო და დღესაც ასეა. ვფიქრობ, რომ საზოგადოებას გაცნობიერებული არა აქვს პროფესიული განათლების მნიშვნელობა. საჭიროა, მისი როლის გაძლიერება მიმზიდველობისა და ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფის გზით.

საინტერესოა, გამოკვლეულია თუ არა პროფესიული განთლების პედაგოგთა მომზადებისა და პროფესიული განვითარების სისტემა? არის კი მრავალფეროვანი საგანმანათლებლო შესაძლებლობები ხელმისაწვდომი? როგორ გგონიათ,  გვაქვს   პროფესიული საგანმანათლებლო დაწესებულებები ქვეყნის ყველა კუთხეში, ანუ არის თანაბარი გეოგრაფიული არეალი? ვფიქრობ, არა! ეს კი იწვევს იმას, რომ ეს სისტემა სრულად ვერ პასუხობს იმ მოთხოვნებს, რომლებსაც შრომის ბაზარი დღეს დასაქმების მსურველებს უყენებს და თუ ეს ასეა, როგორ შეიძლება, რომ „ყველას ტუდენტს ჰქონდეს სწრაფი დასაქმების საშუალება პროფესიული განათლების დასრულებისთანავე?

არავისთვის არ იქნება სიახლე, თუ ვიტყვი, რომ ჩვენს ქვეყანაში სამსახური განსაკუთრებული მნიშვნელოვანია სტუდენტებისათვის. ისინი უმეტესად დასაქმებულნი არიან სხვა პროფილით, რაც გამოწვეულია უმთავრესად მატერიალური პრობლემებით. დიდ სირთულეს წარმოადგენს სამსახურის შეთავსება სწავლასთან. არსებობს აზრი, რომ ვაკანსიების უმრავლესობა ან ხოლოდ ფორმალურ ხასიათს ატარებს, რადგან შესაბამისი ადგილები წინასწარ უკვე დაკავებულია სტრუქტურაში მომუშავე ადამიანების ახლობლების მიერ. კიდევ ერთი, და ვფიქრობ, უმნიშვნელოვანესი პრობლემა _ სტაჟირება. შესაძლოა, ოფიციალურად ითვლებოდეს, რომ სტუდენტი საკუთარი პროფესიით გადის სტაჟირებას, მაგრამ სინამდვილეში ასრულებს იმ საქმეს, რომელიც სხვას „დაეზარა“, „არ იკადრა“ და ა. შ. ამასთან. უმეტეს შემთხვევაში სტაჟირება არ არის ანაზღაურებადი და გამოდის, რომ სტაჟიორს ორგანიზაცია იყენებს.

უნივერსიტეტების ბაკალავრიატის სტუდენტებს სწავლისა და მუშაობის შეთავსება, პრაქტიკულად, არ შეუძლიათ.  თუმცა, სწავლის დამთავრებისთანავე სამსახურის დაწყების მსურველთათვის უმთავრესი მოთხოვნა დიპლომთან ერთად სამუშაო გამოცდილების ქონაცაა. ოღონდ არავინ კითხულობს _ როდის, სად და როგორ უნდა მიეღო ახალგაზრდას ეს გამოცდილება.

ახალა მაინტერესებს, „ყველას ტუდენტს აქვს სწრაფად დასაქმების საშუალება პროფესიული უმაღლესი განათლების დასრულებისთანავე“?_ გვითხრა  გაბიჩვაძემ .